’’آٹی ماٹی‘‘شوکت مغل(1998ء)

ایہ کتاب 1998ء اِچ پہلی واری چھپی ۔ جیندے وچ 44قصّے ہِن ۔ ایندے وچ کجھ قصّے او ہِن جیڑھے ایف ڈبلیو سکیمپ دی کتاب وچوں گھدے ڳئین ۔ ہک قصّہ گانموں سچار دا وی ہے جیڑھا الف بے ٻٹوا وچ چھپݨ والے علامتی قصّے وانگ ہے ۔ پر اُوں کولوں مختلف ہے ۔ گانموں سچار دا ہک حصہ وی پہلے قصے وانگوں لوک قصیاں دیاں ٻیاں کتاباں وچ نظر نئیں آندا ۔ ایں کتاب وچ 2قصّے منظوم وی ہِن ۔ باقی قصے عام وسیب دے گھریلو تے نصیحت آمیز ہِن ۔ کجھ اوہ ہِن جیڑھے لوکاں کوں زبانی یاد ہِن۔

شوکت مغل اپݨی کتاب ’’آٹی ماٹی‘‘ بارے لکھیندن:

’’الف بے ٻٹوا دے موہری اکھراں وچ میں لکھیا ہئی جو سرائیکی وچ ٻال ادب دا حال ٻہوں پتلا ہے اَتے ہِیں پاسے توجہ کرݨ دی لوڑ ہے ۔ او کتاب ایں سانگے چھاپے چاڑھی ڳئی ہئی ۔ کتاب ٻالاں کیتے لکھی ڳئی ہئی ۔ پر وݙیاں وی اوکوں تبّرک سمجھ کے پڑھے اَتے اپݨے ٻلپ کوں یادکرکے ہنجو کیرن۔ خیر اے ٻال ادب دی ݙوجھی کتاب اے ۔ جیندے وچ ٻالاں کیتے عام کہاݨیاں دے نال نال تاریخی کہاݨیاں وی لکھیاں ڳئین ۔ تاریخی واقعے ٻال کہاݨی دی صورت اوں ویلے اختیار کر ویندن جیڑیلے انہاں وچ سبق نصیحت دا پُکھ شامل کرکے دلچسپی دی لاڳ لا ݙتی ونڄے ۔ تاریخی کہاݨیاں وچوں بعض کہاݨیاں میݙی کتاب ’’ملتانی کہاݨیاں‘‘ اِچ شامل ہِن ۔ پر اِتھاں اُنہاں کوں ٻالاں کیتے آسان تے سادہ بݨا ݙتا ڳئے۔‘‘

انہاں کہاݨیاں وچوں بعضیاںمطلق سچائی ‘ بعضیاں تاریخی سچائی ‘ بعضیاں وسیبی سچائی تے بعضیاں قومی سچائی رکھیندیاں ہِن ۔ ٻالاں کوںکہاݨی کن گھن آوݨ تے اُنہاں دی توجہ ایں پاسے لاوݨ ایں کتاب دا سب توں وݙا مقصد اے ۔ اے مقصد کے تئیں پورا تھیندے ایندا فیصلہ اڳوں کریسی۔ (48)

کہاݨیاں دے عنوانیں توں اِی کہاݨی دے واقعات ‘ کردار اَتے انجام نشابر تھی ویندن ۔ انہاں کہاݨیاں وچ کجھ تاریخی ہِن اَتے جیڑھیاں ایف ڈبلیو سکیمپ دی کتاب ’’ملتانی سٹوریز‘‘ وچوں گھدیاں ڳیاں ہَن جݙاں جو ٻہوں کہاݨیاں ایجھیاں ہِن جیڑھیاں وسیب وچ مشہور ہِن اَتے وسیب دے وݙیرے وݙیریاں اپݨے ٻالیں کوں سݨویندیاں ہَن ۔ تحقیق کیتے ایں کتاب وچ چھڑا نثری کہاݨیاں گھدیاں ڳن ۔ منظوم قصے اَتے نظماں ساݙی تحقیق دا حصہ کائنی ۔ مشمولہ کہاݨیاں دے ناں درج ذیل ہِن ۔ ( م س) لکھ تے ملتانی سٹوریز آلیاں کہاݨیاں نشابر کر ݙتیاں ہِن۔

1۔انگریزاں دی فتح دی اڳیتی خبر

2۔بہادر خان دی بہادری

3۔بھیتی مروا ݙیندے۔

4۔ٻدھو مرسی تیرھواں

5۔پاولی دا سِݨپ

6۔پاولیاں دا کُتا

7۔پُٹھا قصہ(i)

8۔پُٹھا قصّہ (ii)

9۔ترہاکل

10۔ ترئے ݙݙاں

11۔تِر یہ مار خان

12۔ٹُردا بندہ مِل پوندے۔

13۔چور دے گھر ݙیوا نئیں ٻلدا

14۔چوہا تے بلا

15۔حسین شاہ لنگاہ تے اوندے ویری۔

16۔خدا کیندے کُنوں ݙردے(م ۔ س)

17۔درویش کیتے سُکا ٹُکر چنگا ہے( م ۔ س)

18۔ دیوان ساوݨ مَل تے ہک خونی (م۔ س)

19۔ ݙرو دا کمال۔

20۔ ݙو صادق محبتی( م ۔ س)

21۔ رَن کوں بھیت نہ ݙے۔

22۔ سگل ݙاکو دی صلاح (م ۔ س)

23۔سیت پور دا بھولا بادشاہ۔(م ۔ س)

24۔ سیاݨے گݙانہ دا قوا۔

25۔شیطان ذونقی سُتا پیا ہا۔(م ۔ س)

26۔شملہ شاہ تے ہک ہندواݨی تریمت۔

27۔شیخ چلی

28۔شیر بݨ لومبڑی نہ بݨ۔

29۔عشق دا مختہ(م ۔ س)

30۔کڑٻل خان پہلوان دی خرس(م ۔ س)

31۔کڑٻل خاں دا زور(م ۔س)

32۔ککھ دی کہاݨی

33۔کھوپڑی دی دھانہ (م ۔س)

34۔کوٹ مظفرگڑھ دی اُساری۔

35۔مانواں ٹھڈیاں چھانواں۔

36۔ مظفر خاں دے خزانے دیاں کُنجیاں(م ۔س)

37۔میاں سارنگ دی ہک کرامت (م ۔س)

38۔ نواب بہاول خاں تے پاولی(م ۔س)

39۔ وزیر دی کِھل

40۔ویری دا انجام بُراہوندے۔

41۔ہانویں تاں توں کھوتا۔

42۔ہک چوری دا حال (م ۔س)

43۔ہک خزانے دی وَنڈ

44۔قصّہ گانموں سچار (ہک نواں انگ

حوالہ

سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ‘ ملتان