ڳوھ مُلاں دے گھر ونڄ وَڑی اے

او ویلھے کݙوکݨیں وِہا ڳن جݙاں لوک ذات ذمات ‘ قوم قبیلے تے اپݨے پیو ݙاݙے دے پِچھوں سُنڄݨیندے ہَن۔اَڄ کلھ علم ‘ لیاقت ‘ ہُنر تے کسب دا زمانہ اے ‘ وݙکیں ‘ وݙیریں‘ذات ذمات اَتے قوم قبیلے دے ناں تے وَݙائی ‘ ٹنڈیر‘ آکڑ تے پُھوت ٻدھݨ آلی ڳالھ ایں زمانے اِچ کہیں لیکھے اِی پھونی کھمدی‘ جیندے ہتھ اِچ کوئی ہُنر اے ‘ جیرھا کوئی کسب ڄاݨدے اُوہو ماݨ تے من منیج آلا ڳݨیندے‘ ڳݨ ہوونس تاں بندہ کہیں ڳنتری اِچ اَمدے ‘ لل لِکھݨ آلے بندے دی ہر جھاہ تے سُنڄاݨ تے سُݨیج ہوندی اے ‘ او جتھاں وَنڄے اگھدے ‘ بے للے تے بے لَکھݨے بندے کوں کتھاہیں کوئی نونہہ تے اِی نی کھیندا ‘ بھانویں او جِتی اُچّی کنوں اُچی ذات دا کیوں نہ ہووے ‘ سوچݨ تے سمجھݨ آلی ہک ٻی ڳالھ ایہ ہے جو کم تے کسب کوں ذات ذمات نال چَا ڳنڈھینے۔ پولی ‘ موچی ‘ ڳنڈھیرا ‘ کُٹاݨا ‘ موہاݨہ ‘ دَرکھاݨ ‘ لوہار ‘ کمبھار ‘ ٹھٹھار ‘ نائی ‘ پرھائیں ‘ قصائی ‘ چڑھوآ ‘ طباخی ‘ تنوری ‘ چاکی ‘ چوڑیگر ‘ والوٹ ‘ بک بیں ‘ نال کپاہ پنڄݨ آلا پینڄا ‘ ٻکر وال ‘ جتوال ‘ کُٹوال کوئی ذات کائنی ۔ ایئیں بھنڈ ‘ ڈھاڑ… پانڈی اَتے مراثی وی کوئی قوم یا قبیلہ کائنی ایہے سبھے مارکہ اپݨے کم تے …… سانگے ایویں سُنڄیݨدے تے سݙویندن ‘ اَتے اسیݙی اپݨی …… موجب ہِیں لیکھے کمی یا کسبی ہووَݨ کوئی عیب تے مینڑھیں آلی ڳالھ…… انہیں اِچوں کئی کسب تے ہُنر ایجھے وی ہِن جیرھے اُچیں ذات ذمات آلے وݙے لوک اپݨے شونق کنوں سِکھدن ‘ اپݨے سرائیکی وسیب دے …… سیاستدان ‘ طبلہ ݙاڈھا سوہݨا وَڄیندے ہن ۔ ہِیں تَل دے ہک … سیاستدان کنوں رِدھّے پَکّے دا ݙاڈھا شونق ہا ۔ چولہا چوکا سنبھالی رکھدے ہَن ‘ وَنکو وَنکی دے ٻوڑ بھاڄیاں پکیندے ہَن ۔ ایہے ݙوہیں بہشتی سیاستدان خیر نال ’’سید‘‘ ہَن ۔ اُنہیں کوں طبلچی یا طباخی کوئی کائناں سݙیندا ہا ۔ پاکستان دی وزارت خارجہ دے سیکرٹری شہریار خان وی طبلہ ٻہوںچنڳاں وَڄیندن۔

اسیکوں ایہے ڳالھیں ’’جھوک‘‘ اِچ چھپی ہوئی ہک خبر پڑھ تے یاد آ ڳئین ۔ خبر ہئی ’’بُھٹہ واہݨ اِچ میراثی قوم دا کٹھ ‘‘ خبر پڑھ تے سچی ڳالھ اے جو اسیݙی کِھل نِکل ڳئی اے ‘ سوچݨ پَے ڳیسے جو ایہ میراثی وَت کتھوں دی قوم اے؟ اساں تاں وَݙے وَݙے حسبی نسبی سیدیں کوں میراثیں آلا کم کریندا ݙٹھیسے ۔ ݙوجھی ڳالھ ایہ ہے جو شبیر ٻرڑے کوں کہیں سختی چَا تے ؟ کھکھر اِچ ݙلھ ماریس ‘ ایہ تاں نانگیں دیں کھیݙیں اِچ ہتھ مَارݨ آلا لیکھا اے ‘ یا ایئیں آکھ ڳوھ مُلاں دے گھر وَنڄ وڑی اے۔

شئیت کلتھوں دی ڳالھ اے ‘ قاصر فریدی ‘ راہی گبول ‘ بشیر دیوانہ ‘ منظور اعواݨ تے رفیق ساحل ’’جھوک‘‘ دے دفتر اَئے ٻیٹھے ہَن ‘ رفیق ساحل کاوڑ کنوں ذیلی ݙینبھوں آنگے زنگ تھیا ٻیٹھا ہا ۔ ایہا ڳالھ اِی چُلی ہئی ‘ سبھے کِھلدے ہَسدے ٻیٹھے ہاسے ۔ اساں ڄاتا جو ڳالھ ‘ کِھل ٹوک تے بھوڳ اِچ مُک ویسے ۔ پَر اَڄ خبر پڑھ تے مَلُوم تھیندے ‘ ڳالھ وَدھ ڳی اے ‘ اَتے جے ’’جھوک‘‘ آلیں دی ایہا دِھر رہی تاں لَسّی دے لُوݨے کنگے آنگے ڳالھ وَدھدی ویسے ۔ وَصل چِھلݨ دا فائدہ؟ شبیر ٻرڑا میراثیں نال مَتھا ݙیوݨ جوڳا ہے تاں وَل ݙاڈھا اے ٻی ہلا اے ۔ اِنہیں دے اڳوں تاں وٖݙے وٖݙے باں پے ویندن۔

خمیس 18؍جون1992ء

حوالہ

ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان