کگنیٹیو سائنس

کگنیٹیو سائنس

Cognitive science – Interdisciplinary scientific study of cognitive processes

کگنیٹیو سائنس سائنس دی او لڑی ہے جیڑھی کگنیٹیو عمل (cognitive processes) دا بین الضابطہ (interdisciplinary) سائنسی مطالعہ کریندی ہے ۔ ایں علم وچ انسانی دماغ (human brain) دے کم کرݨ دے طریقے ، سوچ (thinking) ، یادداشت ، زبان (language) ، ادراک (perception) ، تے مسائل حل کرݨ (problem-solving) دے عمل دا جائزہ گھدا ویندے ۔ کگنیٹیو سائنس دا مقصد انسانی دماغ دے کم کرݨ دے طریقے کوں سمجھݨ ، ذہانت دے اصولاں کوں سمجھݨ ، تے مصنوعی ذہانت (artificial intelligence) دے نظام تیار کرݨ ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق نفسیات (psychology) ، نیورو سائنس (neuroscience) ، کمپیوٹر سائنس (computer science) ، لسانیات (linguistics) ، فلسفہ (philosophy) ، تے بشریات (anthropology) نال جُڑیا ہویا ہے ۔

کگنیٹیو سائنس وچ کگنیٹیو عمل دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ کگنیٹیو عمل دی تعریف (definition) ، جیویں کہ دماغ دے ذریعے معلومات دی پروسیسنگ ، کگنیٹیو عمل دی ونکیاں  ، جیویں کہ ادراک ، یادداشت ، زبان ، سوچ ، تے مسائل حل کرݨ ، دماغ دی بݨتر ، جیویں کہ نیورونز (neurons) ، نیورل سرکٹس (neural circuits) ، تے دماغ دے حصے ، دماغ دے افعال ، جیویں کہ معلومات دی پروسیسنگ ، فیصلہ سازی (decision-making) ، تے سیکھݨ (learning) ، یادداشت دے نظام (memory systems) ، جیویں کہ سینسری یادداشت (sensory memory) ، مختصر مدت دی یادداشت (short-term memory) ، تے طویل مدت دی یادداشت (long-term memory) ، زبان دی پروسیسنگ (language processing) ، جیویں کہ زبان دی سمجھ (language comprehension) تے زبان دی پیداوار (language production) ، سوچ دے عمل (thinking processes) ، جیویں کہ استدلال (reasoning) ، فیصلہ سازی ، تے تخلیقی سوچ (creative thinking) ، مسائل حل کرݨ دے طریقے (problem-solving methods) ، جیویں کہ الگورتھمز (algorithms) ، ہیورسٹکس (heuristics) ، تے بصیرت (insight) ، مصنوعی ذہانت دے نظام (artificial intelligence systems) ، جیویں کہ مشین لرننگ (machine learning) ، گہری لرننگ (deep learning) ، تے نیورل نیٹ ورکس (neural networks) ، کگنیٹیو ڈویلپمنٹ (cognitive development) ، جیویں کہ ٻالاں دی سوچ (child cognition) تے بالغاں دی سوچ (adult cognition) ، کگنیٹیو نیورو سائنس (cognitive neuroscience) ، جیویں کہ دماغ دی امیجنگ (brain imaging) تے نیورل ایکٹیویٹی (neural activity) ، کگنیٹیو لسانیات (cognitive linguistics) ، جیویں کہ زبان تے سوچ دے درمیان تعلق  ، کگنیٹیو فلسفہ (cognitive philosophy) ، جیویں کہ شعور (consciousness) تے ذہن (mind) دے مسائل ، کگنیٹیو بشریات (cognitive anthropology) ، جیویں کہ ثقافت تے سوچ دے درمیان تعلق ، کگنیٹیو سائنس دی اطلاقات (applications) ، جیویں کہ تعلیم  ، صحت  ، تے ٹیکنالوجی (technology) ، تے کگنیٹیو سائنس دی سائنسی تحقیق شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، کگنیٹیو سائنسدان کگنیٹیو عمل دی تعریف کر تے دماغ دے ذریعے معلومات دی پروسیسنگ کوں سمجھیندے ہن ، کگنیٹیو عمل دی ونکیاں دی سنڄاݨ کر تے ادراک ، یادداشت ، زبان ، سوچ ، تے مسائل حل کرݨ دے فرق کوں سمجھیندے ہن ، دماغ دی بݨتر تے افعال دا مطالعہ کر تے نیورونز ، نیورل سرکٹس ، تے دماغ دے حصیاں دے کردار کوں سمجھیندے ہن ، یادداشت دے نظام دا مطالعہ کر تے سینسری ، مختصر مدت ، تے طویل مدت دی یادداشت دے فرق کوں سمجھیندے ہن ، زبان دی پروسیسنگ دا مطالعہ کر تے زبان دی سمجھ تے پیداوار دے طریقے ڳولیندے ہن ، سوچ دے عمل دا مطالعہ کر تے استدلال ، فیصلہ سازی ، تے تخلیقی سوچ دے طریقے ڳولیندے ہن ، مسائل حل کرݨ دے طریقے دا مطالعہ کر تے الگورتھمز ، ہیورسٹکس ، تے بصیرت دے طریقے ڳولیندے ہن ، مصنوعی ذہانت دے نظام تیار کر تے مشین لرننگ ، گہری لرننگ ، تے نیورل نیٹ ورکس دے طریقے ڳولیندے ہن ، کگنیٹیو ڈویلپمنٹ دا مطالعہ کر تے ٻالاں تے بالغاں دی سوچ دے فرق کوں سمجھیندے ہن ، کگنیٹیو نیورو سائنس دا مطالعہ کر تے دماغ دی امیجنگ تے نیورل ایکٹیویٹی دے طریقے ڳولیندے ہن ، کگنیٹیو لسانیات دا مطالعہ کر تے زبان تے سوچ دے درمیان تعلق کوں سمجھیندے ہن ، کگنیٹیو فلسفہ دا مطالعہ کر تے شعور تے ذہن دے مسائل کوں سمجھیندے ہن ، کگنیٹیو بشریات دا مطالعہ کر تے ثقافت تے سوچ دے درمیان تعلق کوں سمجھیندے ہن ، کگنیٹیو سائنس دی اطلاقات دا مطالعہ کر تے تعلیم ، صحت ، تے ٹیکنالوجی وچ انہاں دے استعمال دے طریقے ڳولیندے ہن ، تے کگنیٹیو سائنس دی سائنسی تحقیق کر تے نویں معلومات حاصل کریندے ہن ۔

کگنیٹیو سائنس دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ تعلیم  دے شعبے وچ ، کگنیٹیو سائنس دی مدد نال سیکھݨ دے طریقے (learning methods) تے تدریسی مواد (teaching materials) تیار کیتے ویندن ۔ مثال دے طور تے ، کگنیٹیو سائنسدان یادداشت دے نظام دا مطالعہ کر تے یادداشت کوں بہتر بݨاوݨ دے طریقے ڳولیندے ہن ۔ صحت  دے شعبے وچ ، کگنیٹیو سائنس دی مدد نال دماغی بیماریاں (brain diseases) دی تشخیص تے علاج کیتا ویندا ہے ۔ مثال دے طور تے ، کگنیٹیو سائنسدان دماغ دی امیجنگ دا استعمال کر تے الزائمر دی تشخیص کریندے ہن ۔ ٹیکنالوجی (technology) دے شعبے وچ ، کگنیٹیو سائنس دی مدد نال مصنوعی ذہانت دے نظام تیار کیتے ویندن ۔ مثال دے طور تے ، کگنیٹیو سائنسدان مشین لرننگ دا استعمال کر تے خودکار ترجمہ (automatic translation) دے نظام تیار کریندے ہن ۔

کگنیٹیو سائنس دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں سیکھݨ دے طریقے بہتر بݨا سڳدے ہیں ، دماغی بیماریاں دی تشخیص تے علاج کر سڳدے ہیں ، تے مصنوعی ذہانت دے نظام تیار کر سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، کگنیٹیو سائنس دی مدد نال اساں یادداشت کوں بہتر بݨاوݨ دے طریقے ڳول سڳدے ہیں ، الزائمر دی تشخیص کر سڳدے ہیں ، تے خودکار ترجمہ دے نظام تیار کر سڳدے ہیں ۔ ایں علم دا مقصد سیکھݨ دے طریقے بہتر بݨاوݨا ، دماغی بیماریاں دی تشخیص تے علاج کرݨا ، تے مصنوعی ذہانت دے نظام تیار کرݨا ہے ۔

کگنیٹیو سائنس ہک اہم سائنس ہے جیڑھی اساکوں کگنیٹیو عمل دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں سیکھݨ دے طریقے بہتر بݨا سڳدے ہیں ، دماغی بیماریاں دی تشخیص تے علاج کر سڳدے ہیں ، تے مصنوعی ذہانت دے نظام تیار کر سڳدے ہیں ۔