مجاہد جتوئی

== مجاہد جتوئی سرائیکی دانشور، محقق تے سرائیکی قومیتی تحریک دے بانی رہنما ہن۔ سرائیکی دے نال نال اردو وچ وی لکھدن۔ ==

سرائیکی وسیب واسطے علمی تے سیاسی خدمات

مجاہد جتوئی دیاں سرائیکی قوم کیتے بہوں خدمات ھن پر انہاں وچوں انہاں دی سب توں وڈی خدمت دیوان فرید بالتحقیق ھے. فروغِ فریدیات دے حوالے نال وسیب دا ہک معتبر تے محترم ناں جناب مجاہد جتوئی ہن۔ سرائیکی زبان و ادب تے خاص کر فروغِ فریدیات دے حوالے نال انہاں دی خدمات کوں کہیں مضمون وچ قلمبند کرنا ممکن نی.

انھاں نے کلامِ فرید کوں ہک جامع ، خوبصورت تے جدید تحقیقی و تفہیمی انداز وچ’’دیوانِ فرید باالتحقیق‘‘ دے ناں نال مدون و مرتب کر کے ہک عظیم کانامہ سر انجام ݙتا ہے جیہڑا کہ روایت توں ہٹ کے سو فیصد جدید اسلوب وچ تحقیقی و تجزیاتی لوازمات تے مشتمل ہے تے اس تے مستزاد ایہ کہ مجاہد جتوئی نے ’’دیوان فرید بالتحقیق ‘‘کوں نقل در نقل ،مذہبی و روحانی تے شخصی اعتقاد دے بجائے تعقل ،دلائل تے تحقیق دی بنیاد مرتب کر کے حقائق تے مبنی فریدیات تے تاریخ دی نقاب کشائی کیتی ۔ ’’دیوانِ فرید بالتحقیق‘‘ دی ترتیب و تدوین دے علاوہ آپ کئی مطبوعہ تے غیر مطبوعہ کتاباں دے مصنف ہن جنہاں وچ مطبوعہ کتب اے ہن؛

• 1جیسا میں نے سوچا
• 2اطوارِ فرید کتاب
• 3سلک فریدی
• 4حیات المحبوب
• 5 آ پہنتم جیندیں مکّے
• 6 دیوان فرید با لتحقیق(جامع)
• 7 اطوارِ فرید کتابچہ
• 8 باتیں پیر فرید کی کتابچہ
• 9 خواجہ فرید اور 222 سوال
• 10 خواجہ فرید اور 100 سوال
• 11خواجہ فرید اور 101 سوال
• 12 گلزارِ خرم
• 13 معراج نامہ
• 14 سیفل نامہ
• 15 مٹھݨ خان کون تھا؟
• 16 کلامِ فرید میں ملاوٹ اور فریدی ݙوہڑے
• 17 شہر بھنبھور یا تخت لاہور
• 18 سرائیکی وسیب کے ابلاغی ادارے
• 19 پنجاب کی زراعت میں سرائیکی علاقوں کا حصہ اور مسائل
• 20 سرائیکی کوئز
• 21 ٻُجھارت
• 22 کلامِ فرید وچ چولستانی حوالے
• 23 خواجہ غلام فرید رح (مختصر تعارف)

سب توں اہم علمی کارنامہ دیوان فرید با لتحقیق(جامع) تے دیگر کارنامے

اے عظیم علمی کم جیہڑا کہ مجاہد جتوئی دی شبانہ روز دی محنت، جانفشانی تے تحقیقی عرق ریزی دی بدولت ساݙھے اٹھ سال دے عرصے وچ مکمل تھیا ۔ایں دے علاوہ انہاں دے طبع شدہ ادبی مجلے ،رسائل تے مختلف اخبارات وچ چھپݨ والے مضامین بہت وݙے معلوماتی خزانے دی حیثیت رکھدے ہن ،مذکورہ بالا تصانیف دے علاوہ مجاہد جتوئی دی کئی کتب تکمیل تے اشاعت دے مراحل وچ ہن۔ انہاں دے علاوہ آپ یونیورسٹیاں دے طرفوں الاٹ شدہ مقالہ جات ،فریدیات تے مبنی تحقیقی ،تنقیدی تے تجزیاتی موضوعات تے وی کم کریندے پئے ہن۔

ذاتی تخلیقات و تصنیفات دے علاوہ مجاہد جتوئی دی فروغِ ادب دے حوالے نال کاوشاں ،کوششاں تے خدمات کہیں توں ڈھکی چھپی نی. انہاں نے فریدیات تے سرائیکی زبان و ادب دی ترویج وترقی کوں اپݨا ،مقصد، مشن، اپݨا فرض بݨا رکھا ہے ۔اپݨی زندگی دے بیشتر قیمتی سال تے مالی سرمایا فریدیات تے سرائیکی زبان و ادب دے کیتے خرچ کر ݙتے تے کہیں ستائش و صلے دی پرواہ کیتے بغیر مختلف محاذاں تے علم و ادب دا پرچم بلند کیتا ہویا ہے ۔

کوٹ مٹھن وچ خواجہ فریدؒ لائبریری تے میوزیم دے انچارج تے نگہبان ہوݨ دے ناطے سارا انتظام و انصرام آپ دے ہتھ وچ ہے تے آپ دی نگرانی و میزبانی وچ ایں علمی خزانے توں آئے روز سینکڑاں طلباء مستفید تھیندن ۔اگر کوئی شاعر ادیب ،محقق، مورخ یا طالب علم فریدیات تے یا سرائیکی زبان و ادب تے یا ایں توں ہٹ تے علم دی کہیں وی جہت تے کم کرنا چاہے تے اوندے کیتے اگر اونکوں خواجہ فرید ؒ لابریری توں استفادہ کرݨا ہووے تاں مجاہد جتوئی انہاں دی بھر پور حوصلہ افزائی کریندیں ہوئیں مطلوبہ مواد دی فراہمی دے نال نال قیام و طعام دی سہولیات وی فراہم کریندے ہن، تے انہاں دی طرفوں علی الاعلان آکھیا ڳیا ہے کہ کوئی طالب علم یا ریسرچر ،چاہے اوہ ادب و ثقافت ،سیاسیات ،معاشیات یا کہیں وی عوامی خدمت دے شعبے یا کہیں وی علمی جہت تے کم کرݨ چاہوے تاں اساݙی خدمات حاضر ہن ۔

انہاں دی ادب پروری دا ایہ عالم ہے کہ کوٹ مٹھن خواجہ فرید ؒ لائبریری دے علاوہ فیض آباد (خان پور، رحیم یار خان) وچ راز تاجدار لائبریری دی صورت وچ جیہڑا علمی خزانہ انہیں کنیں محفوظ ہے، اوندے وچوں وی علم دی پیاس وسمیندے پن ۔ایندے علاوہ آپ شعر و ادب ،ثقافت دے ودھارے کیتے بزمِ راز دے زیرِاہتمام کچاری پروگرام '’’کچار ‘‘' دا انعقاد وی کریندے ہن جیں وچ مختلف علمی و ادبی شخصیات کوں سݙ تے ناں صرف انہاں دی شخصیت و فن تے انہاں دی خدمات دا اعتراف کیتا ویندا ہے بلکہ فروغِ ادب دی کوشت وی تھیندی ہے ۔

ڄم پل

٢٢ جولائی ١٩٥١ ء کوں ڄمے۔ آپ دے والد مرید حیسن راز جتوئی معروف سرائیکی دانشور ہن، خان پور کٹورہ ضلع رحیم یا خان نال تعلق ہے۔

تعلیم

پرائمری

سیاست

سرائیکی قومی موومنٹ دے بانی اڳواݨ ہن۔

کتاباں

• • 1جیسا میں نے سوچا
  • 2اطوارِ فرید کتاب
  • 3سلک فریدی
  • 4حیات المحبوب
  • 5 آ پہنتم جیندیں مکّے
  • 6 دیوان فرید با لتحقیق(جامع)
  • 7 اطوارِ فرید کتابچہ
  • 8 باتیں پیر فرید کی کتابچہ
  • 9 خواجہ فرید اور 222 سوال
  • 10 خواجہ فرید اور 100 سوال
  • 11خواجہ فرید اور 101 سوال
  • 12 گلزارِ خرم
  • 13 معراج نامہ
  • 14 سیفل نامہ
  • 15 مٹھݨ خان کون تھا؟
  • 16 کلامِ فرید میں ملاوٹ اور فریدی ݙوہڑے
  • 17 شہر بھنبھور یا تخت لاہور
  • 18 سرائیکی وسیب کے ابلاغی ادارے
  • 19 پنجاب کی زراعت میں سرائیکی علاقوں کا حصہ اور مسائل
  • 20 سرائیکی کوئز
  • 21 ٻُجھارت
  • 22 کلامِ فرید وچ چولستانی حوالے
  • 23 خواجہ غلام فرید رح (مختصر تعارف)

نمونہ کلام

جیندے گل وچ طوق ہزاراں

جیندا تن ہے لیر کتیراں

جیندے ساہ تے سو سو پہرے

اُوندیاں عیداں کیہیاں

ہک ݙینھہ آؤسے

پنجرا ترٹسے

قیداں مُکسِن

آپݨے باغ دے مالک تھیسوں

اوں ݙینھ عید کریسوں

ٻالاں کیتے

جدید دنیا دے ساݙے ٻالو 

اساݙی کئی ڳالھ نہ منیجو

اساݙیاں ڳالھیں غلامیں والیاں 

اساݙی منطق اُجاڑ ذہنیں دی پیداوار اے 

اساݙیاں سوچاں اُدھاریاں سوچاں ،آواریاں سوچاں 

جݙاں وی سوچݨ دا وقت آوے تاں خود سوچیجو

اساݙی کئی گالھ نہ منیجو

اساݙا حاکم تے اوندے حربے ، 

اساݙا ملاں تے اوندی نیت ،

اساݙا لیݙر تے اوندے دوکھے 

اساݙی زندگی دا روڳ رہ گئے 

اِنھاں دیاں قسماں تے وعدے دڑکے 

بھُکا تے کندھی دے وچ مریجو

اساݙی کئی گالھ نہ منیجو

اساݙے پِیریں دے پھوکے پھاہکے

اساݙے واعظ دیاں کوڑیا ں ڳالھیں 

اساݙے تاجر دے کھوٹے وٹے 

حساب ساݙے دیاں بندیاں کھاتے

نویاں پراݨیاں سبھو کتاباں 

تے آپݨا گھڑتُو خدا اساݙا 

اساکوں کہیں شئے نئیں توڑ چاڑھیا 

تساں خود آپݨا خدا گولیجو

اساݙی کئی گالھ نہ منیجو

اساݙے افکار خواب ساݙے

ہمیش رہ ڳِن عذاب ساݙے 

اساݙیاں تِھتھاں تے ڈھنگ اساݙے 

اے ہِیراں رانجھے تے جھنگ اساݙے 

طنبورے چپڑیاں تے چنگ اساݙے 

دفن کریجو چا سنگ اساݙے 

جہان اپݨا ٻیا وسیجو، تے رج ہنڈھیجو

اساݙی کئی گالھ نہ منیجو

جدید دنیا دے ساݙے ٻالو

مجاہد جتوئی دا مشہور شعر

تیکوں ڳاوے کھیر پِلایُم
خود پیتم پاݨی کھارے
لوک گواہ ہِن سارے
ساݙی روہی تَسی مر ڳئی
تیݙے شہر فوارے
واہ تیݙے بھئی چارے

جہانگیر مخلص دے بارے وچ مجاہد جتوئی دی رائے

۔ مِٹھا پیارا جہانگیر مخلص  کروڑاں سرائیکیئں دی  ݙُکھ بھری سوچ کوں مناسب الفاظ ݙتن  ۔انہاں توں پہلے وی ایں انداز دی ڳالھ موجود ہئی پر او  صرف مونجھ ، ارمان  توں دٻی دٻی مذمت تک محدود ہئی ۔

  ضرورت  مسئلے کوں ارمان تے مذمت دے نال  مزاحمت  تک گھن ونڄݨ دی ہئی جیرھی جہانگیر مخلص دے نصیب وچ لکھی کھڑی ھئی ۔  

جہانگیر مخلص مقبوضہ سرائیکی وطن دے جیرھے حصے  دا حصہ ہا  اُتھاں داخلی تے خارجی ظلم تے ظالم  بھیئوال ہن ۔ ایں سانگے جہانگیر مخلص کوں ݙوں رُخی جنگ لڑنی پئے ڳئی  ۔ تے مخلص اے جنگ لڑ ݙکھالی اے  ۔

 

زوال زدہ قوماں کوں  عام طور تے آپݨے ظالمیں تے قابضیں دے نال عشق بلکہ انہاں دی عبادت  دی بیماری ہوندی اے ۔

مخلص نال لوکیں دی بے تحاشہ محبت ایں ڳالھ دا ثبوت ہے جو لوک سُڄاک ہِن  لوک سرائیکی وطن دے کعبے وچ انہاں جعلی خداویں دے بُتیں کوں سجدہ کرݨ کرݨ کنوں انکاری ہن  ایں حال وچ

جیویں سچ دی بانگ ݙیوݨ والے بلال دی  ،،  س ،، کوں ،،  شین ،، دا درجہ حاصل ہے تے اوں بانگے دی چِچری زبان کہیں دی  بظاہر صاف زبان توں ودھ تے سمجھ امدی اے ایویں وطن وسیب کوں جہانگیر مخلص  دی چچری زبان زیادہ صاف سمجھ امدی اے  ۔ پر ھُݨ کہیں کہیں ویلھے ایویں لڳدے جو مخلص آپݨے پورے اخلاص دے نال کتھاہیں کھڑ تھئے ( صرف مصائب پڑھݨ والے ذاکر وانگے )

       اے وی ٹھیک اے جو جے تئیں مصائب رھسن  تاں  مصائب پڑھݨ والے ذاکر دی لوڑھ وی رھسے

ہر  کاش جہانگیر مخلص ݙوں رُخے   فیشنی دانشوریں  دے  ٹولے توں آپݨی جان چُھڑا آوے  ۔ خاص طور تے شام ویلھے

شیت جہانگیر مخلص وی ایں وِتھی کوں چنڳی طراحویں محسوس  کریندے ۔  ایں سانگے زیادہ لطیفے ، چُٹکلے تے ٻٹ کڑاک وچ خود کوں تے وسیب کوں وِندلاوݨ دی کوشش کریندے ۔

اساں ایں یقین دی حالت وچ ھیسے جو دارالخلافے والے یزیدی دربار وچ  مخلص سچ دیاں بانگاں ݙتی رکھسے  اساکوں اوندی طرفوں  ،، ش ،، کوں  ،، س ،، پڑھݨ ،، زیادہ بھمدے  ۔

شالا ہر ویلھے  خیر نال ہووے  میݙا تے پورے سرائیکی وطن وسیب دا مخلص ۔ جہانگیر مخلص

نیاز مند مجاھد جتوئی ۔