’’سرائیکی دھرتی دے قصّے ‘‘خدیجہ کبریٰ(ستمبر2008ء)

’’سرائیکی دھرتی دے قصّے ‘‘خدیجہ کبریٰ(ستمبر2008ء)

ایہ کتاب2008ء دے وچ چھپ کے سامݨے آئی ایندے وچ 15قصّے ہِن ۔ جیڑھے مختلف لوکاںکولوں سُݨ کے لکھئے ڳئین۔ایندے وچ انداز بیان او ہے جیڑھا سُݨاوݨ آلے بیان کیتے ۔ اِملا تے طرز بیان پختہ کائنی۔

سرائیکی زبان وچ لوک ادب دی ایں نثری صنف وچ کم تاں تھے پر ٻہوں تھوڑا ۔ ایویں جیویں اَٹے اِچ لُوݨ ہووے ۔ بدقسمتی نال ساݙا ایہ قیمتی سرمایہ حالیں تائیںانہاں لوکاں دے سینے وچ ہے جیڑھے اپݨی حیاتی دے چھیکڑی پندھ کوں وی مُکائی ودن ۔ ویلا گزرݨ دے نال نال ساݙا ایہ قیمتی سرمایہ وی ختم تھی ویسی ۔ حالی وی ساݙے ٻہوں سارے دیہات تے ٻیٹ دے ایہو جئے علاقے موجود ہِن جتھاں بجلی ‘ ہسپتال ‘ مدرسہ وغیرہ جیہاں بنیادی سہولتاں دا نشان کائنی ۔ ایہ لوک اپݨی مدد آپ دے تحت زندگی گزریندے پِن ۔ تے ساݙے خالص لوک ورثے دے امین وی ہِن ۔ ضرورت ایںڳالھ دی ہے جو کیا ساݙا ایہ قیمتی سرمایہ ایویں ضائع تھی ویسی ۔ یا کجھ لوکیں کوں ایہ خیال وی آسی جو اساں اینکوں اپݨی آوݨ آلی نسل کیتے محفوظ کر گھنوں۔

1۔ پُھل وزیر

ہک دانا وزیردی دناوت اَتے وزیر زادی ‘شہزادیاں اَتے اشرافیہ دی تریمتیں وچ جنسی بے راہ روی دا جڳ مشہور قصّہ ہے ۔

2۔ اُݙݨا گھوڑا

ہک بہادر شہزادے دا قصّہ ہے جیڑھا ظالم جادوگر کنوں شہزادی کوں چھڑویندے۔

3۔ ہیرا

ہک ڄٹ دا لوبھ اَتے جوہری دے سِݨپ دا قصّہ ہے۔

4۔ملے نصیب

ہک لوہار دی کہاݨی ہے جیندے تے بخت راضی تھیندے تے او ککھ توں لکھ تھی ویندے تے اللہ دے ناں کوں منیندے اَتے ملک دا بادشاہ ونڄ بݨدے۔

5۔ہک ہا بادشاہ

ہک جڳ مشہور قصہ ہے جیندے وچ بادشاہ اپݨیاں دھریں کنوں مقسوم پُچھدے ۔ ہک دھی آہدی ہے میں اپݨا مقسوم کھاندی ہاں ۔تے بادشاہ تراہٹ نال اوندی شادی ہک لنگڑے نال کر ݙیندے تے محل نکالی ݙے ݙیندے ۔ شہزادی تے قسمت یاروی کریندی ہے تے اوندا پئے وی ٹھیک تھی ویندے تے او دھن دولت دی مالک بݨ پیو کوں وی شرم سار کریندی ہے۔

7۔ مکار جادوگر

ایہ قصہ ہے ہک نوجوان لوہار دا جیندی ماء اوندے کیتے ہر دم دُعا کریندی ہے او ہک ظالم جادوگر دے ہتھے چڑھ ویندے پر اونکوں مار مکا تے دھن دولت حاصل کریندے تے پریاں دا بھرا بݨدے اَتے پکھیاں دی ملکہ نال شادی کریندے۔

8۔ تقدیر ݙاڈھی ہے

ہک بادشاہ دا قصّہ ہے جیکوں تقدیر آہدی ہے جو تیݙی سِکدی لُوہندی دھی دی شادی ہک نوکر دے پُتر نال تھیسی ۔ او نوکر دے پُتر کوں مرواوݨ دے ترلے کریندے تے قسمت اوندے تے یاروی کریندی ہے تے او امیر تھی تے شہزادی نال شادی کریندے۔طاہر غنی وی ایہ قصہ ’’ہک ہا بادشاہ‘‘ وچ پیش کیتے۔

9۔ رُت تے پسند

ہک جڳ مشہور قصّہ ہے جیندے وچ مترائی ماء دے تتے ݙو شہزادے ݙیس نکالی دے بعد پندھ کریندن اُنہاں وچوں ہک بادشاہ بݨ ویندے تے ݙوجھا اوندے ملک وچ مزدور ‘ مزدور بھرا او کھاوتاں چا تے اَخیر بادشاہ بھرا کوں ملدے تے وَل ݙوہائیں شاہی کرݨ لڳ پوندن ۔ ایہ قصّہ طاہر غنی اَتے عبداللہ عرفان وی پیش کیتے۔

10۔ ہک ہا پولی

پولیاں دے بھولے کردار کوں نشابر کریندی ہک چسولی کہاݨی ہے۔

11۔ مال جان دا صدقہ ہوندے

حضرت موسیٰ ؑدے دور دی کہاݨی ہے جیندے وچ ہک شخص حضرت موسیٰ کنوں زناوریں دیاں ٻولیاں سِکھدے تے اپݨے ڈھور ݙنگر مرݨ کنوں پہلے ویچ ݙیندے تے اپݨی جان دا صدقہ نئیں کریندا اَتے اَنت خود کوں مرݨا پوندے۔

12۔ کاروکاری

بلوچاں دی کاروکاری آلی رسم تے ہک تنقیدی قصہ ہے۔

13۔ نئی دلی (کوڑ تے کوڑ)

کوڑاں نال بھری ہک جڳ مشہور چسولی کہاݨی ہے۔

14۔ چالاک گِدڑ

لوک قصّیاں وچ گِدڑدا کردار ہمیشہ منفی تے کم کوس آلا ریہے ۔ اِس قصّے وچ وی گِدڑ دی کم کوسی تے چوری اَتے اوندی سزا کوں پیش کیتا ڳئے۔

15: سوداگر دا طوطا

ہک چسولی کہاݨی ہے جیندے وچ طوطا اپݨے مالک دی پارت دا خیال رکھیندے اوندا گھر تے عزت بچیندے تے روز اوندی ذال کوں ہک چسولہ قصّہ سُݨیندے ایندے وچ ہک شہزادی دا قصّہ ہے جیڑھی شہزادے نال نبھا نئیں کریندی ۔ بھل اپݨیاں چساں تے شغلاں نال دِل لیندی ہے تے اَنت شہزادہ اونکوں راہِ راست تے گھن آندے۔

حوالہ

سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ‘ ملتان