ہربرٹ سائمن

ہربرٹ سائمن

ہربرٹ الیگزینڈر سائمن (15 جون 1916 – 9 فروری 2001) ہک امریکی سکالر ہن جنہاں دے کم کمپیوٹر سائنس ، معاشیات تے علمی نفسیات دے شعبیاں کوں متاثر کیتا ۔ انہاں دی بنیادی تحقیقی دلچسپی تنظیماں دے اندر فیصلہ سازی ہئی تے او محدود عقلیت تے تسلی بخش دے نظریات کیتے سب توں زیادہ ڄاتے ویندے ہن ۔ انہاں 1975 وچ ٹیورنگ ایوارڈ تے 1978 وچ معاشیات وچ نوبل میموریل انعام حاصل کیتا ۔ انہاں دی تحقیق کوں بین الضابطہ نوعیت کیتے ڄاتا ویندا ہئی ، جیڑھا کہ علمی سائنس ، کمپیوٹر سائنس ، پبلک ایڈمنسٹریشن ، مینجمنٹ تے سیاسی سائنس دے شعبیاں تے محیط ہئی ۔ او اپݨے کیریئر دے بیشتر حصے کیرنیگی میلن یونیورسٹی وچ 1949 توں 2001 تک رہے ، جتھاں انہاں کیرنیگی میلن سکول آف کمپیوٹر سائنس دے بانی وچ مدد کیتی ، جیڑھا کہ دنیا دے پہلے ایں طرح دے شعبیاں وچوں ہک ہئی ۔

ہربرٹ سائمن دی زندگی تے کم علم و دانش دا ہک وسیع میدان ہئی ۔ انہاں نہ صرف اقتصادی نظریات کوں نواں رخ ݙتا بھل انہاں کوں نفسیات ، کمپیوٹر سائنس تے تنظیمی رویے نال جوڑ تے ہک نویں جہت ݙتی ۔ انہاں دے نظریات تے طریقیاں فیصلہ سازی ، مصنوعی ذہانت ، تنظیمی ڈیزائن تے سماجی سائنس تے گہرا اثر پاتا ہے ۔

ابتدائی زندگی تے تعلیم

ہربرٹ سائمن 15 جون 1916 کوں وسکونسن دے شہر ملواکی وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک جرمن انجینئر ہن جیڑھے امریکہ ہجرت کر ڳئے ہن ۔ سائمن ابتدائی تعلیم اپݨے آبائی شہر وچ حاصل کیتی تے بعد وچ شکاگو یونیورسٹی وچ سیاسی سائنس دی تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں 1937 وچ گریجویشن کیتی تے 1943 وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔

فیصلہ سازی تے محدود عقلیت

سائمن دا سب توں وݙا کارنامہ فیصلہ سازی دے بارے وچ انہاں دا کم ہئی ۔ انہاں ݙسایا کہ انسان ہمیشاں عقلی فیصلے نئیں کریندے بھل انہاں دی عقلیت محدود ہوندی ہے ۔ انہاں محدود عقلیت دا تصور پیش کیتا ، جیڑھا آکھدا اے کہ انسان فیصلے کرݨ ویلے تمام تر معلومات تے غور نئیں کریندے بھل کجھ آسانیاں تے اکتفا کریندے ہن ۔ انہاں تسلی بخش دا تصور وی پیش کیتا ، جیڑھا آکھدا اے کہ انسان بہترین حل دی تلاش وچ نئیں ہوندے بھل اوں حل تے راضی تھی ویندے ہن جیڑھا کہ انہاں کوں قابل قبول لڳدا ہے ۔

سائمن تنظیماں وچ فیصلہ سازی دے عمل دا وی مطالعہ کیتا ۔ انہاں ݙسایا کہ تنظیماں وچ فیصلے کیویں کیتے ویندے ہن تے کیویں مختلف عوامل ایں عمل کوں متاثر کریندے ہن ۔ انہاں دے کم تنظیمی ڈیزائن تے مینجمنٹ دے نظریات کوں نواں رخ ݙتا ۔

مصنوعی ذہانت تے کمپیوٹر سائنس

سائمن مصنوعی ذہانت دے شعبے وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں ایلن نیول دے نال مل تے کئی کمپیوٹر پروگرام تیار کیتے جیڑھے کہ انسانی ذہانت دی نقل کریندے ہن ۔ انہاں ݙسایا کہ کمپیوٹر کوں وی انسان وانگوں سوچݨ تے فیصلے کرݨ دی تربیت ݙتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں دے کم کمپیوٹر سائنس دے شعبے کوں نواں رخ ݙتا ۔

نوبل انعام تے ٹیورنگ ایوارڈ

سائمن دی علمی خدمات دے آدر وچ انہاں کوں 1975 وچ ٹیورنگ ایوارڈ تے 1978 وچ معاشیات وچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں کوں فیصلہ سازی دے بارے وچ انہاں دی تحقیق کیتے ایہ انعام ݙتا ڳیا ۔

سائمن دے نظریات دا اثر

ہربرٹ سائمن دے نظریات دا معاصر علمی دنیا تے گہرا اثر پیا ہے ۔ انہاں دے کم مختلف شعبیاں کوں نواں رخ ݙتا ہے ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے اڄ وی استعمال تھیندے ہن تے مختلف قسم دیاں پیش گوئیاں کرݨ وچ مدد فراہم کریندے ہن ۔

سائمن دی شخصیت

ہربرٹ سائمن ہک ذہین تے محنتی سوجھواݨ ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ علم دی تحقیق وچ صرف کیتا ۔ او ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی شاگرداں دی تربیت کیتی جنہاں اڳوں تے ونڄ تے علم دے مختلف شعبیاں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

سائمن دی میراث

ہربرٹ سائمن دی میراث ہمیشاں قائم رہسی ۔ انہاں علم دے مختلف شعبیاں کوں نواں رخ ݙتا تے پالیسی سازی کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے نظریات تے کم اڄ وی علمی دنیا دا حصہ ہن تے انہاں دی اہمیت برقرار ہے ۔

سائمن دے اہم ترین کارنامے

محدود عقلیت دا نظریہ پیش کرݨ

تسلی بخش دا تصور پیش کرݨ

تنظیماں وچ فیصلہ سازی دے عمل دا مطالعہ کرݨ

مصنوعی ذہانت دے شعبے وچ اہم کردار ادا کرݨ

ٹیورنگ ایوارڈ تے نوبل انعام حاصل کرݨ

ہربرٹ سائمن ہک عظیم سوجھواݨ ہن جنہاں علم دے مختلف شعبیاں وچ انقلاب برپا کیتا ۔ انہاں دے کم انسانی فکر کوں نواں رخ ݙتا تے دنیا کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی علمی سانجھ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔

سائمن دا کم نہ صرف نظریاتی اہمیت دا حامل ہئی بھل عملی طور تے وی ٻہوں مفید ثابت تھیا ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے مختلف شعبیاں وچ پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتے ڳئے ۔ انہاں بین الاقوامی تعاون تے ترقی کیتے وی کم کیتا ۔

ہربرٹ سائمن دی زندگی ہک مثال اے کہ کیویں محنت ، لگن تے ذہانت نال علم دے مختلف شعبیاں وچ وی نویاں راہاں کڈھیاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔ انہاں دا ناں ہمیشاں علم دی تاریخ وچ سنہری حرفاں نال لکھیا ویسی ۔