کارلو روبیا

کارلو روبیا

کارلو روبیا او ایم آر آئی او ایم سی اے (پیدائش 31 مارچ 1934) ہک اطالوی ذراتی طبیعیات دان تے موجد ہن جنہاں 1984 وچ سیمون وین ڈر میئر دے نال طبیعیات دا نوبل انعام CERN تے W تے Z ذرات دی دریافت دے کم کیتے سانجھا کیتا ۔

ابتدائی زندگی تے تعلیم

روبیا 1934 وچ گوریزیا ، اٹلی وچ پیدا تھئے ، جو سلووینیا دی سرحد تے واقع ہک قصبہ ہے ۔ جنگ دے دوران انہاں دا خاندان وینس تے ول اڈین منتقل تھی ڳیا ۔ انہاں دے والد ہک الیکٹریکل انجینئر ہن تے انہاں کوں اے ہی پڑھݨ دی ترغیب ݙتی ، حالانکہ انہاں طبیعیات پڑھݨ دی خواہش ظاہر کیتی ۔ مقامی دیہات وچ انہاں فوجی مواصلاتی سامان جمع کیتا تے انہاں تے تجربات کیتے ۔ پیسا دی سکولا نارمل سپیریئر وچ داخلے دے امتحان دے بعد ، او ضروری ٹاپ ٹین وچ شامل نہ تھی سڳے (گیارہویں نمبر تے رہے) ، ایں سانگے 1953 وچ میلان وچ انجینئرنگ دا کورس شروع کیتا ۔ کجھ عرصے بعد ، پیسا دا ہک طالب علم چھوڑ ڳیا ، جیندے نال روبیا کوں موقع مل ڳیا ۔ انہاں کائناتی شعاعاں دے تجربات تے مقالے دے نال نسبتاً کم وقت وچ ڈگری تے ڈاکٹریٹ حاصل کیتی؛ انہاں دے مشیر مارسیلو کنورسی ہن ۔ پیسا وچ انہاں دی ملاقات اپݨی مستقبل دی زال ، ماريسا نال تھئی ، جو ہک طبیعیات دی طالبہ وی ہن ۔

کیریئر تے تحقیق

ڈگری مکمل کرݨ دے بعد ، او امریکہ ڳئے تاں جو پوسٹ ڈاکٹرل تحقیق کر سڳن ، جتھاں انہاں کولمبیا یونیورسٹی وچ تقریباً ڈیڑھ سال میوآن دے انحطاط تے نیوکلیئر کیپچر تے تجربات کیتے ۔ ایہ کمزور تعاملات دے میدان وچ روبیا دے طویل سلسلے دے تجربات وچوں پہلا ہئی ، جیندا اختتام CERN تے نوبل انعام جیتݨ والے کم تے تھیا ۔

CERN

او یورپ واپس آئے تے روم یونیورسٹی وچ پلیسمنٹ کیتے ، ول 1960 وچ نویں قائم تھیوݨ والے CERN وچ شامل تھئے ، جتھاں انہاں کمزور تعاملات دی ساخت تے تجربات کیتے ۔ CERN ہک نویں قسم دا ایکسیلیٹر ، انٹرسیکٹنگ اسٹوریج رنگز کمیشن کیتا ہئی ، جیندے وچ پروٹون دے متضاد گھمدے بیمز دا استعمال کیتا ویندا ہئی ۔ روبیا تے انہاں دے ساتھیاں اتھاں تجربات کیتے ، ول توں کمزور قوت دا مطالعہ کیتا ۔ ایں میدان وچ مرکزی نتائج لچکدار سکیٹرنگ عمل وچ ساخت دا مشاہدہ تے چارمڈ بیریونس دا پہلا مشاہدہ ہئی ۔ ایہ تجربات بعد وچ مختلف قسم دے ذراتی کولائیڈر وچ زیادہ غیر معمولی ذرات دی دریافت کیتے درکار تکنیک کوں بہتر کرݨ کیتے اہم ہن ۔

1976 وچ انہاں CERN دے سپر پروٹون سنکروٹران (SPS) کوں پروٹون تے اینٹی پروٹون کوں ہک ہی رنگ وچ ٹکراوݨ کیتے تبدیل کرݨ دا مشورہ ݙتا ۔ سائمن وین ڈر میئر دی اسٹاکیسٹک کولنگ ٹیکنالوجی دا استعمال کرین٘دے ہوئے ، اینٹی پروٹون ایکیومیولیٹر وی بݨایا ڳیا ۔ کولائیڈر 1981 وچ چلݨ شروع تھیا تے 1983 دے شروع وچ روبیا دی سربراہی وچ 100 توں زیادہ طبیعیات داناں دی ہک بین الاقوامی ٹیم ، جیندا ناں UA1 تعاون ہئی ، انٹرمیڈیٹ ویکٹر بوسونز ، W تے Z بوسونز دا پتہ لایا ، جیڑھے جدید نظریات دا ہک سنگ بن چکے ہن ۔ ابتدائی ذراتی طبیعیات دا ۔ او کمزور قوت کوں لیندے ہن جیڑھا ایٹمی مرکزے وچ تابکار انحطاط دا سبب بݨدے تے سجھ دے دہن کوں کنٹرول کریندے ، جیویں فوٹون ، روشنی دے بے وزن ذرات ، برقی مقناطیسی قوت کوں لیندے ہن جیڑھا زیادہ تر جسمانی تے حیاتیاتی کیمیائی رد عمل دا سبب بݨدے ۔ کمزور قوت عناصر دے نیوکلیوسنتھیسس وچ وی ہک بنیادی کردار ادا کریندی ہے ، جیویں جو ستارے دی ارتقاء دے نظریات وچ مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ انہاں ذرات دا وزن پروٹون دے مقابلے وچ تقریباً 100 گنا زیادہ ہوندے ۔ 1984 وچ کارلو روبیا تے سائمن وین ڈر میئر کوں نوبل انعام ݙتا ڳیا "وڈے منصوبے وچ انہاں دے فیصلہ کن تعاون کیتے ، جیندے نتیجے وچ W تے Z فیلڈ ذرات دی دریافت تھئی ، کمزور تعاملات دے مواصلاتی" ۔

انہاں ذرات کوں بݨاوݨ کیتے کافی توانائی حاصل کرݨ کیتے ، روبیا ڈیوڈ کلائن تے پیٹر مک انٹائر دے نال مل تے ہک بالکل نویں ذراتی ایکسیلیٹر ڈیزائن دا مشورہ ݙتا ۔ انہاں پروٹون دے بیم تے اینٹی پروٹون دے بیم ، انہاں دے اینٹی میٹر جڑواں ، کوں ایکسیلیٹر دی ویکیوم پائپ وچ مخالف سمت وچ گھماوݨ تے سر بمقابل سر ٹکراوݨ دا مشورہ ݙتا ۔ زیادہ "عام" ذرات دے بیمز کوں ٹکرا تے ذرات بݨاوݨ دا خیال نیا کائنی ہئی الیکٹران۔پوزیٹرون تے پروٹون۔پروٹون کولائیڈرز پہلے ہی استعمال وچ ہن ۔ البتہ ، 1970 دے آخر / 1980 دے شروع تک او تھیوری دے ذریعے پیش گوئی کردہ W/Z علاقے کوں دریافت کرݨ کیتے مرکز وچ درکار توانائی تک نہیں پہنچ سڳدے ہن ۔ انہاں توانائیاں تے ، اینٹی پروٹون دے نال پروٹون دے ٹکراؤ بہترین امیدوار ہن ، پر کیا کیتا ون٘ڄے جو اینٹی پروٹون دے کافی شدید (تے اچھی طراں توں کولیمیٹڈ) بیمز حاصل کرݨ کیتے ، جیڑھے عام طور تے پروٹون دے بیم کوں ہک مقررہ ہدف تے مار تے تیار کیتے ویندے ہن؟ وین ڈر میئر اس دوران "اسٹاکیسٹک کولنگ" دا تصور تیار کیتا ہئی ، جیندے وچ ذرات ، جیویں اینٹی پروٹون ، کوں ہک سرکلر ایرے وچ رکھیا ون٘ڄ سڳدا ہئی ، تے انہاں دے بیم ڈائیورجنٹ کوں موڑݨ والے میگنیٹس کوں سگنل بھیڄ تے بتدریج کم کیتا ون٘ڄ سڳدا ہئی ۔ چونکہ بیم دے ڈائیورجنٹ کوں گھٹاوݨ دا مطلب ٹرانسورس ولاسٹی یا توانائی دے اجزاء کوں گھٹاوݨ ہئی ، اساں اسکیم کوں "اسٹاکیسٹک کولنگ" دا تجویز کردہ اصطلاح ݙتا ۔ اسکیم کوں ول اینٹی پروٹون کوں "ٹھنڈا" کرݨ (کولیمیٹ کرݨ) کیتے استعمال کیتا ون٘ڄ سڳدا ہئی ، جیندے نال انہاں کوں ہک اچھی طراں توں فوکسڈ بیم وچ مجبور کیتا ون٘ڄ سڳدا ہئی ، جیڑھا زیادہ توانائی تک ایکسیلیٹ کرݨ کیتے موزوں ہئی ، بغیر اینٹی پروٹون کوں ڈھانچے دے نال ٹکراؤ وچ کھووݨ دے ۔ اسٹاکیسٹک ایں حقیقت کوں ظاہر کریندے جو لیوݨ والے سگنل بے ترتیب شور دی طراں ہن ، جیڑھا پہلی وار ویکیوم ٹیوب وچ "شاٹکی شور" دے طور تے سݙیا ڳیا ہئی ۔ وین ڈر میئر دی ٹیکنالوجی دے بغیر ، UA1 کوں کݙاں وی اینٹی پروٹون دی ضروری شدت حاصل نہ تھی سڳدی ہئی ۔ روبیا دے اس دی افادیت کوں سمجھݨ دے بغیر ، اسٹاکیسٹک کولنگ چند اشاعتاں دا موضوع تے کجھ وی نہ ہون٘دا ۔ سائمن وین ڈر میئر CERN وچ پروٹون انٹرسیکٹنگ اسٹوریج رنگز وچ ٹیکنالوجی کوں تیار تے ٹیسٹ کیتا ، پر ایہ نسبتاً کم شدت والے بیمز تے سب توں زیادہ مؤثر ہئی ، جیویں اینٹی پروٹون جیڑھے SPS وچ کولائیڈر دے طور تے کنفیگر تھیوݨ تے استعمال کیتے تیار کیتے ڳئے ہن ۔

ہارورڈ یونیورسٹی

1970 وچ روبیا ہارورڈ یونیورسٹی وچ فزکس دے ہگنز پروفیسر دے طور تے مقرر تھئے ، جتھاں انہاں اٹھارہ سالاں تک سال دا ہک سمسٹر گزاریا ، نال نال سرن وچ اپنیاں تحقیقی سرگرمیاں جاری رکھیاں ۔ 1989 وچ انہاں سرن لیبارٹری دے ڈائریکٹر جنرل دے طور تے مقرر کیتا ڳیا ۔ انہاں دے دور وچ 1993 وچ "سرن ایہہ گل منظور کیتی جو کوئی وی ویب پروٹوکول تے کوڈ مفت وچ استعمال کر سکدا ہے… بغیر کہیں رائلٹی یا کہیں ٻئی پابندی دے" ۔

گران ساسو لیبارٹری

روبیا گران ساسو لیبارٹری وچ ہک تعاون دی کوشش دے رہنماواں وچوں ہک ہن ، جیڑھا پروٹون دے کہیں قسم دے زوال دی نشاندہی کیتے ڈیزائن کیتا ڳیا ہا ۔ ایہہ تجربہ ایندے ثبوت دی تلاش کردا ہے جیڑھا ایں روایتی عقیدے کوں غلط ثابت کر ݙیوے جو مادہ مستحکم ہے ۔ متحد فیلڈ تھیوریز دا سب توں زیادہ قبول کیتا ڳیا ورژن پیش گوئی کریندے جو پروٹون ہمیشہ قائم نہیں رہندے ، بھل جو گھٹ از گھٹ 10³² سال دی اوسط عمر دے بعد آہستہ آہستہ توانائی وچ تبدیل تھی ویندے ہن ۔ ایہی تجربہ ، جیڑھا ICARUS دے ناں نال ڄاتا ویندے تے الٹرا پیور مائع آرگون وچ آئنائزنگ واقعات دی الیکٹرانک تشخیص دی ہک نویں تکنیک تے مبنی ہے ، سجھ توں خارج تھیوݨ والے نیوٹرینوز دی براہ راست نشاندہی دا وی ہدف رکھدا ہے ، جیڑھا جو کائناتی نوعیت دے نیوٹرینو سگنلز دی تلاش کیتے ہک پہلا ابتدائی نیوٹرینو دوربین ہے ۔

روبیا مزید انرجی ایمپلیفائر دا تصور وی پیش کیتا ، جیڑھا جوہری توانائی پیدا کرݨ دا ہک نویں تے محفوظ طریقہ ہے جیڑھا موجودہ دور دی ایکسلریٹر ٹیکنالوجیز کوں استعمال کریندے ہوئے ، جوہری ری ایکٹرز دے زیادہ سرگرم کچرے کوں جلاوݨ تے قدرتی تھوریم تے ختم تھیوݨ والے یورینیم توں توانائی پیدا کرݨ کیتے استعمال کیتا ویندے ۔ 2013 وچ انہاں وݙی تعداد وچ چھوٹے پیمانے تے تھوریم پاور پلانٹس بݨاوݨ دی تجویز پیش کیتی ۔

ٻیاں تنظیماں نال وابستگی

روبیا CIEMAT (سپین) دے پرنسپل سائنٹیفک ایڈوائزر ، گلوبل وارمنگ تے اعلیٰ سطحی ایڈوائزری گروپ دے رکن ہن جیڑھا یورپی یونین دے صدر باروسو 2007 وچ قائم کیتا ہا تے IMDEA انرجی انسٹی ٹیوٹ دے بورڈ آف ٹرسٹیز دے رکن ہن ۔ 2009۔2010 وچ او ECLAC دے سیکرٹری جنرل ، لاطینی امریکہ کیتے اقوام متحدہ دے اقتصادی کمیشن ، جیڑھا سینٹیاگو (چلی) وچ مقیم ہے ، کیتے توانائی دے خصوصی مشیر ہن ۔ جون 2010 وچ روبیا پوٹسڈیم (جرمنی) وچ انسٹی ٹیوٹ فار ایڈوانسڈ سسٹین ایبلٹی اسٹڈیز دے سائنٹیفک ڈائریکٹر مقرر تھئے ۔ او اٹلی۔یو ایس اے فاؤنڈیشن دے رکن ہن ۔ ENEA دے صدر (1999۔2005) دے طور تے انہاں توانائی دی پیداوار کیتے اعلیٰ درجہ حرارت تے شمسی توانائی کوں مرکوز کرݨ دے ہک نویں طریقے کوں فروغ ݙتا ، جیڑھا جو آرکیمیڈیز پروجیکٹ دے ناں نال ڄاتا ویندے ، جیڑھا صنعت ولوں تجارتی استعمال کیتے تیار کیتا ویندا پے ۔

ذاتی زندگی

مریسا تے کارلو روبیا دے ݙو ٻال ہن ۔

ایوارڈز تے اعزازات

دسمبر 1984 وچ روبیا کوں کاویلیئر دی گران کروس OMRI دے طور تے نامزد کیتا ڳیا ۔

30 اگست 2013 کوں ، روبیا کوں صدر جیورجیو ناپولیٹانو ولوں سینیٹ آف اٹلی وچ لائف سینیٹر دے طور تے مقرر کیتا ڳیا ۔

8 جنوری 2016 کوں ، انہاں کوں عوامی جمہوریہ چین ولوں بین الاقوامی سائنسی تے تکنیکی تعاون ایوارڈ نال نوازا ڳیا ۔

سیارچہ 8398 روبیا انہاں دے اعزاز وچ انہاں دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ۔ انہاں 1984 وچ رائل سوسائٹی دے غیر ملکی رکن (ForMemRS) دے طور تے منتخب کیتا ڳیا ہا ۔

1984 وچ روبیا کوں امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ ملیا ۔