ارشاد تونسوی

سرائیکی شادی دے معاصر ادبی افق اتے جیہڑھے شاعر اپݨی پوری آب و تاب نال چمکدے ہوئے ستارے وانگوں روشنی پھیلائے ݙسدن۔ انہاں وچوں ارشاد تونسوی ہک اہم اتے جدید نظم دا وݙا شاعر ہے۔ انہاں دی شاعری دا مجموعہ ''ندی نال سنجوگ''، ٢٠٠٦ء شائع تھیا۔ انہاں دی نظمیہ شاعری سرائیکی نظم گوئی دی تاریخ وچ بݨیادی اہمیت رکھدی ہے۔شعور دی بیداری دا اہر،عورتاں دے حقوق دا پرچار ، پس ماندہ مظلوم لوکاں دی نمائندگی ، ارشاد تونسوی دی شاعری دے بݨیادی موضوع ہن۔ ݙکھ درد دے نال نال ارشاد تونسوی دیاں نظماں وچ امید پرستی دا عنصر نمایاں ہے۔ (١)

                       ارشاد تونسوی سرائیکی شاعری کوں ہیت اتے موضوع دے حوالے نال نواں نکور کیتے۔ انہاں دی شاعری وچ فلسفیانہ خیالات ملدن۔ ''ندی نال سنجوک'' دی ضرورت وچ انہاں سرائیکی تہذیب، ثقافت تاریخ کوں نویں فکر اتے معنویت ݙتی ہے۔ انسانی حیاتی ،ݙکھ غم ، ہجر ، اداسی، جدائی تے میل ملاپ دے جذبیاں نال جڑی ہوئی ہے۔ ارشاد تونسوی دیاں نظماں انہاں جذبیاں کوں بے ساختگی اتے شدت نال پیش کریندن۔ انہاں دیاں نظماں سماڄی نا ہمواری ، تاریخی جبر کوں وی سامݨے گھن آندن۔ارشاد تونسوی چونکہ محکمہ اوقاف اچ ملازم وی ہن ۔ ایں سانگوں انہاں صوفی شاعری دے ڈکشن اتے روایتی استعاریاں کوں اپݨی آزاد تے پابند نظم اچ گوندھ کے سوہݨے انداز نال پیش کیتی ہے۔

                       اے ارشاد تونسوی ہی ہئی۔ جئیں ستر دے ڈہاکے دے حبس زدہ دور اچ سرائیکی صوفی اتے لوک کلاسک ورثے کوں اپݨے عصری شعور دے تقاضیاں مطابق اپݨے عہد تے منطبق کرن دی کوشش کیتی۔ جیکوں سٹھ دے ڈہاکے دے آغاز نال ہی وسطی پنجاب دے دانشور دوستاں ، پنجابی زبان دا ادبی ورثہ قرار ݙے چکے ہن۔ ارشاد تونسوی دیاں نظماں اپݨے علامتی نظام ، لفظیات وچ کئی حوالیاں نال اپݨی دھرتی نال جڑت رکھدیاں ہن۔

سئیں ارشاد تونسوی سرائیکی زبان دی جدید نظم دے اُچے شاعر اِن۔ آپ دیاں نظماں وچ طبقاتی نا انصافی تے جبر دے خلاف ہک احتجاج ملدے۔ آپ معاشرے دے مظلوم و محروم لوکیں دی ارداس کوں اپݨی نظم دا موضوع بݨیندن۔ ارشاد تونسوی دی نظم کوں آوݨ ویلے دی شاعری مننا پوسے ۔ اپݨی رہتل تے ریت دی خوشبو نال مہکدی نظم عصری شعور دی بھر پور نمائندگی کریندی اے ۔ارشادتونسوی دیاں نظماں اپݨے عہد دا نوحہ ہن۔ مگر ارشاد تونسوی انھاں حالات وچ مایوس نیں تھیندے بلکہ راہ دیاں اُلٹاں مشکلاں کوں او کامیابی دیاں پوڑیاں سمجھندن۔

ہک جھولا ٹھڈی وا  دا

ذہن دے وچ ٻلکدے واس دے کیڑے

جسم دا لُوں لُوں وقت دی تتی وا توں سڑ ڳے

سوا نیزے سجھ تے تھل دی ریت دا پندھ

نہ کوئی ون نہ چھاں

تے لب تے دور کتھاہیں

پہاڑ تے ٻیٹھیاں بدلیاں

ترٹدے ساہ دی تند کوں جوڑن

جوڑ نہ سڳن

آس دے سانگے جوڑن کیتے

موت دے کالے خوف کوں تروڑن

تروڑ نہ سڳن

ٹردے ٹردے وقت دیاں پوڑیاں چڑھدے چڑھدے

میں تھک کے ول پچھوتیں ݙہداں

پچھوں ہک خوشیاں دا قاصد

ساوے رُتیں دا پیمبر

ہک جھولا ٹھڈی وا دا

ودھ کے میکوں ڳل چا لیندے

میکوں جیوݨ دا حوصلہ ݙے کے

اڳوں تے ٹرویندے

(نوٹ : 2006ء دے چھیکڑ وچ ارشاد تونسوی دا شعری مجموعہ ’’ندی ناں سنجوک‘‘ دے ناں چھپ تے ادبی حلقیاں توں اپݨے کلام دی وݙائی منویندا پے۔)

حوالہ

اڄوکی سرائیکی شاعری دا جائزہ ۔ مصنف : فرحت چغتائی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان

کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان