کافی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

کافی کوں سرائیکی شاعری وچ سب توں زیادہ چہاوت ملی ہے۔ ہئیت دے لحاظ نال ایندے وچ کجھ تبدیلیاں تھیندیاں رہ ڳیاں ہن۔ کتھائیں ایں نظم دا رُوپ دھاریئے، کتھاہیں ایہ غزل دے قریب چلی ڳئی۔ ایندے بند دے مصرعیاں دی تعداد کتھاہیں ٹک تے نئیں رہی۔ مصرعے ہمیشہ گھٹ ودھ تھیندے ریہن۔ کافی دی صنف دے آغاز بارے اساݙی رائے ایہ ہے جو ایندی ابتدائی صورت اسماعیلی پیراں دے گنان ہن۔ جہڑے ستویں صدی ہجری دے پہلے ادھ وچ اساݙے سامݨے اندن۔ گنان دی ہئیت تے اوندا سانچا بالکل کافی نال کافی حد تائیں ملدے۔ ہیں کیتے کافی دا نقطہ آغاز گنان بݨدن۔ سرائیکی کافی عہد بہ عہد ترقی کریندی ڳئی۔ ایندے وچ زیادہ تر انداز ریختی دا ورتیا ویندے، جیندی وجہ توں کافی صنف وچ جھِک نوائی، زبان دی مٹھاس تے نزاکت پیدا تھئی۔ تصوف تے معرفت دے مضامین اینکوں علمی ادبی سوبھ ݙتا۔ایں صنف وچ ہر طرحاں دے مضامین ٻدھے ون٘ڄ سڳدن، لیکن زیادہ تر صوفیانہ تے عشقیہ مضامین ایندی شناخت ہن۔ کافی صنف وچ شروع توں لاتے ہُݨ تائیں ترائے واضح موڑ نظر آندن۔ پہلے موڑ دی نمائندگی حضرت سچل سرمستؒ سئیں کریندن۔ اوں دور دیاں کافیاں وچ معرفت تے عشق ومحبت دے مضامین دا اظہار ہے۔ ایندے بعد ایں روایت وچ حضرت خواجہ غلام فریدؒ آلافہ کریندن، تے کافی تل وسیبی حوالیاں، مناظرفطرت تے لوک ثقافت دی علامت بݨدی ہے۔ تے اوں وچ صوفیانہ تے عارفانہ خیالات دی روایت وی قائم رہندی ہے۔ خواجہ سئیں دے بعد خرم بہاول پوری تے نوروز کافی کوں داخلیت توں کدھ تے خارجیت والے پاسے گھن آندن تے کافی دا روپ جاگدے۔ انسانی رشتیاں دے حوالے نال سامݨے آندے تے ایں طرحاں کافی روایتی انداز توں باکل ہٹ ویندی ہے۔ اڄوکے دور وچ کافی بالکل نویں نظم تے گیت دے قریب ون٘ڄ پئی ہے۔ کافی گو شعراء دی تندیر ٻہوں وݙی ہے لیکن کجھ ناں نمائندہ شعراء دے ایہ ہن۔