امان اللہ ارشد

موٹی لکھت معروف سرائیکی شاعر سئیں امان اللہ ارشد وستی دیرہ دوست محمد ججہ عباسیاں تحصیل خانپور اچ حکیم محکم الدین اعواݨ دے گھر 1972 ء اچ اکھ کھولی ۔ 1981 ء توں شاعری شروع کیتی تے سئیں صوفی فیض محمد دلچسپ کوں اپݨا استاد بݨا گھدا ۔ انہاں دیاں کتاباں اکھیں خواب جگارے ، ارشد دے ݙوہڑے ، سِک دا ساوݨ، دھمال ، تیݙیاں یاداں ، آسرا فقیریں دا، تیݙیاں یاداں ہِن۔

اصل ناں    امان اللہ

قلمی ناں    امان اللہ ارشدؔ

جٖمنْ        1971ء

جاہ پتہ      جاوید ایکسرے چوک ظاہر پیر تحصیل خان پور ضلع رحیم یار خان

امان اللہ ارشدؔ سرائیکی دا اُبھردا ہویا مقبٖول ترین نینگر شاعر ہے۔او ڈٖوہڑہ لکھے یا نظم،او گیت لکھے یا غزل کمال درجے دا لکھدے۔

ڄم پل

جمݨاں 1971ء
آغاز شاعری 1981ء
استاد شاعری صوفی فیض محمد دلچسپ
تعلیم میٹرک

وفات

ست جنوری 2026ء کوں فوت تھئے تے دیرہ دوست محمد خانپور وچ تدفین تھئی۔

تصانیف

• سک دا ساوݨ
• ارشد دے ݙوہڑے
• اکھیں خواب جگارے
• دھمال
• آسرا فقیریں دا
• الہام

سئیں امان اللہ ارشد بارے سرائیکی دانشور سئیں سعید خاورؔ لکھدن:

امان اللہ ارشد لفظیں دے وڑنج وپار وچ سرائیکی دیاں سب صنفاں ورتین۔ایندی شاعری اُروار ،پار، حد ،بٖنے تے کہیں خاص عقیدے دی بٖدھل کائنی۔ بس انسانیت تے دھرتی دے ڈُٖکھیں دی پرچارک اے۔ ایندے نوحے دھرتی دے بدن تے کوک بنْ کُرلاندن ۔ محبت تے بغاوت ایندے سندھیں لتھی ہوئی اے۔ او محبت دا منکر نئیں پر ڈڈھپ دے خلاف اوندی محبت بغاوت بنْ ویندی ہے۔ بُکھ ، تریہہ تے روہی ، تھل ، دامان دی زندگی دریا دی ایں منْ تے ہووے تے بھانویں اوں مَنْ تے ، امان اللہ ارشد دے لفظیں وچ سہکدی پئی اے۔

نمونہ کلام

• او قتل کرتے اندھاری رات اچ ہے مطمعئن جو گواہ کائنی۔
• اونکوں خبر نہیں جو قاتلیں دے کݙاھیں خنجر وی بول پوندن۔
• جیہو جہی رت اچ شہر اساݙے دی ڳالھی مخلوق چپ ودی ہے۔
• ایہو جہے ظلم اچ تاں تنگ تھی تھی کݙاہیں پتھر وی بول پوندن۔

قطعہ

• میں جیندے ہونٹیں کوں کھل ݙتی ہے میکوں روواݨ تے آڳیا ہے۔
• میݙے لہو نال بلدا ݙیوا میکوں جلاوݨ تے آڳیا ہے۔
• یقین کر جو میں جیندے قد کوں سہارے ݙے ݙے بلند کیتے۔
• شعور پکڑیس تاں نال میݙے او قد کچھاوݨ تے آڳیا ہے۔
  

قطعہ

کوئی کوئی گال تاں ٹھا لگدی ھے

سدھی ھاں وچ آ لگدی ھے

ماچس نال چھڑا نئیں لگدی

گالھیں نال وی بھاہ لگدی ھے

ݙوہڑہ

• تیݙی مونجھ مصلا مسجد دا اساں پیت دیاں نفلیں نیت کھڑوں​
• نہیں ہوش ریہا کہیں کلمے دا تیݙےڳمدے سانول ڳیت کھڑوں​
• تیݙا ذکر ہے مقصد زندگی دا ہر ھار کوں کیتی جیت کھڑوں​
• تیݙی یاد اچ ارشد جتھ کھڑ ڳئیوں اساں ایویں جاݨ مسیت کھڑوں​
  

"ݙوہڑہ "

کر قُرب، کُہیڑ کلہيپے توں، میکوں نہ ݙر وا، میکوں ݙر لڳدے۔

چُپ ݙیݨ ہے، ݙیݨ توں جِند چُھڑوا،میں نال الا، میکوں ݙر لڳدے۔

کہیں حال تاں، اپݨے ہووݨ دا احساس ݙیوا، میکوں ݙر لڳدے۔

من ارشد، دھڑکدے دل کولوں،حالی ہتھ نہ چا، میکوں ݙر لڳدے۔

ݙوہڑہ

تیڈے گِروی لاتھے لوک ھاسے ،جئیں حال چٙھکائی اساں چٙھک پۓ ھیں

تیڈے پیریں پاتی پائل دے ، ہر گُھنگھرو نال چھنڑک پۓ ھیں

تیڈے ناں تے نہ کوئی حرف آوے ، اِیں ڈر تُوں ڈُسکیاں ڈٙک پۓ ھیں

ھُنڑ "ارشد" نال نی ٹُر سگدے ، ساکُوں معاف کریں اساں تھک پۓ ھیں<br

ڈوھڑا

میڈی روہی سنج ، تیڈا بیلا بر ، ہیں سال تباہیں پھہ مارئیے

ہر جھوک تباہ ، ویران ہنبھا، ایویں لگدے پھیرا دیھ مارئیے۔

ودےبےگھرتھی تےرُلدےہوں ساکوں وقت دی گردش دریھ مارئیے

ڈوہیں مویوں ارشد پانڑیں توں ، تیکوں چھل مارئیے میکوں تریھ ماریئے۔

ڈوھڑا

پَر سال جݙاں رَل پار جلوں تیکوں یاد ہوسے او ڳال کتھاں

کتھ سجھ دا ݙیوا وِسم ونڄے ہاسے ویڑھی شام دی شال کتھاں

اوہو موسم ھے اوھے رستے ھِن پر توں ہیں اَڄ میں نال کتھاں

میݙے پیر پکڑ دَڳ پُچھدے ھِن ہئی ارشد اَڄ بھائیوال کتھاں

ڈوھڑا

بد عملی تے بے سملی ہم اتوں موت دا سڈ یک دم آ گے

پندھ ڈیکھ تے عالم برزخ دے میکوں سارے یاد نکم آ گے

پر ارشد ہنجھ دا ہک قطرہ اتھ بݨ تے نور دی شم آ گے

میڈا بخشش استقبال کیتے اوندی یاد اچ رووݨ کم آ گے
_____ _______

‏دل تاں ساوے پیلے ہوندن اکھیں دا رنگ رتا ہوندے

بھانویں برف دی جھیل توں امدے ہنجھ دا پانڑیں تتا ہوندے

کیرھا کتھاں آن ملیا ہے اے تاں ہر کوئی جانڑدے ارشد

کیرھا کتھاں آن چھڑیسی اے وت کینکوں پتا ہوندے

ݙوہڑہ

راہ ریتڑ ہن توں نازک ہیں میڈے ساہ دی ڈور تے ٹردا جل

توں قدم رکھیں دل دھک تھیوے دھڑکن دے شور تے ٹردا جل

جے اکھ توں ونجڑائی دامن تائیں ، میڈی ہنج دے زور تے ٹردا جل

میں کتھ ڈھ پیاں نہ ڈیکھ ارشد توں اپنڑی ٹور تے ٹردا جل

نعت نال حاضری

جیڑھا سئیں دا غلام تھی ویندے

اوہو جگ دا امام تھی ویندے

شہر آقا دا جو وی ڈیکھ امدے

قابل۔ احترام تھی ویندے

جیلے تھیندی ہے سک مدینے دی

خود بخود انتظام تھی ویندے

سئیں دا تھی کے بلال حبشی وی

کتنا عالی مقام تھی ویندے

جیڑھا ایں در دی خاک تھی ویندے

اوندا دنیا تے نام تھی ویندے

عشق والے مریض کوں ارشد

ذکر سنڑدئیں آرام تھی ویندے

غزل

ݙے میݙیاں اکھیں میکوں نیریں سمیت

گِھن اے اپڑیں خواب تعبیریں سمیت

بُھل ونجاں نہ آپڑیں اوقات کوں

میکوں دفناویں میݙیں لیریں سمیت

وقت دے دھوئیں ھے کر چھوریا دُوانک

دل دی الماری کوں تصویریں سمیت

بے گناہ تھی تے وی میں بے قیمتا

معتبر توں اتنی تعزیریں سمیت

ذہن باغی تھی ڳے ہُݨ مظلوم دا

کھس گھنی ترکش متاں تیریں سمیت

اے جیݙا اے کون سرکش ھے جیکوں

دار تے آندا ڳے زنجیریں سمیت

کیڑھی کیڑھی ڳالھوں ارشد مُکرسیں

تیں ݙے آ ڳیاں تیݙیں تحریریں سمیت

غزل

کلھپ دے قید خانے وچ نہ ہکلاں مار کوئی کائنی

اتھاں ہک ساہ سنگتی ھے جیندا اعتبار کوئی کائنی

‏

کیجھا ماحول ھے جو سر قلم تھی تھی تے ڈھاندے پن

کیتا تل وار کہیں کائنی چلی تلوار کوئی کائنی

‏

اساں محفل دی رونق ہیں اساں محفل دے وچ تنہا

اساں ہیں یار ہر ہک دے اساݙا یار کوئی کائنی

محبت بے ریا جذبہ نہ کوئی تسبیح نہ کوئی سجدہ

وفا والیں مسیتیں دے اتے مینار کوئی کائنی

امان اللہ ارشد

غزل

منہ توں مونجھ کوں نال ہنجھوں دے دھووݨ ݙا نی آیا

ساکوں ہجر دے موسم وچ وی رووݨ ݙا نی آیا

ہار نی اوندے ڳل تئیں پہنچا قدمیں کیر کھڑے ھیں

اوتری اکھ کوں موتی موتی پووݨ ݙا نی آیا

فجریں توں_گھن شام تئیں گھمدوں`ول ݙیہدوں ہوں جاہیں

پل دے اندھے کھوہ تے جوڑا جووݨ ݙا نی آیا

پیر رنگیندے کیا اوندے ہتھ اپݨے رہ ڳۓ _چٹٹرے

ڳال کھڑے ھیں تھال تے مہندی لووݨ ݙا نی آیا

ھیں سانگے تاں اج تئیں کلھے کلھے_پھردے ہیسے

ہتھ پکڑݨ کیا کہیں دے پیریں پووݨ ݙا نی آیا

دل آھدے او ساݙا ھووے ، پر ھووے، کیوں ھووے

ساکوں وی تاں کہیں دا "ارشد" ھووݨ ݙا نی آیا

غزل

در بدر تھۓ ھیں در نہیں لبھدے

ھنڑ تاں اپنڑے وی گھر نہیں لبھدے

جھوک تیڈی توں `ول نہیں ویندے

یار پکھیاں کوں `پر نہیں لبھدے

میکوں آکھیس سفر حیاتی وچ

تیں جیہیں ہمسفر نہیں لبھدے

یار اونویں تاں ڈھیر لبھدے _ھن

یار ! `تیں جھیں مگر نہیں لبھدے

روز `نیناں سجا کے نہ _نکتا

روز اہل_ نظر نہیں لبھدے

پیار والے ایں جگ اتے "ارشد"

لوک _ھن مختصر نہیں لبھدے

‏(سئیں امان اللہ ارشد)

غزل

اے سچ ہے جو کہیں شے دی کمی محسوس نی تھیندی

نکھڑ تے زندگی پر زندگی محسوس نی تھیندی

میڈے جذبات مر گئے ہن یا توں اوہو نیوی رہے گیا

توں ملدا ہئیں تاں مل کے اوخوشی محسوس نی تھیندی

اونویں تاں بادشاہ ڈھیر ہن اتھاں لفظیں دی شاہی دے

خیالیں وچ کتھاؤں پر تازگی محسوس نی تھیندی

اونویں کوڑی انا ہنجوں دا رستہ روک گھندی ھے

سجنڑ نکھڑن جڈاں کینکوں غمی محسوس نی تھیندی

نکل سیلاب اکھیں توں جیندے پیریں تونڑی پج گئے

میڈیں پلکـیں اُتے اوکوں نمی محسوس نی تھیندی

زمانے دی جفا ارشد ایجھا بے حس بنڑا چھوڑیے

خوشی ھے یا غمی ھے بھا لگی محسوس نی تھیندی

غزل 

وفا دا ذکر بُھل ونجے جفا دا حال بُھل ونجے

میں مر پواں میکوں جیکر تیڈا خیال بُھل ونجے

ولا ہے وعدہ اج اوندا ولا میں تانگھ وچ کھڑاں

خدا کرے جو اج اونکوں ولا نہ گال بُھل ونجے

اوندی گلی دیوچ ایویں میں دل لُٹا تے بُھل گیاں

کتھائیں جیویں رکھ کے شے نشوم ٻال بُھل ونجے

جیکر مِلݨ تے آ ونجے تاں پل گزار نہ سگے

جیکر بُھلݨ تے آ ونجے تاں سال سال بُھل ونجے

محبتیں دے میل توں ونڃݨ کوں دل نئیں آکھدا

اجل کوں شالا ارشد آ اساڈی گال بُھل ونجے
غزل
وستی وستی ہوکا ڈیسوں ویسوں پے
لحظہ کھیڈنڑے یار وچیسوں ویسوں پے
جھوک تیڈی تے کیڑھے مانڑ مسافریں کوں
ڈو ڈینھ تیڈا مال چریسوں ویسوں پے
پکھی واس ہیں سئیں تیڈے ہمسائے تاں نی
جیلے آکھسیں مڈیاں چیسوں ویسوں پے
کھل آکھے یا رو آکھے کوئی جو آکھے
یاداں ساریاں سینے لیسوں ویسوں پے
ساڈے دل کوں تروڑنڑ والا تنگ نہ تھی
لحظہ کھن بس نیر وہیسوں ویسوں پے
تیڈیاں پکھیاں کتھ تے کتھ ہن محل اوندے
پاگل دل کوں اے سمجھیسوں ویسوں پے
ساڈا تاں بس جوگیاں والا پھیرا ہے
بین وجیسوں من پرچیسوں ویسوں پے
ساڈی بکھ کوں ڈیکھ تے توں نہ مونجھا تھی
تیکوں کوئی تکلیف نہ ڈیسوں ویسوں پے
شہر وی تیڈا لوک وی ارشد تیڈے ہن
ساڈا کیا ہے جیلے ویسوں ویسوں پے