’’لُوں لُوں جاڳدی تس‘‘دا غزل رنگ

سرائیکی وسیب وچ تھل تے تھل وچ لیہ دی سُنڄاݨ کہیں توں ڳجھی کائینی ۔ لیہ دے واسی سرائیکی ادب نال گھاٹا پیار رکھدِن تے اِتھوں دے ڈھیر سارے لکھاریں سرائیکی ادب دا ناں اُچا کرݨ وچ آپݨا بھرواں حصہ رلائے ۔ جنھیں وچوں ڈاکٹر مہر عبدالحق دا ناں سرائیکی زبان تے ادب دے اڳواݨیں وچ ڳݨیا ویندے ۔ جݙاں جو میا ںالٰہی بخش سرائی ،سرائیکی ناں دا جھنڈا چاوݨ والیں وچ شمار تھیندن ۔ مہاندرے شاعر نسیم لیہ آپݨے ناں نال آپݨے شہر دا ناں وی روشن کیتے ۔ اڄوکے دور وچ شفقت بزدار ، اشو لال، پروفیسر نواز صدیقی ، امان اللہ کاظم ، پروفیسر اکرم میرانی ، ڈاکٹر مزمل حسین ، ڈاکٹر گل عباس اعوان ، مظہر نواز لاشاری ، واصف قریشی، ریاض قیصر قیصراݨی ، رفیق ہمراز ، منظور بھٹہ ،سلمان سہو تے مجید اعوان کئی لکھاری آپݨی نویکلی سُنڄاݨ رکھیندن۔

سرائیکی ادب وچ شاعری دا حصہ چوکھا ہووݨ دے نال نال فکری تے فنی طور تیں وی نویکلی سُنڄاݨ رکھیندے ۔ شعری ادب وچ پاتیاں ونڄݨ والیاں ونکیاں وچوں غزل کوں نویں دور دے نویں رنگ دی سُنڄاپوں ونکی آکھیا ونڄ سڳدے ۔ روہی تھل دمان دے کئی مہاندرے شاعر سرائیکی غزل وچ ناں کما چُکن ۔ سرائیکی ادب دے ایں دڳ تیں پندھ کرݨ والیں وچ ڈاکٹر گل عباس اعواݨ دا ناں تھوڑی مُد وچ پریں پریں تئیں سُنڄاتا ونڄݨ لڳ پئے ۔ شعری حوالے نال ݙٹھا ونڄے تاں 2009ء وچ آوݨ والے پہلے مجموعے ’’سوجھل خواب‘‘ دے بعد ’’لُوں لُوں جاڳدی تس‘‘ وچ اِرتقائی پندھ واضح ݙسدے ۔ ایں نویں شعری مجموعے وچ شاعری دے کئی رنگ پاتے ویندِن جنھیں وچ غزل رنگ وی شامل ہے ۔ ایں کتاب دی غزل دو دید بھنوائی ونڄے تاں چھوٹی بحر دی غزل وی ہے تے وݙی بحر وی موجود ہے ۔ وسیبی حوالے ٹورݨ دے نال نال دھرتی نال ڳنڈھیا ڳانڈھا وی اَݨ کُھٹ ہے ۔ جتھاں روایت نال جُڑیاں ڳالھیں مقالیں پاتیاں ویندین اُتھاں جدید دور دے جدید انگ تے جدید رنگ کوں وی سامݨے رکھیا ڳئے۔

ڈاکٹرگل عباس اعواݨ دے کلام وچ حیاتی دے ڈھو ڈھنگ سِکھاوݨ تے آپݨے آپ کوں منواوݨ دی ڳالھ ٹورݨ دے کئی انداز نظر آندِن ۔ جیویں جو چھوٹی بحر دیں غزلیں وچوں ݙو شعر نمونے دے طور تیں ہِن ۔ ہک شعر وچ حیاتی دی حقیقت کوں بیان کریندیں آکھیے:

واری واری سب سَم ویسوں

کھوہ زندگی دا چلدا رہسی

یا وَت زندگی دے ایں کھوہ کوں چلاوݨ دا ݙا ݙسیندیں آکھیا ڳئے:

عشق ہے جوڳ حیاتی دا

عشق دی جوت جڳاوݨ سِکھ

اعواݨ سئیں محب تے محبوب دی شعری روایت توں ہٹ کے نویں دڳ دی چوݨ کیتی ہے جیندے وچ ثقافت نال جُڑت تے ذاتی مشاہدے دا عکس پیش کرݨ دی شعوری کوشش کیتی ڳئی ہے ۔ ایں کوشش وچ اوکے تئیں کامیاب تھین تاں اے اُنھاں دے کلام توں ظاہر تھی سڳدے:

جتھ ایہا سوچ جو مطلب دی محبت ہووے

آ میݙا خان ، ایجھیں شہر توں ہجرت ہووے

یا وَت وسیبی ڳالھ کوں ایں طرحاں ٹوریے:

ولا سیلاب دا ریلا اوہو ہے

ساڈیاں ڈھاندیاں ہوئیاں سالھیں اوہے ہِن

ڈاکٹر گل عباس دا ڈھیر سارا کلام اینجھاں ہے جیندے وچ آپݨے وسیب دے نِندروک لوکاں کوں جھنجھوڑ جھنجھوڑ کے نِندر پووݨ دی اول مُکاوݨ دا ڈھالا ݙسایا ڳئے تے حق اُڳاڑݨ کیتے نِمراش تے رووݨی شکل بݨاوݨ چھوڑ کے اَکھ وچ اَکھ پا کے ڳالھ کرݨ دی صلاح ݙیندیں ہوئیں تکرار لفظی دے انداز وچ خوب آکھیا ڳئے:

ݙڈھپ کوں روکݨا ہیوی تاں خود کوں زوراور بݨا

اَکھیں توں نِیر نہ وہا ، وہا وہا تے تھک پوسیں

سرائیکی وسیب دی لوک روایت کوں ݙیکھوں تاں ہر وسیبی ݙوجھے دے ݙکھ درد دا بھیوال ݙسدے ۔ بھل ہولے ہولے آپݨے کم نال کم رکھݨ کوں وتیرہ بݨاوݨ دی ڳالھ ٹُری ہے تاں ایں طرحاں ٻئے دے کم آوݨ دا جذبہ بیدار کرݨ ویلھے دی اہم لوڑ ہے ۔ جیندی خاطر ایں انداز نال ڳالھ ٹوری ڳئی ہے:

میں بار چاواں وسیب سارے دا آپݨے مونڈھے

کہیں دے مونڈھے نہ بار تھیواں اے آرزو ہے

بھل حقیقت اے ہے جو ایں جذبے دے لوک غنیمت ہن ۔ کیوں جو اکثر تاں ایویں ہے پیا جو:

قصہ سُݨݨ آلے ٻہوں ہِن

قصّہ ٹورݨ آلا کئینی

قصہ ، تاں ٹُردے جو ایندے کردار مخلص ہووِن ۔ میں کوں ماریا ونڄے ، واگ نپݨ والے خیر چاہوِن تے مِیر مہاݨے پُور کوں پار پُچاوݨ کیتے گُندر نہ رکھدے ہووِن۔ نئیں تاں اساں محض شکایت کر سڳسوں:

جیڑھے بھڳوان بݨ تے ٻیٹھے ہِن

سب خبر ہے جو کل اے کیا ہَن پئے

یا وَت اے آکھسوں:

میں وی باغ دا راکھا ہَم پر

میݙا یار حوالہ کائینی

’’لُوں لُوں جاڳدی تس‘‘ وچ بُکھ تے تس دی ڳالھ کوں ہک خاص انداز نال پیش کرݨ ضروری ہا ۔ بُکھ دے ݙنبھیے اَتے تریہہ دے ماریے لوک آپݨی دھانہہ سُݨویندیں آہدِن:

میݙیاں نسلاں داݨہ داݨہ سِکدیاں پئین

بُکھ دیاں اَزلوں ٻاراں ݙیندیں ، کیا آسوں؟

قہر کلور دی تس دے حوالے نال ہک مطلع ہے:

تس مُکاوے پیالا کئینی

تئیں جھیاں مست موالا کئینی

ڈاکٹر گل عباس اعواݨ اڄوکے احوال کوں عالمی رنگ وچ رنگݨ توں وی نئیں چُکے ۔ جیویں جو ہک شعر وچ لکھدن:

ہک جہاز اِتھائوں گزریے

کِنتے گھر ڳئین کیا آکھوں سئیں!

’’التحریر سکوائر‘‘ دے عنوان ہیٹھ ݙتا ڳیا غزل دا رنگ ڈاکٹر گل عباس دی طرفوں کہیں پیغام توں گھٹ کائینی ۔ چھیکڑ تے اوہو پیغام اساں ساریں دے ناں:

بچو ݙر توں ، بچوں لوکو

پِڑ تے آ تے نچو لوکو

خیر دیاں ہیلاں نِت پیاں گُھلِن

ساݙے وَل وی پٹھو لوکو

بھاہ بݨ جنگل ساڑ ݙتے وے

چار چُفیر ہُݨ مچو لوکو

بھڄݨ ، موت توں بھڄݨ کُوڑ اے

اپݨا دیس ہے وسو لوکو

جیت اونہی دی ، جیڑھا جاڳے

اپݨا حق ہے کھسو لوکو

حوالہ

لکھّت ویورا، ڈاکٹرحمیداُلفت ملغاݨی ،چھاپہ خانہ: جھوک پرنٹرز ملتان