شاہ شمس سبزواری

شمس الفقراء حضرت شمس الدین محمد سبزواری ؒ دے والد دا ناں سید صلاح الدین ہا،آپ دی پیدائش 560ء اچ غزنی دے ہک شہر سبزوار اچ تھی۔اوں وقت عراق تے محمد یار مرزا دی حکومت ہائی۔حضرت شمس سبزواری دا سلسلہ نسب حضرت امام جعفر صادق نال ملدے۔

حضرت شمس کوں انہاں دے چاچا عبدالہادی وݙی توجہ نال تفسیر ،فقہ ،تے ݙوجھے علوم ظاہری نال وی آراستہ کر ݙتا۔579ھ اچ جیں ویلھے سید صلاح الدین تبلیغ کیتے بدخشاں روانہ تھیے تاں شمس سبزواری کوںوی نال گھن ڳے۔اوں وقت آپ دی عمر انوی سال ہائی۔بدخشاں اچ تبلیغ دے بعد تبت ڳے تے لوکاںکو ں تبلیغ دا درس ݙتا۔اتھوں کے کشمیر دا رُخ ݙتا جتھاں سورج پرست رہندے ہن،پیو پتر دی کوششاںنال ایں علاقے دے ہزاراں لوکاں نے انہاں دے عقائد کوںقبول کیتا۔

586ھ کوں پُیو پتر اپنے وطن سبزوار واپس آئے،شمس الدین سبزواری نے شادی کیتی تے انہاں دے فرزند ڄمیے جنہاں دے ناں نصیر الدین محمد تے سید علائوالدین احمد ہن،سید علائو الدین احمد زندہ پیر دے لقب نال مشہور تھیے،شمس سبزواری کوں تبریز بہوں پسند ہا ،چنانچہ 600ھ ہجری اچ والد دی اجازت نال تشریف گھن ڳے تے کئی مقامات تے تبلیغ اچ مصروف رہیے۔سید صلاح الدین وی اپنے عقائد دی پاداش کیتے روائتاً 664ھ کوں قتل تھی گے تاں شاہ شمس کنے ہجر ت کنے سوا چارہ نہ رہیا۔سبزوار کنوں بغداد آ ڳے، ول کاظمین چلے ڳے،تے اتھاں کجھ عرصہ قیام دے بعد ہندوستان دی سرحد اچ داخل تھیے ،اتھاں کجھ عرصہ قیام دے بعد ملتان دا رُخ کیتا ،ملتان اچ اسماعیلیاں دا اقتدار کئی سو سال کنوں ہا،اگرچہ انہاں ڈینھاں ختم تھی چکیا ہا مگر ولا وی کجھ اعتقادی کشش باقی ہن ،آپ دی ملتان آمد 574ھ معلوم تھیندی اے تقریباً ڈاہ سال بعد انتقال کر گئے۔آپ دی مساعی دی وجہ نال کہیں حد تک اسماعیل رسوم تے ہندو عقائد اچ ہم آہنگی دے باعث کئی ہندو گھرانے مسلمان تھیے۔(1)

ڄمل پل

حضرت شاہ شمس سبزواری ١١٦٥ء وچ سبزوار وچ ڄمے۔ تعلیم دی تکمیل دے بعد آپ ہندوستان تشریف گھن آئے۔ پہلے پہلے تبلیغی سرگرمیاں دا آغاز سندھ توں کیتا، بعد وچ آپ ملتان آڳئے۔ تے ملتان ہی آپ یاں تبلیغی سرگرمیاں دا مرکز ریہا۔ آپ حضرت بہاؤالدین زکریا ملتانیؒ دے ہم عصر ہن۔ آپ نے بے شمار لوکاں کوں حق دی راہ ݙکھائی۔ آپ دے مرید اسماعیلی کھوجے تے شمسی اکھویندن۔ تے سرائیکی علاقے وچ انھاں دی ٻہوں وݙی تعداد آباد ہے۔ پر شاہ شمس سبزواری دے زیادہ تر گنان رَلوڑ مِلوڑ زباناں وچ ملدن۔آپ سندھی گجراتی پوربی ہندی تے سرائیکی وچ گنان لکھے ہن۔
آپ دے ہک سرائیکی گنان دا نمونہ:

• کھادا سوکھادا، پیتا سوپیتا،،،،،، ݙتا سوہی پرمان٘د ــ بھاگا
  

جنھاں مہارس پیر شمس ٻولیا،،،،،،،،،،سچا لنگھسی پار ــ سوبھاگا

[[ونکی:سرائیکی زبان تے ادب]]

حوالہ

(1) کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء