’’ملتانی سٹوریز‘‘از ایف ڈبلیو سکیمپ(1917ء)،تبدیلی رسم الخط شوکت مغل(1997ء)

ایں سلسلے دی سبھ کنوں موہری کتاب ایف ڈبلیو سکیمپ دی’’ملتانی سٹوریز‘‘ ہے ۔ ایف ڈبلیو سکیمپ ضلع مظفرگڑھ اِچ اسسٹنٹ کمشنر دے طور تے کم کریندا ریہا ۔ اتھاں اوں تھاݨہ قریشیاں دے مولوی عبدالرحمن تے کجھ ٻنہاں لوکیں کنوں کہاݨیاں سُݨیاں تے اِنہاں سرائیکی کہاݨیاں کوں رومن لکھت وچ انگریزی ترجمے نال لکھیا تے اپݨی کتاب دا ناں ’’ملتانی سٹوریز‘‘ رکھیا ۔ ایہ کتاب پہلی واری 1917ء وچ پنجاب حکومت گورنمنٹ پرنٹنگ پریس لہور توں چھپی۔ ایندے بعد پنجابی ادبی لہر ایندا ݙوجھا ایڈیشن 1983ء وچ چھاپیا ۔1997ء وچ پروفیسر شوکت مغل ہوراں سرائیکی رسم الخط وچ ایندا تریجھا ایڈیشن چھاپیا اَتے ایندے وچ ڈھیر ساریاں فنی تے تحقیقی خوبیاں وی شامل کیتیاں ۔

’’ملتانی سٹوریز ‘‘ اِچ بمطابق شوکت مغل انہاں کہاݨیاں دی تعداد ایں طرحاں ہے:

1بہاول خان دیاں کہاݨیاں ۔ 8عدد

2نواب مظفر خان دیاں کہاݨیاں۔ 4عدد

3دیوان ساوݨ مل دیاں کہاݨیاں۔ 4

4متفرق کہاݨیاں۔ 11

5۔پٹواریاں دیاں کہاݨیاں۔3

6۔ کجھ ٻئیاں کہاݨیاں          4

ایہ کہاݨیاں اُوں زمانے دے حکمراناں بارے وی ہِن تے لوکاں وچ مشہور شخصی تاریخ تے ذاتی حوالے نال وی۔

ایف ۔ ڈبلیو ۔ سکیمپ ضلع مظفرگڑھ اِچ اسسٹنٹ کمشنر دے طور تے کم کریندا ریہا ۔ اتھاں او نیں تھاݨہ قریشیاں دے مولوی عبدالرحمن کنوں عربی پڑھی ‘ مولوی عبدالرحمن اوکوں سرائیکی کہاݨیاں سُݨائیاں ۔

سکیمپ انہاں کہاݨیاں کوں رومن لکھت اِچ انگریزی ترجمے نال لکھیا اَتے چوتری کہاݨیاں دا ہک سوہݨاں گلدستہ ۔ ست گیتاں تے ہک وار سمیت سرائیکی وسیب کیتے جوڑیا ۔

ایف ڈبلیو سکیمپ انہاں کہاݨیاں دے ماخذ بارے لکھدن:

  " The Stories were taken down at the dictation

of three People:                                                                 

(1)  The abduction of Mr Gray from Shah

Muhammed Shah, Durbari of Shahpur, Tehsil,

Leiah.                                                                         

(2)    All the Verse and the last three prose Stories 

from Mazhar Khan leghari, a  teacher of  Biluchi

Language, living in the leghari country, Distt. Dera Ghazi Khan."                                               

(3)   The reminder from Kazi Abdur Rahman of 

qureshi, Tehsil Muzaffar Garh, who assisted the late Mr. Edwerd o,Brein with his Multani

                                                  Glossary."(42).

پروفیسر شوکت مغل ،سکیمپ تے مستشرقین دے کم بارے لکھدن:

’’سکیمپ دیاں ملتانی کہاݨیاں وِچ سرائیکی وسیب دی دَناوت ، اِیندی ثقافت ، لوکاں دیاں چاہتاں ، رہݨ سہݨ ، بعض شخصیتاں دے کرداری رنگ ڈَھنگ اَتے ہاسے مخول دیاں بعضیاں ڳالھیںدااِظہار کیتا ڳے۔ سکیمپ سمیت سارے مستشرقین نے سرائیکی وسیب اِچ ریہہ کے جہڑا لسانی کم کیتے اُوندے پِچھوں اُنہاں دی حاکمانہ سوچ ہئی اَتے اِتھوں دے کلچر ، رسماں ، ریتاں کوں سمجھݨ دے بعد لوکاں اُتّے اپݨی پکڑ کوں ٻیا پکاّ کرݨ ہا ۔ نال اِی او اَپݨے مذہبی مشن کوں وی اڳاں وَدھاوݨ چاہندے ہَن ۔ اے مستشرقین اپݨے مقصد اِچ کے تئیں پُڄے ۔ میݙے نزیک اُنہاں دا اے کم سرائیکی دے لسانی سمّل کوں کٹھا کرݨ اِچ ٻہوں فیدہ وَند ثابت تھیا۔‘‘(43)

حوالہ

سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ‘ ملتان