ڈونلڈ اے گلیزر

ڈونلڈ اے گلیزر

ڈونلڈ آرتھر گلیزر (21 ستمبر 1926 – 28 فروری 2013) ہک امریکی ماہر طبیعیات، نیورو بائیولوجسٹ ہن، تے ذیلی ایٹمی ذراتی طبیعیات وچ استعمال تھیوݨ والے ببل چیمبر دی ایجاد تے 1960 وچ طبیعیات دا نوبل انعام جِتݨ والے ہن۔

تعلیم

کلیولینڈ، اوہائیو وچ پیدا تھیوݨ والے گلیزر 1946 وچ کیس سکول آف اپلائیڈ سائنس  توں طبیعیات تے ریاضی وچ بیچلر آف سائنس دی ڈگری مکمل کیتی۔ انہاں 1949 وچ کیلیفورنیا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی توں طبیعیات وچ پی ایچ ڈی مکمل کیتی۔ گلیزر 1949 وچ یونیورسٹی آف مشی گن وچ بطور انسٹرکٹر عہدہ قبول کیتا، تے 1957 وچ پروفیسر دے عہدے تے ترقی کیتی۔ او 1959 وچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، برکلے دی فیکلٹی وچ بطور پروفیسر آف فزکس شامل تھئے۔ اوں وقت انہاں دی تحقیق مختصر مدت دے ابتدائی ذرات نال متعلق ہئی۔ ببل چیمبر انہاں کوں ذرات دے رستیاں تے زندگی دے دورانیے دا مشاہدہ کرݨ دے قابل بݨایا۔

1962 وچ شروع تھیندے ہوئے، گلیزر اپݨے تحقیقی شعبے کوں مالیکیولر بائیولوجی وچ تبدیل کر ݙتا، جیڑھا الٹرا وائلٹ نال پیدا تھیوݨ والے کینسر دے ہک منصوبے نال شروع تھیا۔ 1964 وچ، انہاں کوں مالیکیولر بائیولوجی دے پروفیسر دا اضافی خطاب ݙتا ڳیا۔ گلیزر دا عہدہ (1989 توں بعد) گریجویٹ سکول وچ طبیعیات تے نیورو بائیولوجی دا پروفیسر ہئی۔

ذاتی زندگی

ڈونلڈ گلیزر 21 ستمبر 1926 کوں کلیولینڈ، اوہائیو وچ روسی یہودی مہاجرین، لینا تے ولیم جے گلیزر، ہک کاروباری شخص دے گھر پیدا تھئے ہن۔ انہاں کوں موسیقی پسند ہئی تے او پیانو، وائلن تے وایولا وڄیندے ہن۔ او کلیولینڈ ہائٹس ہائی سکول ڳئے، جتھاں انہاں طبیعیات وچ جسمانی دنیا کوں سمجھݨ دے ہک ذریعہ دے طور تے دلچسپی پیدا کیتی۔   او 86 سال دی عمر وچ 28 فروری 2013 کوں برکلے، کیلیفورنیا وچ اپݨے خواب وچ فوت تھی ڳئے۔

تعلیم تے ابتدائی کیریئر

گلیزر کیس سکول آف اپلائیڈ سائنس (ہن کیس ویسٹرن ریزرو یونیورسٹی) ڳئے، جتھاں انہاں 1946 وچ طبیعیات تے ریاضی وچ بیچلر دی ڈگری مکمل کیتی۔ اتھائیں تعلیم دے دوران، انہاں کوں خاص طور تے ذراتی طبیعیات وچ دلچسپی پیدا تھئی۔  انہاں کیس وچ کلیولینڈ فلارمونک وچ وایولا وڄایا، تے گریجویشن توں بعد کالج وچ ریاضی دی کلاس پڑھائی۔ او کیلیفورنیا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (Caltech) ڳئے، جتھاں انہاں طبیعیات وچ پی ایچ ڈی کیتی۔ ذراتی طبیعیات وچ انہاں دی دلچسپی انہاں کوں نوبل انعام یافتہ کارل ڈیوڈ اینڈرسن دے نال کم کرݨ تے مجبور کیتا، جیڑھے کلاؤڈ چیمبرز نال کائناتی شعاعواں دا مطالعہ کریندے ہن۔  انہاں جوہری طبیعیات دی نسبت کائناتی شعاعواں دی تحقیق دی رسائی کوں ترجیح ݙتی۔ Caltech وچ انہاں او ساز و سامان ڈیزائن کرݨ تے بݨاوݨ سکھیا جیڑھا انہاں کوں اپݨے تجربات کیتے لوڑ ہئی، تے ایہ مہارت انہاں دے پورے کیریئر وچ مفید ثابت تھیندی۔ انہاں نوبل انعام یافتہ میکس ڈیلبروک دی اڳواݨی وچ مالیکیولر جینیٹکس سیمینارز وچ وی شرکت کیتی۔ او بعد وچ ایں شعبے وچ واپس آندے۔ گلیزر 1949 وچ یونیورسٹی آف مشی گن وچ بطور انسٹرکٹر شروعات کرݨ دے بعد، اپݨا ڈاکٹریٹ تھیسس، سمندر دی سطح دے نیڑے چارجڈ کائناتی شعاعاں دے ذرات دی مومینٹم تقسیم مکمل کیتا۔ انہاں 1950 وچ Caltech توں پی ایچ ڈی حاصل کیتی، تے 1957 وچ مشی گن وچ پروفیسر دے عہدے تے ترقی کیتی ڳئی۔

ببل چیمبر

مشی گن وچ پڑھیندے ہوئے، گلیزر انہاں تجربات تے کم کرݨا شروع کیتا جیڑھے ببل چیمبر دی تخلیق دا باعث بݨے۔   Caltech وچ کلاؤڈ چیمبرز دے نال انہاں دے تجربے انہاں ݙکھایا ہئی کہ او ابتدائی ذرات دے مطالعہ کیتے ناکافی ہن۔ ہک کلاؤڈ چیمبر وچ، ذرات گیس توں گزر کے دھاتی پلیٹاں نال ٹکرا ویندے ہن جیڑھے سائنسداناں دے واقعے کوں ݙیکھݨ وچ رکاوٹ بݨدے ہن۔ کلاؤڈ چیمبر کوں واقعات ریکارڈ کرݨ دے درمیان ری سیٹ تھیوݨ کیتے وی وقت دی لوڑ ہوندی ہے تے او ایکسلریٹرز دی ذرہ پیدا کرݨ دی شرح دے نال نی چل سڳدا۔

انہاں گلاس چیمبر وچ سپر ہیٹڈ مائع استعمال کرݨ دا تجربہ کیتا۔ چارجڈ ذرات بلبلیاں دا ہک نشان چھوڑ ݙیندے جݙݨ او مائع توں گزرے ہن، تے انہاں دے نشاناں دی تصویر کشی کیتی ونڄ سڳدی ہئی۔ انہاں ایتھر نال پہلا ببل چیمبر بݨایا۔ انہاں یونیورسٹی آف شکاگو دا دورہ کریندے ہوئے ہائیڈروجن نال تجربہ کیتا، جئیں ݙکھایا کہ ہائیڈروجن وی چیمبر وچ کم کریسی۔

اکثر ایہ دعویٰ کیتا ڳیا ہے کہ گلیزر کوں اپݨی ایجاد دی الہام بیئر دے گلاس وچ بلبلیاں توں ملی ہئی؛ تاہم، 2006 دی ہک گفتگو وچ، انہاں ایں کہانی دی تردید کیتی، جیڑھا آکھیا کہ اگرچہ بیئر ببل چیمبر دی الہام نی ہئی، انہاں ابتدائی پروٹو ٹائپس کوں بھرݨ کیتے بیئر استعمال کر کے تجربات کیتے۔

انہاں دی نویں ایجاد ہائی انرجی ایکسلریٹرز دے نال استعمال کیتے مثالی ہئی، ایں واسطے گلیزر کجھ طلباء دے نال بروک ہیون نیشنل لیبارٹری ڳئے تاکہ اتھائیں ایکسلریٹر استعمال کر کے ابتدائی ذرات دا مطالعہ کیتا ونڄے۔ جیہڑیاں تصویراں انہاں اپݨے ببل چیمبر نال بݨائیاں انہاں انہاں دے آلے دی اہمیت دی سُنڄاݨ ݙتی، تے او وݙے چیمبرز نال تجربہ جاری رکھݨ کیتے فنڈنگ حاصل کرݨ دے قابل تھئے۔ گلیزر کوں ول نوبل انعام یافتہ لوئس الواریز بھرتی کیتا، جیڑھے یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ایٹ برکلے وچ ہائیڈروجن ببل چیمبر تے کم کریندے ہن۔ گلیزر 1959 وچ اتھائیں طبیعیات دا پروفیسر بݨݨ دی پیشکش قبول کیتی۔

نوبل انعام

گلیزر کوں ببل چیمبر دی ایجاد تے 1960 دا طبیعیات دا نوبل انعام ݙتا ڳیا۔ انہاں دی ایجاد سائنسداناں کوں ایہ مشاہدہ کرݨ دی اجازت ݙتی کہ ایکسلریٹر توں ہائی انرجی بیمز نال کیا تھیندے، ایں طرح ٻہوں ساری اہم دریافتاں دی راہ ہموار تھئی۔

ٻئے ایوارڈز تے اعزازات

• ایلیٹ کریسن میڈل (1961)
• نیشنل اکیڈمی آف سائنسز کیتے منتخب تھیوݨ (1962) [9]
• امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ (1989) [10]
• امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی کیتے منتخب تھیوݨ (1997) [11]
• امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز کیتے منتخب تھیوݨ (2003)

مالیکیولر بائیولوجی وچ منتقلی

نوبل انعام جتݨ دے بعد ، گلیزر طبیعیات توں ہک نویں شعبے وچ تبدیل تھیوݨ تے غور کرݨا شروع کر ݙتا ۔ او سائنس تے توجہ ݙیوݨا چاہندے ہن ، تے پایا جو جیویں تجربات تے ساز و سامان پیمانے تے لاگت وچ وݙے تھیندے ڳئے ، او زیادہ انتظامی کم کریندے پئے ہن ۔ انہاں ایہ وی توقع کیتی جو ودھدے ہوئے پیچیدہ ساز و سامان کجھ گھٹ سائٹاں وچ استحکام پیدا کریسی تے اعلیٰ توانائی طبیعیات وچ کم کرݨ والے ماہرین طبیعیات کیتے زیادہ سفر دی لوڑ ہوسی ۔ Caltech وچ شروع تھیوݨ والی مالیکیولر جینیٹکس وچ اپݨی دلچسپی کوں یاد کریندے ہوئے ، گلیزر بائیولوجی دا مطالعہ کرݨا شروع کر ݙتا ۔ انہاں ایم آئی ٹی وچ ہک سیمسٹر بطور مہمان پروفیسر گزاریا تے اتھائیں بائیولوجی سیمیناراں وچ شرکت کیتی ، تے ڈنمارک دے مشہور مالیکیولر بائیولوجسٹ اولے مالو دے نال کوپن ہیگن وچ وی ہک سیمسٹر گزاریا ۔

گلیزر سیٹس وچ اپݨے کاروباری ساتھیاں کوں ݙسایا جو نوبل انعام جتݨ دے بعد انہاں فیصلہ کیتا جو انہاں اپݨی زندگی دا پہلا حصہ جسمانی دنیا دا مطالعہ کرݨ وچ گزاریا ہے تے ہݨ او زندگی دی بنیاد دا مطالعہ کرݨا چاہندن ایں واسطے انہاں بائیولوجی تے جینیٹکس دا مطالعہ کرݨ کیتے تبدیلی کیتی ۔ انہاں ایہ تبصرہ کیتا جو "ہک ماہر طبیعیات تے ٻہوں تربیت یافتہ انجینئر ہووݨ دے ناطے میݙے پہلے بائیولوجی لیب وچ داخل تھیوݨ تے میݙا فوری خیال ایہ ہا جو لوئس پاسچر اتھائیں کم کرݨ وچ آرام دہ ہوندے ۔" ول انہاں مختلف حیاتیاتی عمل کوں خودکار بݨاوݨ کیتے ساز و سامان تیار کرݨ تے کم کیتا ۔ درحقیقت ، سیٹس اصل وچ انہاں دیاں ایجادات تے مہارت کوں استعمال کرݨ کیتے بݨائی ڳئی ہئی جیندے پہلے منصوبے اعلیٰ پیداوری والی اینٹی بایوٹک نسلاں پیدا کرݨ تے توجہ مرکوز ہن جیویں جو کمپنی ول ترقی پذیر تھئی ، بائیوٹیکنالوجی دے شعبے دی علمبردار بݨ ڳئی ۔

انہاں یو ہئی برکلے دی وائرس لیب (ہݨ بائیو کیمسٹری اینڈ وائرس لیبارٹری) وچ کم کیتا ، جیڑھا بیکٹیریل فیجز ، بیکٹیریا تے ممالیہ خلیات نال تجربات کریندا ہا ۔ انہاں کینسر دے خلیات دی نشوونما دا مطالعہ کیتا ، خاص طور تے جلد دے کینسر زیروڈرما پگمنٹوسم دا ۔ بلبل چیمبر دی طرح ، انہاں تجرباتی عمل کوں بہتر بݨاوݨ کیتے ساز و سامان ڈیزائن کرݨ دے اپݨے تجربے کوں استعمال کیتا ۔ انہاں اگر ڈالݨ ، کلچر پھیلاوݨ تے ڈمبیٹر ناں دی مشین استعمال کریندے ہوئے خلیات دی کالونیاں دی ڳݨتی دے عمل کوں خودکار بݨایا ۔ ایہ تصاویر گھندا ہا ، کیمیکل ݙیندا ہا ، تے کالونیاں چݨݨ کیتے ہک میکانکی ہتھ ہا ۔

کاروباری منصوبے

یو ہئی برکلے وچ کم جاری رکھݨ دے نال نال ، گلیزر 1968 وچ بل واٹنبرگ دے نال مل تے برکلے سائنٹیفک لیبارٹری شروع کیتی ۔ مختصر مدت دی شراکت داری تشخیصی طریقہ کار کوں خودکار بݨاوݨ تے کم کریندی ہئی ۔

1971 وچ انہاں موشے علافی ، رون کیپ تے پیٹر فارلی دے نال مل تے سیٹس کارپوریشن قائم کیتی ۔ گلیزر دی پوزیشن سائنس ایڈوائزری بورڈ دے چیئرمین دی ہئی ۔ بانیان دا خیال ہا جو سائنسداناں ڈی این ہے دے بارے وچ جیڑھا علم حاصل کیتا ہے او ہݨ تئیں حقیقی مسائل حل کرݨ کیتے استعمال نی تھیا ۔ کمپنی مائکروبیئل تناؤ دی بہتری کیتی ، تے ول جینیٹک انجینئرنگ کیتی ، جیڑھی پہلی بائیوٹیکنالوجی کمپنی بݨ ڳئی ۔ سیٹس کوں 1991 وچ چیرون کارپوریشن خرید گھدا ہا ۔

نیورو بائیولوجی وچ منتقلی

جیویں جو مالیکیولر بائیولوجی بائیو کیمسٹری تے زیادہ انحصار کرݨ لڳی ، گلیزر ول کیریئر وچ تبدیلی تے غور کیتا ۔ طبیعیات تے مالیکیولر بائیولوجی وچ بصری کماں کوں خودکار بݨاوݨ دے انہاں دے تجربے انہاں کوں انسانی بصارت وچ دلچسپی پیدا کیتی تے دماغ ݙیکھݨ والی چیز کوں کݙاں پراسیس کریندے ۔ انہاں بصری نظام تے بصری سائیکو فزکس دی کمپیوٹیشنل ماڈلنگ تے کم کرݨا شروع کیتا ، تے روانڈ انسٹی ٹیوٹ فار سائنس وچ ہک سبیٹیکل گزاریا ۔