گلیلیو گلیلی

گلیلیو گلیلی (GALILEO GALILEI)اٹلی دا سائنسدان، ریاضی دان، فلسفی تے مشہور ماہرفلکیات ہا۔ 1564 اچ پیدا تھیا تے 1642 اچ 77 سال دی عمر اچ فوت تھی ڳیا۔ اوندا پیو ماہرموسیقی ہا۔ پہلے تاں گلیلیو پیسا یونیورسٹی اچ پیو دی خواہش تے ادویات دا علم شروع کیتا لیکن جلد ہی او ریاضی دی محبت اچ گرفتار تھی ڳیا۔ بعد اچ گلیلیو پیسا یونیورسٹی اچ ریاضی دا استاد بݨ ڳیا۔ گلیلیو نے سائنس کوں ارسطو دے اثر کنوں آزاد کرݙتا۔ ارسطو دا  خیال ہا جو اگر ہک باری جسم تے ہک ہلکے جسم کوں بلندی کنوں تلے سٹیا ونڄے تاں باری جسم زمین تے پہلے ڈھاسی۔ گلیلیو او پہلا شخص ہا جئیں پیسا دے منار توں ہلکے جسم تے باری جسم کوں کٹھے تلے سٹیا تے او ݙوہیں جسم ہکے وقت تے زمین تے آ ڈٹھے۔ لوکی اوندے مزاق واسطے کٹھے تھی ڳئے مگر او ٻہوں حیران تھئے جیڑھے ݙوہیں جسم ہکے وقت تے زمین تے آ ڈٹھے۔ گلیلیو نے ارسطو دے ایں نظریے کوں غلط ثابت کر ݙتا۔ گلیلیو نے دوربین ایجاد کیتی تے او اسمان تے انیں تارئیں کوں و ی  ݙٖیکھݨ دے قابل تھی ڳیا جیڑھے عام طور تے نئیں ݙسدے۔ گلیلیو نے مشاہدہ کیتا جو چندر دی سطح ہموار کینی۔ اوں نے مشتری دے  4  چندر وی دریافت کیتے۔ گلیلیو نے اسمانی دنیا دی اپݨی دوربین دے ذریعے کھوج کیتی۔

گلیلیو کوپرنیکس دے خیالات دا حامی ہا۔ 1632 اچ ہوںاپݨی کتاب "مکالمہ"

[THE DIALOGUE CONCERNING TWO CHIEF WORLD SYSTEMS]

چھپوائی جیندے وچ ہوں نے کوپرنیکس دے نظریات دا دفاع کیتا تے اے آکھیا جو زمین کائنات دا مرکز کینی اور سورج دے گرد چکر لیندی پئی اے۔ اے کتاب چھپݨ دی دیر ہئی تے چرچ اوندے پچھوں لڳ پیا۔چرچ کوں اے کتاب ݙیکھ تے بھا لڳ ڳئی۔پادری اربن ہشتم[POPE URBAN VIII] ہوندا دشمن بݨ ڳیا تے گلیلیو کوں روم دے درٻار اچ حاضر تھیوݨ دا حکم تھیا۔ ٻہوں کمزوری دی حالت اچ سزائے موت کنوں بچݨ کیتے ہوں نے اپݨی غلطی تسلیم کیتی تے اعلان کیتا جو زمین سجھ دے گرد نئیں گھمدی۔ گلیلیو دی زندگی تاں بخش ݙتی ڳئی پر گلیلیو کوں حکم ݙتا ڳیا جو اپݨے نویں خیالات ختم کر تے خدا دی پناہ اچ آ ونڄے۔ گلیلیو کوں یاد ہا جو کجھ سال پہلے برونو کوں نویں سائنسی خیالات دی وجہ کنوں زندہ جلا ݙتاڳیا ہا۔ گلیلیو نے اے حکم تسلیم کر گھدا لیکن اونکوں جیل اچ سٹ ݙ ٖتاڳیا۔ اوندیاں ساریاں کتاباں ضبط تھی ڳیاں۔ لیکن ٻڈھیپے اچ وی ساݙے ایں عظیم سائنسدان دے دل اچ علم تے سچ دی روشنی موجود ہئی۔

جیل اچ 1638اچ ہوں ہک ٻئی کتاب "ݙو نویں علوم" [TWO NEW SCIENCES]لکھی جیڑھی ہالینڈ اچ چھاپی ڳئی۔ او کتاب مرݨ کنوں پہلے گلیلیو دے ہتھ اچ آئی تے گلیلیو ہوکوں ݙیکھ نہ سڳیا کیوں جو او جیل اچ اندھا تھی چکیا ہا۔ گلیلیو دی اے کتاب نویں علم فلکیات دی پیدائش ثابت تھئی۔  

حوالہ

کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان