’’سرائیکی لوک کہانیاں ‘‘محمد بشیر احمد ظامیؔ بہاول پوری(1984ء)

ایہ کتاب 1984ء دے وچ چھی ۔ایندے وچ 17لوک کہاݨیاں موجود ہِن جنہاں کوں 4حصیاں وچ ونڈیا ڳئے۔

1: بچپن دیاں کہاݨیاں 2: لڑکپن دیاں کاݨیاں

3: جوانی دیاں کہاݨیاں 4: ٻڈھیپے دیاں کہاݨیاں

ایں کتاب اِچ ہر کہاݨی پہلے سرائیکی وچ لکھی ڳئی ہے تے وَل اوندا اُردو ترجمہ کیتا ڳئے۔

کہاݨیاں دے عنوان ایہ ہِن:

بچپن کی کہاݨیاں

(1) مینہہ ویائی

2) آ میاں گدڑ آ

3) مئی ٻڈھڑی دا پُھلا

4) ماما ککڑ ماما ککڑ

5) قصہ قصولی۔ (منظوم)

6) گنجو لیلے دا قصّہ ۔ قدیم لوک قصہ

لڑکپن کی کہانیاں

7) ہُو ہوا ‘ ہو ُہوا

8) ہک ہا لکڑ ہارا

9) ٹِبنی راجہ

10) ماما دیہہ

جوانی کی کہانیاں

11) ہوائی محل

12) مقسوم دا ہک ٹکا(قسمت)

13) سوداگر زادہ

14) ہک ہا بادشاہ

15) سوداگر دا قصہ

بڑھاپے (ٻڈھیپے) کی داستانیں

16) سسی پُنوں عشقیہ قصہ

17) مومل میندھرا عشقیہ قصہ

ٻلپݨ دیاں کہاݨیاں:

مینہہ ویائی نشوم ٻالیں دی کھیݙ تے کہاݨی ہے ۔ آ میاں گدڑ آ‘ مئی ٻڈھڑی دا پُھلا ‘ماما ککڑ ماما ککڑ ‘ قصّہ قصولی اَتے گنجولیلے دا قصہ ایہ سبھے ٻلپݨ دیاں کہاݨیاں ہِن جنھاں اِچ وکھو وکھ زناوریں دے کرداریں کوں نشابرکیتا ڳئے تے اوندے نال مقابلہ لیندی تے اونکوں شکست ݙیندی ٻڈھڑی دے کرداریں کوں وی پدھر چاڑھیا ڳئے جیڑھے حق حاصل کرݨ سانگے کڑاکشٹ کٹݨ کوں وی تیار راہندن Febelقسماں دے ایہ قصے دلچسپی ‘ خشی تے مارکہ آرائی نال بھر پور ہِن۔

لڑکپن دیاں کہاݨیاں

انہاں کہاݨیاں اِچ مزاح دے نال نال ہمت ‘ حونصلہ تے کجھ وݙا کم کرݨ دی سِک تے اُمید ودھݨ کوں عملی طور تے پیش کیتا ڳئے ۔ انہاں کہاݨیاں وچ ہیرو سفر کریندے تے کشٹ کٹیندے نظردن ۔ جنہاں دے ذریعے وسیب دی جانکاری وی مِلدی ہے اَتے وسیب دے رشتے ناطے ‘ کاری گریں تے ہنر مندیں ‘ رانی ‘ راجے ‘ جن تے دھیہ تئیں دے کردار ی عوامل نشابر تھی تے سامݨے آندن۔ ہوہوا ہوہوا وسیب دے وکھ وکھ کرداریں دا تعارف کرویندی ہوئی ہک چسولی تے مزاحیہ کہاݨی ہے ۔ ہک ہا لکڑ ہارا ایماندار تے محنتی افراد دا نمائندہ کردار ہے ۔ جیڑھا ایمان تے محنت کوں ہر شے کنوں اُتر سمجھدے۔ بنسی راجہ وسیب وچ رشتے ناطیاں دی اہمیت تے بھرانواں دے پیار کوں نشابر کریندی کہاݨی ہے ۔ ماما دیہہ بھراواں دی محبت ‘ محنت ‘ کشٹ تے دانش مندی کوں پدھرا کریندی کہاݨی ہے۔

جوانی دیاں کہاݨیاں

جوانی دیاں کہاݨیاں وچ ہمت ‘ حونصلہ ‘ کشٹ ‘ پندھ ‘ ککھ توں لکھ تے لکھ توں ککھ ‘ لوبھ ‘ لالچ ‘ تقدیر ‘ چلاکیاں ‘ جنسی بے راہ روی اَتے انصاف پسندی جیہے عوامل دیاں کرداری کہاݨیاں ہِن۔

ہوائی محل سُݨہپ تے سِݨپ کوں پدھرا کریندی ۔ مقسوم دا ہک ٹکا تقدیر دی بھڑاندݙسیندی تے تریمتیں دی عزت نفس ودھاوݨ دا درس ݙیندی کہاݨی ہے ۔ سوداگر زادہ ہمت ‘ حونصلہ تے حق بہ حقدار رسید جیہے کرداری عوامل کوں نشابر کرݨ آلی کہاݨی ہے ۔

ہک ہا بادشاہ ‘ ماء پیو تے بھرانواں دیاں محبتاں ‘ مقرب دیاں نفرتاں ‘اَتے بخت سولا ہووݨ تے کشٹ و تقدیر نال بھڑݨ تے کردار دی ترکڑکوں نشابر کرݨ آلی کہاݨی ہے ۔

سوداگر دے قصہ وچ ہرݨ دی کھل وچ لُکے ہوئے نہراں دے کردار دی کہاݨی ہے ۔

ٻڈھیپے دیاں کہاݨیاں

ایں قصے وچ ݙو رومانوی داستاناں سسی پُنوں تے مومل میندھرا بیان کیتیاں ڳن ۔ مجازی کرداریں سانگے حقیقی عشق کیتے کھوج لاوݨ تے کشٹ کٹݨ جیہے عوامل بیان کیتے ڳن ۔’’سسی پُنوں‘ اَتے ’’مومل میندھرا‘‘ سندھ دیاںلوک عشقیہ داستاناں ہِن ۔ کہاݨیاں دے کردار مجاز کنوں حقیقت دِر پندھ کرݨ دا درس ݙیندن۔

حوالہ

سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ‘ ملتان