کنفیوشس مت دے کتاباں

ایں مذہب کوں اکثر مذہبِ کتب آکھا ڳیا ہے۔ ایندی متعدد کتب وچوں لُن یو (Lun-yu) یعنی گلدستۂ تحریر اہم ترین ہے کیونکہ ایندے مطالعہ نال ایندی تعلیمات دا سمجھݨا آسان ہے۔ ایہ کنفیوشس دے ملفوظات دا مجموعہ ہے جیہڑا اوندے چند شاگرداں نے اوندی وفات دے بعد تالیف کیتا۔ ایندے وچ زندگی دے ہر پہلو دے حقائق کوں عام فہم کہانیاں تے عمدہ تمثیلاں وچ بیان کیتا ڳیا ہے۔ ہک ٻئی کتاب کنفیوشس دی طرف منسوب ہے، اوندا ناں ”علم عظیم“ (Great learning) ہے۔ ہک ٻئی کتاب بنام اعتدال دا اصول (Doctrine of the Mean) کنفیوشس دے پوترے زیسی (Zisi) دے ناں نال منسوب ہے لیکن حقیقتاً اوہ لی چی (Li-Chi/Liji) تے مین شس (Mencious) دی کتاباں دا اکتریہواں باب ہے۔ انہاں دے علاوہ پنج ٻیاں قدیم کتاباں ہن جیہڑے قدیم روایات دے مطابق کنفیوشس دی ادارت وچ لکھیاں ڳئیاں ، اوہ ایہ ہن:

1. شو چنگ (Shu-ching) یعنی کتاب التواریخ: جیہڑی تاریخی دستاویزاں تے مشتمل ہے۔ پہلے سو ہن لیکن ہݨ صرف اٹھونجاہ رہ ڳن، جیہڑے 2400 ق م توں 800 ق م تک دے زمانے تے مشتمل ہن۔
2. شی چنگ (Shih-ching): اس وچ ترئے سو پنج نظماں ہن اے 1200 ق م توں 700 ق م دے عرصے وچ لکھیاں ڳئیاں۔
3. لی چی (Li-Chi/Liji) رسماں دی کتاب، جس وچ انہاں سب رسوم دا ذکر ہے جیہڑے مذہبی تے غیر مذہبی تہواراں تے ضروری ہن۔
4. یی چنگ (Yi-Ching) انقلابات دی کتاب۔
5. چون چیو (Ch'un-ch'iu) خزاں تے بہار دی تاریخ، صوبہ لو دے 732 ق م توں 481 ق م تک دے واقعات، حادثات تے حالات دی تاریخ۔