ڈینیئل کاہنیمن

ڈینیئل کاہنیمن

ڈینیئل کاہنیمن (5 مارچ 1934 – 27 مارچ 2024) ہک اسرائیلی نژاد امریکی ماہر نفسیات ہن جنہاں کوں خاص طور تے فیصلے تے فیصلہ سازی دی نفسیات تے برتاؤی معاشیات تے انہاں دے کم کیتے ڄاتا ویندا ہے ۔ انہاں کوں ورنن سمتھ دے نال مشترکہ طور تے 2002 وچ معاشیات وچ نوبل میموریل انعام نال نوازا ڳیا ۔ کاہنیمن دے شائع کردہ تجربی نتائج جدید اقتصادی نظریے وچ رائج انسانی عقلیت دے مفروضے کوں چیلنج کریندے ہن ۔ کاہنیمن برتاؤی معاشیات دے دادا دے طور تے ڄاتے ویندے ہن ۔

ڈینیئل کاہنیمن دی زندگی تے کم علم و دانش دا ہک وسیع میدان ہئی ۔ انہاں نہ صرف نفسیات کوں نواں رخ ݙتا بھل انہاں کوں انسانی فیصلے سازی دے عمل کوں سمجھݨ تے اوں تے اثر انداز تھیوݨ والے عوامل کوں سمجھݨ کیتے وی استعمال کیتا ۔ انہاں دے نظریات تے طریقیاں معاشیات ، سیاسیات ، مارکیٹنگ تے ٻئے کئی شعبیاں تے گہرا اثر پاتا ہے ۔

ابتدائی زندگی تے تعلیم

ڈینیئل کاہنیمن 5 مارچ 1934 کوں فلسطین دے شہر تل ابیب وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک کیمیا دان ہن ۔ کاہنیمن ابتدائی تعلیم اپݨے آبائی شہر وچ حاصل کیتی تے بعد وچ عبرانی یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں انہاں نفسیات تے ریاضیات وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں بعد وچ کیلیفورنیا یونیورسٹی ، برکلے وچ مزید تعلیم حاصل کیتی تے 1961 وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔

فیصلے سازی دی نفسیات وچ انقلاب

کاہنیمن دا سب توں وݙا کارنامہ فیصلے سازی دی نفسیات تے انہاں دا کم ہئی ۔ انہاں ایموس ٹورسکی دے نال مل تے پروسپیکٹ تھیوری پیش کیتا ، جیڑھا آکھدا اے کہ لوک خطرے دے بارے وچ فیصلے کیویں کریندے ہن ۔ انہاں ݙسایا کہ لوک نقصان توں بچݨ تے فائدہ حاصل کرݨ تے زیادہ توجہ ݙیندے ہن تے او ہمیشاں عقلی فیصلے نئیں کریندے ۔ انہاں ݙسایا کہ لوک فیصلے کریندے وقت کئی قسم دیاں غلطیاں کریندے ہن جنہاں کوں بائیسز آکھیا ویندا ہے ۔ انہاں دے کم انسانی فیصلے سازی دے عمل کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ہے ۔

کاہنیمن سسٹم 1 تے سسٹم 2 دے تصور کوں وی پیش کیتا ۔ انہاں ݙسایا کہ انسان دے دماغ وچ دو قسم دے سسٹم ہوندے ہن ۔ سسٹم 1 تیز تے خودکار ہوندے ہن جݙکہ سسٹم 2 سست تے سوچ سمجھ تے کم کریندے ہن ۔ انہاں ݙسایا کہ زیادہ تر فیصلے سسٹم 1 دے ذریعے کیتے ویندے ہن جیندے وچ غلطیاں دا امکان زیادہ ہوندے ہن ۔ انہاں دے کم انسانی رویے کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ہے ۔

نوبل انعام

کاہنیمن دی علمی خدمات دے آدر وچ انہاں کوں 2002 وچ ورنن ایل ۔ سمتھ دے نال مشترکہ طور تے معاشیات وچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں کوں نفسیاتی تحقیق توں حاصل کردہ بصیرت کوں اقتصادی نظریے وچ ضم کرݨ کیتے ، خاص طور تے انسانی فیصلے سازی دے بارے وچ ایہ انعام ݙتا ڳیا ۔

کاہنیمن دے نظریات دا اثر

ڈینیئل کاہنیمن دے نظریات دا معاصر نفسیات ، معاشیات ، سیاسیات تے ٻئے کئی شعبیاں تے گہرا اثر پیا ہے ۔ انہاں دے کم انسانی رویے کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ہے ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے اڄ وی استعمال تھیندے ہن تے سماجی تے معاشی پیش گوئیاں کرݨ وچ مدد فراہم کریندے ہن ۔

کاہنیمن دی شخصیت

ڈینیئل کاہنیمن ہک ذہین تے محنتی سوجھواݨ ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ علم دی تحقیق وچ صرف کیتا ۔ او ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی شاگرداں دی تربیت کیتی جنہاں اڳوں تے ونڄ تے نفسیات دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

کاہنیمن دی میراث

ڈینیئل کاہنیمن دی میراث ہمیشاں قائم رہسی ۔ انہاں نفسیات کوں نواں رخ ݙتا اے تے انسانی فیصلے سازی دے عمل کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دے نظریات تے کم اڄ وی معاصر نفسیات دا حصہ ہن تے انہاں دی اہمیت برقرار ہے ۔

کاہنیمن دے اہم ترین کارنامے

پروسپیکٹ تھیوری پیش کرݨ

سسٹم 1 تے سسٹم 2 دا تصور پیش کرݨ

فیصلے سازی دی نفسیات تے تحقیق کرݨ

معاشیات وچ نوبل انعام حاصل کرݨ

ڈینیئل کاہنیمن ہک عظیم سوجھواݨ ہن جنہاں نفسیات دے شعبے وچ انقلاب برپا کیتا ۔ انہاں دے کم انسانی فکر کوں نواں رخ ݙتا اے تے دنیا کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دی علمی سانجھ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔

کاہنیمن دا کم نہ صرف نظریاتی اہمیت دا حامل ہئی بھل عملی طور تے وی ٻہوں مفید ثابت تھیا ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے مختلف شعبیاں وچ پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتے ڳئے ۔ انہاں بین الاقوامی تعاون تے ترقی کیتے وی کم کیتا ۔

ڈینیئل کاہنیمن دی زندگی ہک مثال ہے کہ کیویں محنت ، لگن تے ذہانت نال نفسیات جئیں مشکل علم وچ وی نویاں راہاں کڈھیاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔ انہاں دا ناں ہمیشاں نفسیات دی تاریخ وچ سنہری حرفاں نال لکھیا ویسی ۔