ہینری برگسن

ہینری برگسن فرانسیسی فلسفی تے وجدان دا علمبردار

ہینری-لوئس برگسن (18 اکتوبر 1859 – 4 جنوری 1941) ہک فرانسیسی فلسفی ہن جیڑھے تحلیلی فلسفے تے براعظمی فلسفے دیاں روایتاں وچ بااثر ہن ، خاص طور تے ویہویں صدی دے پہلے نصف وچ ݙوجھی عالمی جنگ توں پہلے ، بھل 1966 دے بعد وی جݙاں گیلز ڈیلیوز Le Bergsonisme شائع کیتا ۔ برگسن اپݨے اینہاں دلائل کیتے مشہور ہن جو فوری تجربے تے وجدان دے عمل حقیقت کوں سمجھݨ کیتے مجرد عقلیت پسندی تے سائنس توں زیادہ اہم ہن ۔ برگسن دی فلسفہ زندگی ، وقت ، ارتقاء تے شعور دے موضوعات تے مبنی ہے ۔ انہاں دے مطابق ، حقیقت کوں سمجھݨ کیتے صرف منطق تے عقل کافی کائنی ، بھل وجدان وی ضروری ہے ۔ وجدان توں مراد او صلاحیت ہے جیڑھی انسان کوں براہ راست تے فوری طور تے چیزاں کوں سمجھݨ وچ مدد کریندی ہے ۔

ابتدائی زندگی تے تعلیم

ہینری برگسن 18 اکتوبر 1859 کوں پیرس ، فرانس وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک یہودی ہن جیڑھے پولینڈ توں فرانس ہجرت کر ڳئے ہن ۔ برگسن ابتدائی تعلیم گھر وچ حاصل کیتی تے بعد وچ Lycée Condorcet وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں École Normale Supérieure وچ داخلہ گھدا جتھاں انہاں فلسفہ دی تعلیم حاصل کیتی ۔

علمی سفر

برگسن 1881 وچ گریجویشن کیتی تے کئی سال تک مختلف سکولاں تے کالجاں وچ پڑھایا ۔ 1900 وچ انہاں کوں Collège de France وچ بطور پروفیسر مقرر کیتا ڳیا ۔ انہاں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ فلسفہ دی تعلیم تے تحقیق وچ گزاریا ۔ انہاں کئی کتاباں تے مضمون لکھئے جنہاں وچ Essai sur les données immédiates de la conscience (شعور دے فوری اعداد و شمار تے مضمون) ، Matière et mémoire (مادہ تے یاداشت) ، L'Évolution créatrice (تخلیقی ارتقاء) ، تے Les Deux Sources de la morale et de la religion (اخلاقیات تے مذہب دے ݙو ذرائع) شامل ہن ۔

فلسفہ

برگسن دا فلسفہ زندگی ، وقت ، ارتقاء تے شعور دے موضوعات تے مبنی ہے ۔ انہاں دے مطابق ، حقیقت ہک مسلسل تبدیلی دا عمل ہے ۔ وقت ہک روانی ہے جیڑھی ماضی ، حال تے مستقبل کوں جوڑدی ہے ۔ شعور ہک تخلیقی قوت ہے جیڑھی زندگی کوں شکل ݙیندی ہے ۔ انہاں وجدان کوں علم دا ہک اہم ذریعہ قرار ݙتا ہے ۔ انہاں دے مطابق ، وجدان منطق تے عقل توں زیادہ گہرا علم ݙیندا ہے ۔

وجدان

برگسن دے فلسفے وچ وجدان دا تصور مرکزی حیثیت رکھدا ہے ۔ انہاں دے مطابق ، وجدان ہک قسم دا براہ راست تے فوری علم ہے جیڑھا انسان کوں چیزاں دی اصل حقیقت کوں سمجھݨ وچ مدد کریندا ہے ۔ ایہ منطق تے عقل توں مختلف ہے ، کیوں جو ایہ تجزیہ تے استدلال تے مبنی کائنی ۔ برگسن دا خیال ہئی کہ وجدان انسان کوں کائنات نال ہک گہرا تعلق قائم کرݨ وچ مدد کریندا ہے ۔

وقت

برگسن دے مطابق ، وقت ہک مسلسل روانی ہے ۔ ایہ ماضی ، حال تے مستقبل دا مجموعہ ہے ۔ وقت کوں صرف گھڑیاں تے کیلنڈراں نال نئیں ماپیا جا سڳدا ، بھل ایندا تجربہ وی کیتا ونڄݨ چاہیے ۔ انہاں دا خیال ہئی کہ وقت انسان دے شعور دا حصہ ہے تے ایہ انسان دی زندگی کوں شکل ݙیندا ہے ۔

ارتقاء

برگسن ارتقاء دے نظریے تے وی کم کیتا ہے ۔ انہاں دے مطابق ، ارتقاء ہک تخلیقی عمل ہے ۔ زندگی مسلسل تبدیل تھیندی رہندی ہے تے نویں شکلاں اختیار کریندی ہے ۔ انہاں ارتقاء کوں ہک اندھی قوت قرار ݙتا ہے جیڑھی بغیر کہیں منصوبہ بندی دے کم کریندی ہے ۔

شعور

برگسن دے مطابق ، شعور ہک تخلیقی قوت ہے ۔ ایہ انسان کوں اپݨے آپ تے کائنات دا علم ݙیندی ہے ۔ شعور ماضی ، حال تے مستقبل کوں جوڑدا ہے تے انسان دی زندگی کوں معنی ݙیندا ہے ۔ انہاں دا خیال ہئی کہ شعور انسان دی آزادی دا ذریعہ ہے ۔

برگسن دا اثر

برگسن دا فلسفہ ویہویں صدی دے کئی مفکرین تے فنکاراں تے اثر انداز تھیا ۔ انہاں دے خیالات وجودیت ، فن ، ادب تے نفسیات تے گہرا اثر سٹیا ۔ انہاں کوں معاصر فلسفے دے اہم ترین مفکرین وچوں ہک سمجھا ویندا ہے ۔

برگسن دی وفات

ہینری برگسن 4 جنوری 1941 کوں پیرس ، فرانس وچ وفات پا ڳئے ۔ انہاں دی وفات نال فرانسیسی فلسفے کوں ہک وݙا نقصان تھیا ۔ انہاں دیاں لکھتاں اڄ وی پڑھیاں ویندیاں ہن تے انہاں دے خیالات توں استفادہ کیتا ویندا ہے ۔

برگسن دی میراث

ہینری برگسن ہک عظیم فلسفی دے طور تے ہمیشاں یاد رکھئے ویسن ۔ انہاں دے خیالات ویہویں صدی دے فلسفے تے گہرا اثر سٹیا ۔ انہاں دیاں لکھتاں اڄ وی پڑھیاں ویندیاں ہن تے انہاں دے خیالات توں استفادہ کیتا ویندا ہے ۔ برگسن دی میراث ہمیشاں زندہ رہسی تے نویاں پیڑھیاں کوں فکر تے تحقیق دی ترغیب ݙیندی رہسی ۔