عدیل بخاری
اصل ناں سید عبدالغفار
قلمی ناں عدیل بخاری
جمن 1969ء
جاہ پتہ محلہ شکاری احمد پور شرقیہ
عدیل بخاری سئیں دا پورا ناں سیّد عبد الغفار اے۔ بخاری صاحب محلہ شکاری اچ راہندن ۔ انھاں دے اَبا سئیں دا ناں سیّد عبد الوہاب بخاری ہے ۔ عدیل سئیں منظر مدنی ، نقوی احمد پوری تے رفیق احمد پوری کوں اپݨا کلام ݙکھیندے رہ ڳئن ۔ ݙوہڑہ تے غزل ݙاڈھی سوہݨی لکھدن :
؎ ساݙے بُت دا خون سٹردے تاں عدیل
تیݙے محلاں دے مُنارے جاگدن
٭ بمطابق شناختی کارڈ ، ملاقات شاعر بمقام احمد پور شرقیہ۔یکم مارچ 2012ء
عدیل بخاری ستھری تے سچی سوچ رکھن آلا حساس دل شاعر ہے نقوی احمد پوری تے رفیق احمد پوری توں اصلاح گھندے رہ گئین۔ڈوہڑہ تے غزل بہوں سوہنی لکھدن ۔آپ دی غزل اچ مزاحمتی رنگ نمایاں نظر آندے۔ایں حواے نال عدیل سئیں دی ہک غزل دا نمونہ ڈیکھو!
غزل
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]سُمدے کائنی غم دے مارے جاگدن
رات ساری زخم سارے جاگدن
آکھ ڈیوو شہر دے پردھان کوں
لب نہ بولن تاں اشارے جاگدن
ساڈی چپ کوں موت ساڈی نہ سمجھ
کیری د ے وچ پئے انگارے جاگدن
بال بُکھے روندے روندے سم تاں پِن
اماں ابّا پر وچارے جاگدن
ساڈے بت دا خون سڑدے تاں عدیل
تیڈے محلاں دے منارے جاگدن
(2)
ہووے سنگت ݙوں چار یاریں دی
یاراں نال بہار یاریں دی
رَت کوں رَت وی پکردی ہے لیکن
یار ݙیندن وِنگار یاریں دی
اَساں بُݙدوں تاں بُݙ ونڄوں مولا
ٻیڑی کر ݙے توں پار یاریں دی
کیویں نبھدی ہے ٻاجھ یاریں دے
ݙیکھ آ تے گذار یاریں دی
یار مخلص تاں ہکو کافی ہے
کیا ضرورت ہزار یاریں دی
زندگی بھر دا اے خسارہ ہن
چھوڑ یاری بے کار یاریں دی
میݙے وانگوں نہ رُل ونڄن مولا
ہُݨ تاں قسمت سُدھار یاریں دی
میݙے دشمن کِتے تاں کافی ہے
میݙے ٻاہروں دیوار یاریں دی
ڄاݨ ٻجھ تے عدیلؔ ݙیدھا نیں
کوئی مُسکاری مُسکار یاریں دی
(3)
اپݨی چُٻ دا جواب کیا ݙیسیں
اِیں توں ٻیا عذاب کیا ݙیسیں
توں وپاری ہیں ݙکھ دے کنڈیاں دا
ساکوں سُکھ دے گلاب کیا ݙیسیں
مِلدی فرصت نوی گناہیں توں
ایہ وی سوچی حساب کیا ݙیسیں
ساݙی قسمت تاں نِت جگارے ہن
ساݙیاں اکھیں کوں خاب کیا ݙیسیں
کݙھیں اے سوچی جو منگ گِدوسے تاں
ساݙی سِک دا ثواب کیا ݙیسیں
پیار رستہ ہے ٻہوں عذابیں دا
ایں سفر دی توں تاب کیا ݙیسیں
چندر لُکݨاں نئیں اولے بدلاں دے
اپݨے رُخ تے نقاب کیا ݙیسیں
ساکوں دلا خوار کیتا ہئی
ٻیا خانہ خراب کیا ݙیسیں
ساکوں پاڳل عدیلؔ آدھا ہیں
اِیں توں ودھ تے خطاب کیا ݙیسیں
(4)
توں ٻول جو ہئی ٻولݨاں وے ڈھولݨاں
کہیں کوڑ سچ نی تولݨاں وے ڈھولݨاں
ماری ٻیٹھیں دل دا جیڑھا دروازہ توں
ایکوں ولا ہے کھولݨاں وے ڈھولݨاں
ٹُر تاں پیاں ہاں نال تیݙے شوق وچ
اے ڄاݨداں ہئی رولݨاں وے ڈھولݨاں
سئیں کئیں لُٹیے کیویں لُٹیے کِتھ کِتھ لُٹیے
اے راز ہے تئیں پھولݨاں وے ڈھولݨاں
توں حکم کر تیݙے اِشارے دے اُتے
اَساں تاں سر ہے گھولݨاں وے ڈھولݨاں
توں رُس ڳیوں تاں مر ویساں اے جاݨ گھن
میکوں نہ چھوڑیں ڈھولݨاں وے ڈھولݨاں
تعریف تیݙے حسن دی ٻئی کیا کراں
ہے چندر تیݙا اُولݨاں وے ڈھولݨاں
پانواں تیݙیاں ٻانہیں دے وانگیں ڳل دیوچ
میکوں گھنا ݙے ڈھولݨاں وے ڈھولݨاں
جیڑھے ستم رہ ڳن اُو وی کر گھن عدیلؔ
آپاں تاں لب نئیں چولݨاں وے ڈھولݨاں
(5)
گھاٹا نفع سمورا وساری رہیاں
نال تیݙے میں جے تئیں گذاری رہیاں
میݙی بھوئیں میݙے سراں کوں چمبڑی رہی
بھانویں اُچی مریندا اُݙاری رہیاں
میݙی محنت دا پورا صلہ نئیں ملیا
خون پورھیے دا دُھپ تے پگھاری رہیاں
کہیں وی میݙے اَلا تے نیں ولدی ݙتی
بھانویں سڄݨاں کوں ݙکھ وچ پکاری رہیاں
کیویں آندا تیݙی یاد دا سوجھلا
طاق سوچاں دے سارے تاں ماری رہیاں
بُتھی کھولی دیوچ توݨیں گذراݨ ہئی
ماڑ سوچیں دے ول وی اُساری رہیاں
کیا تھیا جو میں ہتھیار سٹ چھوڑے ہم
وقت دا یارو میں وی شکاری رہیاں
ٻال میݙے میکوں سمجھدے بار ہن
میں جنھاں دی ہمیشہ سواری رہیاں
اپݨیں چہرے دا مصحف لُکیسیں کیویں
تیݙی ہک ہک ادا دا میں قاری رہیاں
اَڄ اُوہے لوگ نیں نال نیندے میکوں
جیڑھے لوگیں دا کل تئیں مہاری رہیاں
کینی اوقات اپݨی بھُلیا میں عدیلؔ
روپ جیجھے تے جتنے وی دھاری رہیاں
(6)
کجُھ کریجے ہا یار سوچیں دا
ہُݨ نیں چودا اے بار سوچیں دا
اپݨی اپݨی پسند دیاں چائو
لاتی ٻیٹھاں بزار سوچیں دا
سِر تے جیکر خزاں دی رُت ہے تاں
ذکر چولو بہار سوچیں دا
تیݙا ناں کہیں گھدے چا محفل وچ
ڄال وِچھ ڳے چُدھار سوچیں دا
عیب ہک ہک بیان دا چُݨدے ہن
کیا کریجے بیمار سوچیں دا
وَس ڳیا ہیں جݙاں دا سوچاں وچ
لاندھا کینی خُمار سوچیں دا
تیکوں ٻالیں دی کھیݙ لڳدی ہے
سوکھا کینی شکار سوچیں دا
سوچاں دل دیاں تاں رہ ڳیاں دل وچ
سینہ بݨ ڳے مزار سوچیں دا
صدمہ تیݙیاں جدائیاں والا
بݨ گیا ہے نکھار سوچیں دا
پست تیݙے نہ حوصلے تھیون
اُچا رکھیں معیار سوچیں دا
حال اِیہو عدیلؔ ریہا تاں
مار ݙیسی غُبار سوچیں دا
(7)
سونے دی پہچاݨ رکھیجے
کھرا کھوٹا چھاݨ رکھیجے
سچاں نال سُنڄاݨ رکھیجے
کُوڑیاں نال مکاݨ رکھیجے
ہوٹھیں دے گستاخ بدن تے
چُپ دی چادر تاݨ رکھیجے
غیریں دے سئے تھورے ہوون
اپݨیاں دی نہ کاݨ رکھیجے
کہیں تے جیکر ماݨ کرے کوئی
حق ہے ہوندا ماݨ رکھیجے
خان وݙیرے نال نیں تھیندے
آپ سواں اڳواݨ رکھیجے
کیڑھا ویلا ہے دشمن دا
ہتھ وچ تیر کمان رکھیجے
چہرے تے ہک لہر نہ آوے
بھانویں اندر گھاݨ رکھیجے
خون عدیلؔ سفید نہ تھیوے
خون دی ڄاݨ سُنڄاݨ رکھیچے
(8)
توݨیں ہزاراں چاتن نقصان دوستی تے
وَل وی اساں رکھیندوں ایمان دوستی تے
تیکوں تاں دوستیں تے شکوہ ہمیش رہندے
اساں کݙھیں نیں کیتا اَرمان دوستی تے
عتبار کینی جیکر ہک ٻے اُتے اَساکوں
آ رَل تے چانوں ݙونہیں قرآن دوستی تے
ساکوں توں دوستی دے جوفے نفعے ݙسیندیں
اساں تاں لاتی ٻیٹھوں جند جان دوستی تے
اساں قبول کیتی یاریں دی دشمنی وی
اے وی اَساݙا سمجھیں احسان دوستی تے
عزت، وقار، دولت، شہرت اَتے محبت
کیا کجُھ اساں نیں کیتا قربان دوستی تے
گُݨ ڳجھے دوستی دے سمجھو تاں اَساں جاݨوں
شکوہ کرݨ ہے یارو آسان دوستی تے
ساکوں عدیلؔ رَت دیاں ہنجوں رُوا ݙتے نی
دُنیا کھلائی ہے تئیں تاں نادان دوستی تے
(9)
سڄݨیں تے کئی ݙکھ نہ آوے میں راہواں نہ راہواں
سنگت کھلدی ہسدی راہوے میں راہواں نہ راہواں
ٹوبھے تار متاراں ہوون وڳ وی سُکھے ساوے
روہی تھل وچ بارش لہوے میں راہواں نہ راہواں
امن سکون تے پیار محبت چار چُفیرے ݙسے
ہر کوئی سُکھ دیاں فصلاں چاوے میں راہواں نہ راہواں
سوچ سُچیندے ݙینہہ لہہ ویندے کہیں حیلے دے پاروں
ٹٻر سُکھا ٹکر کھاوے میں راہواں نہ راہواں
اُوندے ٻاجھوں میں تاں کیا ہے ساری وستی مونجھی
اُوکوں آکھو پھیرا پاوے میں راہواں نہ راہواں
دل تے پتھر رکھ تے اُوکوں میں رُخصت تاں کیتے
شالا دلبر واپس آوے میں راہواں نہ راہواں
ہر کوئی اپݨی راند رساوے اپݨا من پرچاوے
میݙی نہ کوئی ہاں کوں لاوے میں راہواں نہ راہواں
نفرت والی ڳالھ نہ تھیوے میݙے وسبے اندر
ہر کوئی پیار دے ڳاوݨ گاوے میں راہواں نہ راہواں
اوست ماڑ عدیلؔ بݨاوے میݙی فکر نہ کرے
توݨیں میݙا چھپر ݙھاوے میں راہواں نہ راہواں
(10)
جے مل وی پووی سفر دی سنگت
وِسر نہ ونڄیں ایں گھر دی سنگت
تیݙا تے میݙا ہم ساتھ ایویں
جیویں شجر تے ثمر دی سنگت
حیاتی ساری دا ساتھ ݙیویں
نہ ہووے لحظے پہر دی سنگت
اے دل وی جُڑسن ضرور جݙاں
نظر کوں مل پئی نظر دی سنگت
اَساں تاں سادہ مزاج بندے
چلاک ٻہوں اے شہر دی سنگت
ہے تیݙی قربت دا سایہ اینویں
جو جیویں دُھپ وچ شجر دی سنگت
جیڑھے اندھاریاں دے ہن پجاری
کیویں نبھیسن سحر دی سنگت
زمین والے طلب کریندن
خدا توں ہُݨ تاں قمر دی سنگت
توݨیں جو لمبے نکھیڑے ہوون
عدیلؔ کینی وِسردی سنگت
٭ بمطابق بیاض شاعر
حوالہ
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]کتاب احمد پور شرقیہ اِچ سرائیکی غزل دی ٹور، مصنف : عبدالباسط بھٹی ، ناشر : جھوک پبلشرز ، ملتان