یوسف اختا دی سنڄاݨ

محمد یوسف اختا دی ڄاݨ سُنڄاݨ دلنور صاحب لکھدے ٻیٹھن ، یوسف آکدے میݙے ابّے سئیں دا ناں گانموں ہے اَتے اساں رہݨ آلے کھوبگھے والا چوک مُنڈا دے ہیسے ۔ او آکھدے اَڄ کل چوک مُنڈے کوں لوک چوک سرور شہید آکھدن ، تساں چوک مُنڈا دا لفظ ضرور لکھو ، جیکر کوئی مجبوری ہووے تاں لوظ سرور شہید وی نال اَڑا چھوڑو پر کھوبگھے والا تے چوک مُنڈا ضرور آوے کیوں جو اے اساݙی قدیمی سُنڄاݨ ہے۔

میں سُݨدا ٻیٹھاں ، یوسف دیاں گاٖلھیں سُݨ تے میݙی سوچ ڈھیر پچھوں تے چلی ڳئی اے ۔ دراصل یوسف توں اے گاٖلھیں اوندے تہذیبی پچھوال دی تاریخی حقیقت اَتے اپݨی مٹی دی محبت اڳلویندی پئی ہے۔ محبت ایجھی شئے ہے جو ایہ ٻول پتھریں کوں وی بُٖلوا گھندی ہے ۔ تاریخی حقیقتاں خطے تے خطے وچ رہݨ والے لوکیں دی سُنڄاݨ کیویں بݨدی تے کیویں مِٹدی ہے ؟ ایں گاٖلھ تے غور کرݨ دی ضرورت ہے ۔ میݙے خیال موجب اے کم ایویں تھیندے جوجئیں ویلھے کہیں وسیب وچ اوپری شناخت دے اَݨ سُونھے لوک اِتھاں آ وسِن، مقمی تہذیب ، ثقافت دا اُنہاں کوں پتہ نہ ہووے ، زبان نہ ڄاݨدے ہوون جیویں چوک مُنڈے وچ نویں آوݨ والے لوکیں آکھیا جو پنجابی زبان وچ ’’منڈے‘‘ دا مفہوم چنگا نی ، اینکوں بدل ݙیو حالانکہ اُنہاں کوں پتہ نی جو اے وستی ایں وسوں دی قدیم آبادی مُنڈا قبائل دی یادگار ہوسے ۔ پنجابی زبان دے منڈے یا سرائیکی دے چھوکرے دی گاٖلھ نہ ہئی ۔

ایویں بہاول پور دے نیڑے اساݙے پنجابی بھرا رازقاں دا تلفظ صحیح ادا نہ کر سڳدے ہِن تے اینکوں اَڄ مائی رازقاں دے ناں تے بݨائے ڳئے ہیڈ ورکس کوں ہیڈ راجکاں بݨا چھوڑے ، بہاول پور دے بیکانیری گیٹ ، جامعہ عباسیہ تے بہاول پور میڈیکل کالج وغیرہ دے ناں وٹاوݨ قدیم تہذیبی حقیقتیں تے پوچا پھیرݨ وانگوں ہے ، کہیں قوم یا خطے دی سُنڄاݨ کوں ہمیش اوپرا نقصان پُڄیندے ،جیویں ہزاراں سالیں توں اوپرے حملہ آور سرائیکی وسیبنال قواء کریندے اَمدن پر پنج ہزار سال دے بعد جݙاں سرائیکی قوم نویں حیاتی دا ساہ گھندے پئی ہے اونکوں اپݨی قومی سُنڄاݨ تے قومی آزادی سانگے ہک پَل دی غافل نی تھیوݨا چاہیدا۔

گاٖلھ یوسف دی کتاب تے شاعری بارے تھیوݨ ہئی پر سرائیکی وݙیرے سئیں گانموں خان دے پُتر یوسفؔ دی اپݨے بگھے آلا کھوتے چوک مُنڈے نال محبت ، میݙی گاٖلھ دا بینڈ بتال چھوڑیے تے گاٖلھ کتھوں دی کتھاں چلی ڳئی ہے ۔ کتاب قومی سُنڄاݨ تے تہذیبی حیاتی دا ناں ہے ۔ کتاب شاعری تے ادب نال محبت اَپݨے ساہیں وانگوں لازمی تے ضروری ہے۔

حوالہ

·        معروف سرائیکی دانشور سئیں ظہور دھریجہ دی کتاب سرائیکی قلم قبلیہ وچوں چوݨ