کال ٻتھاڑے

کال مونہے! یا ’’کال ٻتھاڑے‘‘ کوں فارسی ٻولی اِچ ’’روسیاہ‘‘ اَکھیندن ۔ فارسی ٻولی آلا ایہو لوظ ’’روشا‘‘بݨ ڳے اَکھیندن تاں جو ایہ فلاݨے دا روشا اے یا او روشا کیتی ٻیٹھے ۔ مطلب ایہ ہے جو مونہہ تے توّی یا توّا پھیری ٻیٹھے۔ بدنامی مُل گھدی ٻیٹھے ۔ ننگ نموز ونڄائی ٻیٹھے ۔ وَل ایہ وی ہے جو ’’مونہہ کالا‘‘ کرݨ تے ’’مونہہ کالا مَلݨ‘‘ اِچ وݙا فرق اے ۔ کہیں بندے دا ’’مونہہ کالا‘‘ کریندے تاں ٻے اِن ۔ پر بندہ ’’مونہہ کالا‘‘ ملیندا آپ اے ۔ اَپݨی مرضی نال کݙاہیں کݙاہیں وَت ایہ وی تھی ویندے جو ’’ٻچے مرنِس‘‘ فلاݨی بھنوا گھتیسے یا کیا تھی پیا؟ … اسیݙی عزت ڳی مُلاں دا ایمان تاں پرکھیج ڳیا ۔ اونویں تاں ’’روشا‘‘ تے ’’مونہہ کالا کرݨ ‘‘یا ’’مونہہ کالا ملِݨ‘‘بارے اخباریں اِچ ݙیہاڑی ونکو ونکی دیاں خبراں چھپدیاں رہندین ۔ پر لہور ہائیکورٹ دی طرفوں ہک تھاݨیدار دا مونہہ کالا کرݨ دا حکم ݙیوݨ دی ’’خبر‘‘ ودھ جو ہے ایہو حکم ہائیکورٹ دے ہک جج مسٹر جسٹس محمد منیر خاں ہوریں ݙتے ۔ ہک بندے خواجہ تنویر عدالت اِچ دعویٰ دائر کیتا ہا جو پولیس آلیں اونکوں نحق مارئیے کُٹیے تے بے متھا کرݨ دی خاطر مونہہ کالا کر تے بزار اِچ پھیرئیے۔ سئیں جسٹس محمد منیر خان ہوریں ہِیں دعوے دا فیصلہ ݙیندیں ہوئیں مدعی کوں حکم ݙتے جو او اپݨے علاقے دی ’’فوجداری عدالت‘‘ اِچ مقدمہ کرے اتے مقدمے دی درخواست اِچ لکھے جو ’’عدالت‘‘ تھاݨیدار خالد فاروقی تے پولیس دے سپاہی دے مونہہ کالے کر کراہیں بزار اِچ پھراوݨ دا حکم ݙیوے ۔ جج صاحب ماتحت چھوٹی عدالت کوں حکم ݙتے جو ہِیں استغاثے دا فیصلہ شریعت دے ’’قصاص ‘‘ اَتے ’’دیت‘‘آلے قانون موجب کیتا ونڄے ۔ شریعت دے ہِیں قانون موجب جان دے بدلے جان ‘ اَکھ دے بدلے اَکھ ‘ نک دے بدلے نک ‘ کن دے بدلے کن ‘ ݙند دے بدلے ݙند اَتے جتی پھٹ ہووے اُتی پھٹ ݙیویجے۔

سئیں جسٹس محمدمنیر خاں ہوریں اَپݨے ہِیں فیصلے اِچ لکھیے جو اسیݙے ملک اِچ پولیس آلیں لوکیں کیتے دھرتی تراماں کیتی ہوئی اے ‘ کالج دے پروفیسریں کوں تھاݨے وچ کنونڑیاں پکڑوا تے ککڑ بݨاوݨ دا واقعہ وی تھی گزرئیے ۔ بندیں کوں دھرتی تے مونہہ دے بھرݨے سُمھا ‘ اُگھاڑا کرتے لِتر مریندن ۔ بہاول پور اِچ ہک بندے کوں باندر آنگے نچوایونے ‘ ہک بندے کوں کُتے آنگݨ بھونکوایونے ۔ ہک ٻے بندے دے نک اِچ نتھ مار ‘ ورھی پا نچوایونے ۔ ظلم تے ݙڈھپ دی اَنت مُک ڳئی ۔ ایندا تدراک تھیوݨاں چہیدا اے ۔ ہُݨ جیرھا قانون لاڳو اے اوندے اِچ سِدھی پدھری سزا کوئی کائنی پر اسلام دی شریعت اِچ پوری پوری سزا اے ۔ عدالت تاں ہک لیکھے اِچ اپݨا فرض پورا کر چھوڑیے اَتے ایئیںڄاݨ لوکیں کوں ݙکھاوݨ آلے تے قانون دیاں خلاف ورزیاں کرݨ آلے ظالم پولیس دا مونہہ کالا کر چھوڑیے ۔ ہُݨ ݙیکھوں جو مدعی اڳوں تے دِل ٻدھیندے یا پولیس مقابلے اِچ مرݨ کنوں ݙر تے گھر تھی ٻہندے۔ ’’ٻارھی خیر‘‘ آلی ٻارہویں ترمیم وی نال ہے پی ۔ ڳالھ اِچوں ڳالھ نکلدی اے۔ اَکھیندن جو ہک تھاݨیدار ݙاڈھا کالا ہا ۔ توّے دا تلواں پُڑ ۔ ککِر دا کِٹھ ۔ ریل گاݙی دے پُراݨے انجݨ آنگے ۔ کہیں بندے کنوں کوئی غلطی تھی ڳی ۔ شودا تھاݨے پکڑیج آیا ۔ ہوں تھاݨیدار حکم ݙتا جو اوں بندے دا مونہہ کالا کر تے کالے گݙانہہ تے چڑھا بزار اِچ پھیرے مرائو ۔ او بندہ کِھل پیا تے آکھیُس تھاݨیدار صاحب ایہ سزا نہ ݙیو تُسیݙی نموشی تھیسے ۔ اُوں بندے وَلدی ݙتی سئیں ! مونہہ کالا تھیوݨ دے بعد میݙی تُسیݙی شکل تے مہاندرے اِچ فرق کائنا رہسے ۔ شہر آلے سمجھسن جو تھاݨیدار صاحب کھوتے تے چڑھ تے گشت ودے کریندن۔

17؍ نومبر1991ء

حوالہ

ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان