چندرمانی سنگھ

چندرمانی سنگھ
معلومات شخصیت
تاریخ پیدائش	سنہ 1940ء
وفات	سنہ 2022ء (81–82 سال)  جے پور
عملی زندگی
پیشہ	محافظ دستاویزات

چندرامنی سنگھ (5 اپریل 1940ء - 15 مئی 2022ء) ہِک ہندوستانی زنانی آرٹ مورخ، ٹیکسٹائل ماہر، مصنفہ تے جے پور، راجستھان وِچ مقیم میوزیم آرکائیوسٹ ہَن۔ ہِک مصنف دے طور تے، چندرامنی سنگھ نے عجائب گھراں، ثقافت تے ورثے تے متعدد کمّاں دی تدوین تے تصنیف کِیتی ہَئی۔ اُنّھاں دے قابل ذکر کمّاں وِچ "جے پور راجیہ کا اتہاس"، "راجستھان دے آرٹ دے خزانے"، "راجستھان دے فنون پرفارمنگ: لوک رنگ"، تے "راجستھان دی محفوظ یادگاریاں" شامل ہِن۔ اوہ بنارس ہندو یونیورسٹی، سوائی مان سنگھ II سٹی پیلس میوزیم تے جواہر کلا مرکز نال وابستہ ہَن۔ اُنّھاں نے جے گڑھ قلعہ، جے پور دی بحالی کِیتے وی کم کِیتا ہَئی۔ اوہ طویل علالت دے بعد 2022ء وِچ انتقال کر ڳئیاں۔

ابتدائی زندگی

چندرامنی سنگھ 5 اپریل 1940ء کوں بنارس (ہݨ وارانسی)، اتر پردیش وِچ پیدا تھئی ہَن۔ اُنّھاں نے بنارس ہندو یونیورسٹی توں انڈین آرٹ تے آرکیٹیکچر وِچ ایم اے تے شلپا شاسترس وِچ سینئر ڈپلوما مکمل کِیتا۔ اُنّھاں نے بنارس ہندو یونیورسٹی توں ڈاکٹریٹ دی ڈگری وی حاصل کِیتی۔ اِیں دے بعد، اُنّھاں نے ریاستہائے متحدہ امریکا دی مشی گن یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کِیتی۔ چندرامنی سنگھ نے ہِک انٹرویو وِچ یاد کِیتا جو اوہ بنارس دے فائن آرٹس کالج وِچ اپݨے اساتذہ توں متاثر تھئی ہَن پر شادی دے فوراً بعد بیوہ تھیوݨ دے بعد اوہ اپݨا کیرئیر بݨاوݨ وِچ سنجیدہ تھی ڳئیاں۔ اُنّھاں کوں میوزیم کِیتے ڈرائنگ بݨاوݨ کِیتے آکھیا ڳیا تے اِیں طرح اوہ میوزیم اسٹڈیز دے شعبے وِچ داخل تھئیں۔ آرٹ تے فن تعمیر، ٹیکسٹائل دی تاریخ تے دستاویزات وِچ اُنّھاں دی مہارت میوزیم دے مطالعے وِچ اہم تحقیقی شراکت دا باعث بݨی۔

کیریئر

چندرامنی سنگھ نے اپݨے کیرئیر دا آغاز بنارس ہندو یونیورسٹی میوزیم دے بھارت کلا بھون توں کِیتا۔ اُنّھاں دا تعلق وارانسی نال ہَئی پر تقریباً 50 سالاں توں اوہ جے پور کوں اپݨا کم دا میدان بݨا رکھیا ہَئی تے سٹی پیلس تے جواہر کلا کیندر دے سوائی مان سنگھ میوزیم ٹرسٹ نال وابستہ ہَن۔ اوہ اپریل 1973ء وِچ مہاراجا سوائی مان سنگھ میوزیم وِچ رجسٹرار دے طور تے شامل تھئیں ہَن۔ اُنّھاں نے کُجھ سالاں تک قلعہ جئے گڑھ وِچ کم کِیتا۔ بعد وِچ، اُنّھاں نے جواہر کلا کیندر دے نال 1990ء توں 2002ء تک ڈاکیومینٹیشن دے ڈائریکٹر دے طور تے کم کِیتا۔ اوہ پراکرت بھارتی اکیڈمی توں وی وابستہ رہیاں۔ اِیں دے علاوہ چندرامنی سنگھ آرکیالوجیکل سروے آف انڈیا کِیتے تحقیق کِیتے ٹیگور دے قومی اسکالر وی ہَن۔ اوہ انڈین نیشنل ٹرسٹ فار آرٹ اینڈ کلچرل ہیریٹیج، جے پور چیپٹر دی مشاورتی کمیٹی وِچ ہَن۔

پروجیکٹس

چندرامنی سنگھ نے تقریباً ہِک دہائی تک سٹی پیلس میوزیم، جے پور دے میوزیم تے لائبریری وِچ کم کِیتا۔ ٹیکسٹائل تے مخطوطہ تے اُنّھاں دے کم نے اسکالرشپ دی ہِک رینج دا باعث بݨایا جیڑھی ہندوستانی عجائب گھراں کوں نوآبادیاتی نظریاں توں باہر مقامی قدر دے طور تے ݙکھایا۔ جݙݨ اُنّھاں نے جئے گڑھ قلعہ کِیتے کم کرݨ شروع کِیتا تاں اِیہ آثار قدیمہ دے سروے آف انڈیا دے ذریعہ ہِک محفوظ یادگار ہَئی تے اِیں دی ساخت وِچ کوئی تبدیلی کرݨ ممکن کائے نہ ہَئی۔ اُنّھاں نے پہلے اِیں کوں غیر محفوظ کرݨ دی مشق کِیتی تے اِیں دے بعد قلعہ وِچ ہِک میوزیم بݨاوݨ سمیت بحالی دا ٻہت سارا کم کِیتا۔ جواہر کلا مرکز وِچ دستاویزی ڈائریکٹر دے طور تے کم کرݨ دے دوران، اُنّھاں نے راجستھان دے فنون، دستکاری تے یادگاراں کِیتے ٻہت ساریاں دستاویزات حاصل کِیتیاں تے اِیں توں اڳوں میوزیم وی قائم کِیتا تے ٻہت ساریاں آرٹ دیاں نمائشاں دا اہتمام کِیتا۔

اشاعتاں

چندرامنی سنگھ ہِک قابل مصنفہ ہَن تے اُنّھاں نے آرٹس، دستکاری، میوزیم دے مجموعیاں تے تاریخ تے ٻہت ساریاں کتاباں تصنیف کِیتیاں۔ اُنّھاں نے ورثے دیاں اشیاء، عجائب گھراں، یادگاراں تے تاریخ تے اپݨی تحقیق دی نمائش کِیتی۔ اُنّھاں دی تحقیقی دلچسپیاں دی ہِک وسیع رینج ہَئی جیڑھی اُنّھاں دیاں اشاعتاں وِچ تلاش کِیتے ڳئے متعدد موضوعات توں ظاہر تھیندی ہِے۔

ایوارڈز

1972ء وِچ چندرامنی سنگھ کوں چھوی کِیتے آرٹ دیاں کتاباں دی ڈیزائننگ تے منصوبہ بندی کِیتے وزارت اطلاعات و نشریات توں قومی ایوارڈ مِلا۔ اُنّھاں کوں 2015ء وِچ فن تے ثقافت وِچ اُنّھاں دی شراکت کِیتے حکومت راجستھان دی طرفوں وی نوازا ڳیا ہَئی۔ راجستھان دی تاریخ تے ثقافت دے اہم معاملات تے اُنّھاں دی ماہرانہ رائے طلب کِیتی ڳئی، چاہے اوہ فلم پدماوت نال جُڑّے تنازع ہووے یا یونیسکو دی جانب توں جے پور کوں عالمی ثقافتی ورثہ شہر دے طور تے تسلیم کرݨ دی خوشی۔