چندر گپت موریا

مہاراجہ ہندوستان، چندر گپت موریا، تحقیق دے مطابق، میانوالی ضلع دے قدیم پپلاں وچ ٣٤٣ قبل مسیح وچ ڄمیا تے ٢٩٧ قبل مسیح وچ وفات تھئی. ایں شہر وچ ابتدائی حیاتی گزری. ایندا تعلق نند چندر خاندان نال ہئی.

چندر گپت موریہ

پنجاب دی سرزمین وِچ قتل تے غارت دا بَزار تَپیا پِیا ہَئی جو مشرقی ہند دا زبردست راجہ چندر گپت موریا آن پُڄّیا۔ اِیہ ہِک واری پہلے ویس وَٹا کے سکندرِ اعظم اَتے اُون٘دی فوج کوں ݙیکھ ڳِیا ہَئی۔ اُوہ ڄاݨدا ہَئی جو پَرے دا حملہ آور اِتّھاں ڈھیر مُد تئیں آپݨی حکومت قائم نِھیں رکھ سڳدا۔ اِیں نے جین٘ویں ای سکندر اعظم دے ونڄݨ اَتے وادیٔ پنجند وِچ قتل تے غارت دیاں خبراں سُݨیاں اُوہ متوقع پروگرام دے مطابق ودھدا ٹُریا آیا اَتے یونانی فوجاں کوں کڈھ تے انّھاں ساریاں ریاستاں دا مالک بݨ ٻیٹھا۔ ۔

سکندر اعظم ٣٢٦ قبل مسیح وِچ بابل دے مقام تے فوت تھی ڳِیا ہَئی۔ اُون٘دے جانشین سلیوکس نے توقّف مُتُّوں ملتان دا رُخ کِیتا اَتے سارے شہر چندر گپت موریا دے قبضۂ اقتدار وِچوں کڈھوائے این٘دے بعد اُوہ دلّی کَن متوجہ تِھیا۔ تھی سڳدا ہے اُوہ پاٹلی پتر تئیں فتح تے نصرت دے شادیانے وڄوین٘دا ہوئیا پُڄ وین٘دا، پَر افسوس جو بابل کنوں بغاوت پُھٹّݨ دی ایݙے وحشت ناک اطلاعواں مِلیاں جو اُوکوں سرعت کنوں وَلݨاں پے ڳِیا۔ ٹُردے ویلے اُوں نے پنجاب دے راجاؤاں نال صُلح کر گِھدّی۔ چندر گپت موریا دی بہادری کنوں اُوہ ایݙا متاثر تِھیا جو اُون٘کوں ڄن٘واترا بݨا گِھدُّس۔ ۔ میگھستنیز ناں دی ہِک یونانی عالم کوں سفیر دی حیثیت نال اُون٘دے دربار وِچ چھوڑیا اَتے کُجھ یونانی ٹٻّر آپݨی چھوہِر دی دلبستگی کِیتے پاٹلی پتر وِچ اَباد کِیتے، تاں جو جہڑیلے چھوہِر کوں ویس دی یاد ستاوے تاں اِیہ لوک اُون٘دا غم غلط کر سڳِن۔ آکھیا وین٘دا ہِے جو نون، لانگ اَتے جویہ ٹٻّر وی انّھاں یونانی الاصل ٹٻراں وِچوں ہِن۔ جہڑے پاٹلی پتر کنوں تھانہ بھون اَتے اُتّھوں کنوں ملتان کَن منتقل تھی آئے۔ میگھستنیز نے اِتّھاں رہ کے مُلک دے حالات اُتے اُوہ مشہور کتاب لکّھی جہڑی قدیم ہندوستان دے حالات وِچ ہِک زوراور سند تصور کِیتی وین٘دی ہِے سلیوکس دے بعد چندر گپت موریا نے افغانستان تئیں آپݨاں حاکمانہ اقتدار قائم کر گِھدّا۔ اُون٘دے کول چِھی لَکھ پیادے، ترِیہہ ہزار سوار اَتے نَؤ ہزار جنگی ہاتھی ہَن۔ اُوں نے تقریباً چوِیہہ ورھیاں تئیں حکومت کِیتی۔ ۔

298 قبل مسیح وِچ اِین٘دا پُتر بندو سار تخت نشین تِھیا۔ 272 قبل مسیح وِچ اشوک اعظم آپݨے پِیؤ دے بعد تخت اُتے ٻیٹھا۔ اُون٘دی سلطنت وی کابل تئیں پھیلی ہوئی ہ۔ئی اَتے ملتان ہِک صوبے دی حیثیت نال اُون٘دا تابع ہَئی۔ 185 قبل مسیح تئیں ملتان اُتے اِیں ٹٻّر دا طوطی ٻُلین٘دا ریہا۔ کیوں جو اشوک اعظم بُدھ مذہب دا ݙاڈھا پرچارک ہَئی۔ اِیں کِیتے اکثر لوکاں نے ایں شاہی مذہب کوں جہڑا بہ نسبت ہندو دھرم دے عام فہم اتے نوع انسانی کِیتے ڈھیر مفید ہَئی قبول کر گِھدّا۔ نیاز فتح پوری آپݨی کتاب اسلام ہند وِچ لکھین٘دِن جو اشوک نے سورج مندر وِچ بجائے سورج دیوتا دے مہاتما بدھ دی مورت رکھوا ݙتی ہَئی اَتے اُون٘دی پوجا تھین٘دی رہی۔ بلاذری نے ملتان وِچ سورج مندر دا ذکر کرین٘دے ہوئے اِین٘دا ناں بُد لکھا ہے۔ اِین٘دے توں مراد بُت نِھیں بلکہ مہاتما بُدھ ہے۔ دیبل وِچ جہڑا مندر ہَئی اُوہ وی بُدھ ہی دا ہَئی۔ انّھاں سارے مندراں اُتے ٹوپ ہَئی جیکوں عرب مؤرخ قبہ یا گنبد لکھین٘دے ہِن۔ ۔

ٻِیا ݙیکھو

• بکرما جیت۔
• سکندر اعظم دا حملہ۔
• رائے چچ دا عروج۔
• راجہ ہرناکشپ۔

حوالے

۔