چور

لوک گھراں وچ ݙو شئیں دے آوݨ کنوں ݙردن تے اللہ کنوں پناہ منگدن ۔ ہک نانگ تے ݙوجھا چور ، ݙوہائیں دا خوف تے ݙر ہکو سنواں ہے ہک کنوں جان دا خوف ہوندے تے ݙوجھے کنوں مال دا ۔ ݙوہائیں لُک تے وار کریندن تے لوکیں کوں جانی مالی نقصان ݙیندن ۔ سرائیکی لوک کہاݨیاں وچ وی چور دا کردار ہک خوف و ہراس دی علامت ہے ۔ جیڑھا رات کوں لوکیں دے جھڳے بھن گھندے ، مال ڈھور ݙنگر کھول گھندے اَتے کݙاہیںکݙاہیں لوکیں دے ٻالیں کوں وی چا ویندے۔ ایہ ٻہوں جاندار تے ہوشیار کردار ہے جیڑھا مثبت تے منفی ݙوہائیں کردار ادا کریندے ۔ ایندے ہر کردار وچ ذہانت ،ہوشیاری ، موقع شناسی ، تیز رفتاری جیہے مثبت اوصاف وی نظردن تے چلاکی ، مکاری ، عیاری ، ٹھڳی ، خود غرضی اَتے احسان فراموشی جیہاں خصلتاں وی ایندے وچ نظردِن ۔ کݙاہیں ایہ ایثار و قربانی ݙیندے اَتے چنگا بݨ تے اپݨا دھندا چھڑیندے ، اَتے لوکیں نال یاریاں تے وفاداریاں نبھیندا نظردے جینویں ’’قصہ یار دی یاری ‘‘وچ چور ہک ڄٹ ، ہک زمیندار اَتے ہک بادشاہ دا یار بݨ ویندے ۔ چوری وی چھڑیندے انہاں دی مزمانی وی خوب کریندے اَتے انہاں نال یاری وی نبھیندے ۔ اینویںقصہ ’’چور دے گھر ݙیوا نئیں ٻلدا‘‘ وچ وی ساڳی صورت حال ہے جو ہک چور اپݨی ماء دے نال ویندا پیاہوندے تے اُچیاں اُچیاں ماڑیاں ݙیکھ تے ماء کوں آہدے جو’’ اماں ! میں ایں گھر کوں سَندھ لائی ہم تے ایں گھر وچوں چوری کیتی ہم تے او ماڑی جتھاں ݙیوا پیا ٻلدے اونکوں وی لُٹیا ہَم۔‘‘ ماء ولدی ݙیندی ہے جو پتر! وَل وی ݙیکھ جنہاں کوں توں لُٹیا ہاوی انہاں دے گھر دا ݙیوا تاںاَحٖ وی ٻلدا پئے پر تیݙے گھر تاں حالی وی ݙیوا نئیں ٻلدا، سیاݨے آہدن بندہ ڳالھ کرے تے سیاݨا قیاس کرے ۔ چور قیاس کیتا جو مار ووئے ! ماء آہدی تاں ٹھیک پئی ہے ایہ آکھ تے اوں ہمیش کیتے چوری چھوڑ ݙتی۔

چور دا کردار گوکہ ولن آلا ہے پر سامعین ایندیاں کہاݨیاں ٻہوں دل جمی نال سُݨدن۔ بھل ایہ توقع رکھدن جو ایندی مہم جوئی ٻہوں انوکھڑی تے من بھانوݨی ہوسی۔

طاہر غنی دی بیان کردہ جڳ مشہور کہاݨی’’نامی چور‘‘ وی ہک چلاک تے مکار چور دی ہے جیڑھا بالآخر نیکی دے رستے تے آ ویندے پر او اپݨیاں چوریاں تے مکاریاں نال سامعین دا دل پرچیندے تے اُنہاں کوں نہال کر تے ہک ’’ہیرو‘‘ بݨ ویندے ۔ طاہر غنی دے لفظاں وچ ہک چور دا کردار ݙیکھو:

’’ایہ ٻہوں چر دی ڳال اے جو ہک نگری وچ ہک نامی چور راہندا ہا ۔ ناں تاں کجھ ہور ہَس ، پر بدمعاش تے ظلم دے پاروں ڳڑے خاں مشہور ہئی ۔ہا وی ڳڑا … چور او ، ݙاکو او ، رسہ گیر او ، ٹھڳ او ، ٹھگ ایݙا جو ہتھاں تے سریہوں  ڄما ݙیندا ہا ، لوک ایندے بھیڑے کماں توں تنگ ، وسوں دے چنگے تے نیک بندے ڳڑے کوں سمجھائن جو لُڈھ پُݨاں چھوڑ ۔ پر کون سمجھے ۔ جے تائیں مَنوں اصلاح نا تھیوے۔‘‘(62)

اینویں طاہر غنی دی کہاݨی ’’بھلا تے بُرا‘‘ وچ وی ’’بُرے‘‘ دا کردار ہک چور آلا ہے ۔ ’’بھلا‘‘ اپݨی بھل منسائی پاروں ہک ملک دا بادشاہ ونڄ بݨدے تے بُرا اپݨی بُرائی دی خصلت پاروں اوندے دربار وچ وَل وی چور تے مجرم بݨ تے پیش تھیندے تے ایجھے چور دا کردار ادا کریندے جیندے بارے وچ آہدن جو چور چوری توں ونڄے ہیرا پھیرا توں نہ ونڄے اَتے عادتاں سِر نال ویندن۔

چور ہر انسان دا قصیاں دے لحاظ نال ہک من بھانوݨاں کردار ہے ہر کوئی چوراں دیاں کہاݨیاں سُݨݨ تے انہاں کِنوں چس چاوݨ چاہندے اوندی ہک خاص وجہ ایہ ہوندی ہے جو اساں بھلے کتنے اِی چنگے کیوں نہ ہوون اپݨے من دی کہیں ہک چُنڈ وچ کوئی ہک بَدی یا چوری لُکائی ٻیٹھے ہوندے ہیں تہوں چور دا کردار ساݙے اپݨے اندر دا کردار یا ساݙا اپݨا ہم زاد دا علامتی اظہار ہوندے اوندا چلاک چلتر ہووݨ اوندا تکھا ہووݨ اَتے پکا راز رکھݨ دیاں خصوصیات ہر ہک اپݨے اندر رکھݨ چاہندے تہوں او معاشرتی رکھ رکھائو پاروںاُتوں اُتوں تاں چور دے کردار کوں نندے پر مَنوںچور اوندا ہیرو بݨ تے آندے ۔ تہوں تاں چور دا کردار ہمیش اعلیٰ معیار دا ہوندے تے چور دیاں چوریاں ،مُہمّاں تے کارنامے بݨ تے نشابر تھیندن تے قصے گو ایندے کردار کوں ایݙے چسولے ڈھنگ نال پیش کریندن جو او ساݙے ہیرو ڄاپدن تے ایہا اِی بندے دا Inner Selfہوندے۔

اَحٖ دے ماڈرن دور وچ جݙاں لوک قصہ، ڈرامیاں تے فلماں دی زینت بݨیا کھڑے تے ہالی وڈ ، بالی وڈ ، لالی وڈ تے چائینہ دیاں جگ مشہور فلماں ، لوک قصیاں تے بݨدیاں پِن تے اَحٖ کل اِنہاں کہاݨیاں وچ چوراں دے کردار تے چوری دیاں کہاݨیاں ، ہیروآں دیاں کہاݨیاں بݨا تے پیش کیتیاں ویندیاں پن ۔ جینویں ہالی وڈ دی فلم سیریز "Fast & Feurious" , Crabian of the Sea, Mission Impossibleوغیرہ اَتے بالی وڈ دی’’دھوم سیریز‘‘ سبھے فلماں وچ چور ہیروآں دے کردار ادا کریندن تے انہاں فلماں دی کامیابی ساݙی اندرونی تشفی دا موجب بݨدی ہے تے ساݙے من وچ ٻیٹھے ساݙے ہم زاد چور کوں تخیلاتی طور تے فتح یاب کرتے اونکوں ڈھڳ چس چویندی اے ۔ تہوں تاں چور دا کردار لوک قصیاں وچ چس دے لحاظ نال اُتر منگدے۔

حوالہ

سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ملتان