کوانٹم انٹینگلمنٹ

کوانٹم انٹینگلمنٹ QUANTUM ENTANGLEMENT

اساں جیڑھے وی ہک ذرے دی سپِن دی پیمائش کریسوں تاں ݙوجھا ذرہ فوری طور تے اپݨی سپِن پہلے ذرے دے الٹ کر ݙیسی ، چاہے ݙوجھا ذرہ پہلے ذرے کنوں جتنا زیادہ فاصلے تے ہووے۔

اے ہِیں شئے دا ثبوت اے جو مشاہدہ کرݨ نال ہی اصلیت ظاہر تھیندی اے اور ذرئیں دے بھوت دا وجود ہے تے کائنات اچ کوئی انفارمیشن یا خبر روشنی دی رفتار کنوں وی تیز سفر کر سڳدی اے۔ آئن سٹائن ایندا ٻہوں وݙا مخالف ہا۔

نیل بوہر کوانٹم انٹیگلمنٹ کوں درست تسلیم کریندا ہا لیکن آئن سٹائن ایں سارے عمل کوں جناتی تے بھوت پریت دا عمل آکھ تے غلط قرار ݙے ݙتا ہا۔ نیل بوہر دا کوانٹم نظریہ اے ݙسیندا ہا جو ایٹمی ذرات دا کوئی مقام طے نئیں کیتا ونڄ سڳدا بلکہ انہیں کوں صرف امکانی طور تے ٹیسٹ کیتا ونڄ سڳدے۔ الیکٹران یا ٻئے چھوٹے ذرات اپݨے اصل مقام تے گردش دا پتہ نئیں رکھݨ ݙیندے۔ اگر اساں کہیں ہک شئے دا تعین کروں تاں ہک ذرہ ݙوجھے ذرے کوں اے ڳالھ ݙس ݙیندے تے ݙوجھا ذرہ اپݨے رویہ تبدیل کر گھندے۔ ایہا وجہ ہے جو الیکٹران دا مشاہدہ نہ کیتا ونڄے تاں ایندا رویہ ٻیا ہوندے اور اگر مشاہدہ کیتا ونڄے تاں ایندا رویہ ٻیاتھی ویندے۔ نیل بوہر دے مطابق ایندی وجہ انہیں ذرات دے درمیان معلومات دا تبادلہ ہے جیڑھا روشنی دی رفتار کنوں وی تیز ہوندے۔ اتے اگر اْنہیں ذرات دے درمیان فاصلہ ارباں کھرباں نوری سال وی کیوں نہ ہووے اے رابطہ نئیں ترٹدا۔ اگر ہک ذرے دا مشاہدہ کیتا ونڄے تاں ݙوجھا ذرہ ایندی مخالف حالت اپنا گھندے۔

عام مثال اے ݙتی ونڄ سڳدی اے جو فرض کرو اے ݙو علیحدہ مگر آپت اچ ربط رکھݨ والے ذرات ݙو ہکو جھاں ڈٻے دی شکل اچ ہوون جنیں وچ ݙو ٻلیاں بند ہوون۔ جے تک کنفرم نہ ہووے تاںہر بند ڈٻے دے بارے اچ ݙو امکان ہو سڳدن جو یا ڈٻے اچ بند ٻلی جیندی اے یا موئی ہوئی اے۔ انٹیگلمنٹ دا مطلب اے ہوسی جو اگر ہک ڈٻے اچ ٻلی جیندی ملی اے تاں ݙوجھے ڈٻے اچ ٻلی لازمی طور تے مردہ حالت اچ ہوسی۔ یا اگر پہلے ڈٻے ا چ ٻلی موئی ہوئی اے تاں ݙوجھے ڈٻے اچ لازمی طور تے ٻلی جیندی ہوسی۔ کوانٹم مکینکس کوں سمجھݨ کیتے ایں خیالی تجربے دا ناںشروڈنگرزکیٹ ہے۔ایںخیالی تجربے دی اختراع ارون شروڈنگر نے 1935اچ آئن سٹائن نال کوانٹم مکینکس تے بحث کریندئیں ہوویں استعمال کیتی۔

آئن سٹائن نے انٹیگلمنٹ دے ایں مظہر کوں مسترد کر ݙتا ہا۔

بوہر ایندے اتے یقین رکھیندا ہا۔ تجربات نے بوہر دے یقین کوں سچ ثابت کرݙتا۔  

جے تک قدرت دی اے غیریقینیت دی بغاوت انتہائی چھوٹی دنیا تک محدود اے، لوک زیادہ بے چینی محسوس نہ کریسن تے ساݙی وݙی دنیا دے روز تھیوݨ والے واقعات دے وچ کوئی مسئلہ ناں بنڑسی۔

ایں خیال دے مطابق خوردبینی ذرے دا رویہ کݙاہیں ذرے آلی کار ہوندے تے کݙاہیں لہر آلی کار ہوندے۔ کوانٹم نظریہ انتہائی مشکل مضمون اے اور عقل کنوں ماورا تے جِنیں بھوتیں دی کہانی لڳدے لیکن ہمت ہارݨ دی ضرورت نئیں۔ اے مضمون ہی ایویں ہے جو وݙے وݙے دانشوریں دی سمجھ کنوں ٻاہر اے۔ خود آئن سٹائن مرݨ ویلھے تک ایندا منکر ریہا۔ لیکن بعد دے تجربات نال ایں مضمون دی گہرائی تے عظمت دا پتہ چل ڳیا۔ ایں واسطے اگر اے مضمون مشکل لڳے تاں دھیان نال اتے ولا ولا اینکوں پڑھݨ ضروری اے۔

ایں نظریے دے مطابق طبعی یا وجودی اصلیت وچ شعور دا نہایت اہم حصہ ہے۔ ایں نظریے نے ناظر یعنی مشاہدہ کرݨ والے تے مشاہدہ تھیوݨ آلی شئے دے درمیانی رشتے کوں ایں طرح ظاہر کیتے جو پہلے اینویں کݙاہیں ظاہر ناں کیتا ڳیا ہا۔ نظریے اچ ٻاہرآلی دنیا دی اصلیت تے ذہن دی فطرت دے وچ تعلق کوں تلاش کیتا ڳئے۔

کوانٹم فزکس جیڑھی اتنا عجیب لڳدی اے ساݙے اندر ہر وقت موجود اے کیونکہ اساں خود کوانٹم میٹیریل نال بݨیے ہوئے ہئوں۔ زندگی فزکس کنوں ٻہوں فائدے چیندی رہ ڳئی اے۔ ساݙے دماغ اچ ہر وقت کوانٹم ایکشن تھیندے پن۔ ایندے مطالعے نال ساکوں اے پتہ لڳے جو ساݙا دماغ زندہ رہݨ واسطے بنڑایا ڳے، نہ کے دنیا کوں سمجھݨ کیتے۔

شاید تساں اے سݨیا ہوسی جو دنیا اچ کوئی بندہ کوانٹم فزکس کوں نئیں سمجھدا۔ اصل اچ اے ڳالھ سچ نئیں۔ اساں نہ صرف اینکوں سمجھدوں بلکہ ایندی مدد نال جدید سائنس دے ٻہوں سارے کم کریندوں۔ جیڑھے اساں ایں سائنس کوں ریاضی دی زبان اچ بیان کریندوں تاں ساکوں سارے مظاہر دا پتہ لڳݨ پئے ویندے تے اساں اڳونہی حقیقت دا وی پتہ کر گھندوں۔ ایں بنیاد تے ہر طرح دی چیز بنڑائی ونڄ سڳدی اے۔

تساں جیڑھے ہک سیلفی چھک تے فیس بک تے لیندو تاں اصل اچ کوانٹم فزکس کوں استعمال کریندو یعنی تواڈا اے کھلدا  ہنسدا، خوبصورت تے دلکش چہرہ تمام دنیا نال شیئر کرݨ دے پچھوں کوانٹم فزکس دا ہتھ  اے۔

کوانٹم فزکس سائنس دی جدیدتے کامیاب ترین تھیوری اے۔  

حوالہ

کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان