کیف شکوری دے وسیبی حوالے

کوٹ سلطان (لیہ) دے مہاندرے شاعر کیف شکوری دا ناں سرائیکی ادبی دنیا وچ احترام نال گِھدا ویندے ۔میں جݙاں وی کوٹ سلطان ونڄاں یا کوٹ سلطان وچوں لنگھدا پیا ہوواں تاں کیف شکوری دا مصرعہ ’’تساں کوٹ سلطان آسو کیں کائناں‘‘ٻہوں یاد آندے ۔ 1980ء دے ݙہاکے وچ کیف شکوری نال ملاقاتاں ریہِن۔ کئی مُشاعریں وچ اُنھیں دا چسولا کلام سُݨݨ دا موقع ملیے ۔ ایں ݙہاکے وچ اُنھیں دا کلام ماہنامہ’’سرائیکی ادب‘‘ ملتان وچ چھپدا وی رہ ڳئے تے وَل کتاب لڑی ’’سُرت‘‘ لیہ دے پہلے شمارے وچ وی کلام شائع تھئے۔

کیف شکوری دی سرائیکی شاعری وسیبی حوالیں نال پُر ہے ۔ اُنھیں دی غزل وچ پاتا ونڄݨ والا وکھرا رنگ اڄوکی شعری ٹور دی ترجمانی کریندے جیندے وچ شعری تجربیں دے نچوڑ نال نویں ڳالھ کوں نویں رنگ نال پیش کرݨ دا انداز واضح ݙسدے:

پِلایا یار کیا واللّٰہُ اَعلَم

نگاہاں دا نشا  واللّٰہُ اَعلَم

اساں کیتا محبت کوں جو سجدہ

قضا ہے یا ادا  واللّٰہُ اَعلَم

نہ پِندے کجھ نہ گِھندے کجھ موالی

ݙتی رکھدے صدا  واللّٰہُ اَعلَم

غنیمت ڄاݨ اَحٖ دا میل ماہی

بھروسہ کل دا کیا  واللّٰہُ اَعلَم

شاعری کوں لفظاں دے سِترݨ سنوارݨ دا ناں ݙتا ویندے ۔ لفظاں دا اے جوڑ جِتلا سوہݨا ہووے شعری رنگ اُتلا دل موہ گھنݨ دے ݙا دا ہوندے ۔ کیف شکوری دے کلام وچ چوݨویں لفظاں دا ورتارا تے لفظاں دی من موہݨی تکرار دا انداز کجھ ایں طرحاں سامݨے آندے:

چن جو آیا نظر پہلے پہلے

ہویا دل تے اثر پہلے پہلے

ہاسے ہاسے دے وچ اُڄڑیے ہاسے

سئیں دے وسدے شہر پہلے پہلے

ڈَٹھی وِڄلی نظر دی نظر تیں

جل ڳیا گھر دا گھر پہلے پہلے

کملا کر چھوڑیے کملی جوانی

آیا چیتے چکر پہلے پہلے

کیف شکوری دیں شعری ونکیں وچ قطعے دی صنف کوں نویکلا رنگ ݙیوݨ دی شعوری کوشش کیتی ڳئی ہے ۔ ایں نویکلے رُوپ وچ سرائیکی وسیب نال جُڑیاں ہوئیاں اَکھاݨاں کوں کلام دا حصہ بݨاوݨ سانگے اُنھاں دی کاوِش کوں قدر دی اَکھ نال ݙٹھا ویندے ۔ جیندے وچ مزاح دے رنگ وچ رنگی ہوئی طنز کوں معاشرے دی ݙکھدی رڳ تیں ہتھ رکھݨ دا مُوجب آکھ سڳدے ہئیں ۔ عوامی رنگ وچ رنگیے اے قطعے اِتلے سنُڄاپوں تھئے جو ایں رنگ دا کلام مشاعریں وچ وَل وَل سُݨݨ دی فرمائش تھیندی رہ ویندی ہئی ۔ جیویں جو ہک قطعہ ہے:

جو دم جیویں رکھ ترسلہ

کافی اللہ شافی اللہ

کیف شکوری کیا مجبوری

آکھ ہاں اِلا ماشا اللہ

ہک ٻئے قطعے وچ آپݨی ڳالھ کوں سِدھے سادے انداز نال کریندیں ہوئیں آکھیے:

ساݙی ڳالھ ہے سانویں سِدھی

منے یا نہ منے ضدی

کملی کون سیاݨا آکھے

آلھݨاں ٹُوس تے ذات دی پِھدی

یا وَت قسمت کوں ݙوہ ݙیوݨ والیں کیتے سیاݨے لوکیں دے قول دا سہارا گِھن کے ڳالھ ٹوری ہے:

اَحٖ کل پَت مارِن بے پَتے

وَل آکھِن قسمت تے ہتھے

جنج پرائی احمق نچے

گھر توں ویلا ویلاں گھتے

کیف شکوری سرائیکی قطعے لکھݨ وچ چارے مصرعے ہم قافیہ ہووݨ دا تجربہ وی کیتے جیویں جو نمونے دا ہک قطعہ ہے:

خود حاضر دل انے ٻنے

گھوتریاں مارے تے سِر کھنے

جے ہک آکھے ݙوجھا منے

اوندی راند خدا نہ بھنے

کیف سئیں دی کافی ، گیت تے ݙوہڑہ لکھیجݨ دا وی پتہ لڳے ۔ بھل ٻہوں سارا کلام شائع نہ تھیوݨ پاروں نظریں دے اوڈھر ہے ۔ اُنھاں دے گیت آپݨے سوہݨپ دے حوالے نال سُݨݨ والیں دے دل وچ گھر کر ویندن تہوں ہک اینجھے گیت دے ٻول ہِن جیڑھا وسیب دے ڈھیر سارے لوکیں دے دل دی آواز ہے:

سانولڑا چھوڑ کُراڑ وو!

سہندی نہ جِندڑی ، دھاڑ وو!

ڳل کیف چشتی لا سڄݨ

ناں نانہہ دا نہ ہُݨ چا سڄݨ

ہاں نال ہاں کوں لا سڄݨ

غیراں دے پھیر ٻتھاڑ وو!

کیف شکوری ٻہوں کجھ لکھیے تے ٻہوں سوہݨا لکھیے ۔ ہُݨ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے جو ادب نال ڳانڈھا رکھݨ والے ادارے اُنھاں دی شخصیت تے فن کوں تحقیقی انداز نال سامݨے گھن آوِن تے اُنھاں دے کلام دی تدوین سانگے کوٹ سلطان دی سنگت آپݨا کردار ادا کرے تاں جو شکوری سئیں دی اے آواز پورے وسیب وچ سُݨی ویندی راہوے:

تساں وَل مہربان آسو کیں کائناں

اساں ہئیں پریشان آسو کیں کائناں

کریندے ودِن لوک ڳالھیں مقالیں

رکھیسو ساݙی شان آسو کیں کائناں

لباں تیں اَڑی جِند اَکھیں وچ کھڑی جِند

کرݨ مشکل آسان آسو کیں کائناں

ݙسو خوش وسو سئیں میں جیواں نہ جیواں

تُساں کوٹ سلطان آسو کیں کائناں

حوالہ

لکھّت ویورا، ڈاکٹرحمیداُلفت ملغاݨی ،چھاپہ خانہ: جھوک پرنٹرز ملتان