چارلس تھومسن

چارلس تھومسن

چارلس تھومسن ریس ولسن (14 فروری 1869 – 15 نومبر 1959) ہک سکاٹش طبیعات دان تے موسمیات دان ہن جنہاں کوں 1927 وچ طبیعات دا نوبل انعام آرتھر کومپٹن نال رل تے ملیا ہا، کیوں جو انہاں کلاؤڈ چیمبر ایجاد کیتا ہا۔

تعلیم تے ابتدائی زندگی

ولسن گلینکورس، مڈلاتھین وچ پیدا تھئے ہن۔ انہاں دی امّاں دا ناں اینی کلارک ہارپر تے پیو دا ناں جان ولسن ہا، جیڑھے بھیڈاں دے پالݨ والے ہن۔ 1873 وچ انہاں دے پیو دی وفات دے بعد، او اپݨے ٹٻر نال مانچسٹر چلے ڳئے۔ اپݨے مترائے بھرا دی مالی مدد نال انہاں اونز کالج (ہݨ یونیورسٹی آف مانچسٹر) وچ بیالوجی دی تعلیم حاصل کیتی تاں جو ڈاکٹر بݨ سڳن۔ 1887 وچ انہاں کالج توں بی ایس سی دی ڈگری حاصل کیتی۔ انہاں سڈنی سسیکس کالج، کیمبرج وچ پڑھݨ دا وظیفہ جتیا، جتھاں انہاں دی دلچسپی طبیعات تے کیمسٹری وچ ودھ ڳئی۔ 1892 وچ انہاں نیچرل سائنس ٹرائپوس دے ݙونہیں حصیاں وچ پہلی جماعت دے اعزاز حاصل کیتے۔

کم کار

انہاں دی خاص دلچسپی موسمیات وچ ہئی تے 1893 وچ انہاں بادل تے اوندیاں خصوصیات دا مطالعہ شروع کیتا۔ 1894 توں شروع تھی تے کجھ عرصے تک انہاں بین نیوس دی آبزرویٹری وچ کم کیتا، جتھاں انہاں بادل بݨݨ دے مشاہدات کیتے۔ انہاں کوں خاص طور تے "گلوریز" دے نظارے ٻہوں متاثر کیتا۔ ول انہاں ایں اثر کوں کیمبرج دی کیونڈش لیبارٹری وچ چھوٹے پیمانے تے دوبارہ پیدا کرݨ دی کوشش کیتی، ہک سیل بند ڈبے وچ نم ہوا کوں پھیلا تے۔ 1895 وچ انہاں دریافت کیتا جو کافی وݙے پھیلاؤ دے تناسب نال، زیادہ سیر شدہ آبی بخارات بغیر کہیں دھوڑ دے وی گھاٹے تھی ویندے ہن، جینکوں انہاں پچھلے گھاٹا کرݨ نال ختم کر ݙتا ہا، جو جو جان آئٹکن دی پچھلی تحقیق دے برعکس ہا۔ جے جے تھومسن دی نگرانی وچ 1896 تک انہاں پتہ لڳایا جو ایکس رے وی دھوڑ وانگوں گھاٹا ہووݨ کوں اکسیندے ہن۔ بعد وچ انہاں ریڈیو ایکٹیویٹی نال پیدا ہووݨ والے آئنز تے گھاٹا ہووݨ نال اپݨے چیمبر وچ بادل دیاں پٹڑیاں بݨاوݨ دے تجربات کیتے۔ انہاں دے کئی کلاؤڈ چیمبر اڄ وی موجود ہن۔ ولسن کوں سڈنی سسیکس کالج دا فیلو تے 1900 وچ یونیورسٹی لیکچرر تے ڈیمونسٹریٹر بݨایا ڳیا۔ کجھ لوک انہاں کوں ماڑے لیکچرر سمجھدے ہن، کیوں جو او ٻتاں ݙیندا ہئی، پر انہاں امپیریل کالج لندن وچ بطور مہمان لیکچرر ماحولیاتی بجلی دا کورس وی پڑھایا۔ 1906 وچ انہاں ایہ قیاس آرائی کیتی جو کائناتی تابکاری شاید او آئنز پیدا کریندی ہے جنہاں دی وجہ نال بظاہر کوئی وجہ نظر آئے بغیر گھاٹا ہووݨ لڳدا ہے۔

خدمات

کلاؤڈ چیمبر دی ایجاد ولسن دی سب توں وݙی کامیابی ہئی، جیندی وجہ توں انہاں 1927 وچ طبیعات دا نوبل انعام ملیا۔ کیونڈش لیبارٹری انہاں کوں "ionized گیساں دی خصوصیات دی تحقیق دے ہک نویں تے شاندار طریقے" دی ایجاد تے سراہا۔ کلاؤڈ چیمبر ایٹمی ذرات تے پارٹیکل فزکس دے شعبے دے مطالعہ وچ وݙیاں تجرباتی چھالاں مارݨ دی اجازت ݙتی۔ کجھ لوکاں ولسن کوں ذرات دے مطالعہ کوں ممکن بݨاوݨ دا کریڈٹ وی ݙتا ہے۔

طریقہ کار

ولسن دے تجرباتی طریقے تے کجھ علمی توجہ ݙتی ہے۔ سائنسی تحقیق دے دور وچ جتھاں "تجزیاتی" تے "مورفولوجیکل" سائنسداناں وچ ونڈ ہئی، ولسن دا طریقہ کار ہک ہائبرڈ ہا۔ کجھ سائنسداناں دا خیال ہا جو مظاہر کوں خالص فطرت وچ ݙیکھݨا چاہیدا ہے، جݙاں جو کجھ لوکاں لیبارٹری کنٹرول تجربات کوں تحقیق دا سب توں ودھیا طریقہ تجویز کیتا۔ ولسن اپݨے تجربات تے تحقیقات وچ طریقیاں دا مجموعہ استعمال کیتا۔ ولسن دے کم "او چیزاں ظاہر کیتیاں جنہاں دیاں خصوصیات صرف اڳوں توں بالواسطہ طور تے اخذ کیتیاں ڳیاں ہن۔" انہاں کوں "طبیعات وچ تقریباً آخری عظیم انفرادی تجربہ کار" وی آکھیا ڳیا ہے۔ انہاں اپݨے کلاؤڈ چیمبر کوں مختلف طریقیاں نال استعمال کیتا تاں جو ایٹمی ذرات تے ایکس رے جیسیاں چیزاں دے آپریٹنگ اصولاں کوں ظاہر کیتا جا سڳے۔ پر انہاں دی بنیادی دلچسپی، تے انہاں دے ڈھیر سارے پیپرز دا موضوع موسمیات ہا۔

ایوارڈ، اعزاز تے میراث

ولسن 1900 وچ رائل سوسائٹی دے فیلو منتخب تھئے۔ کلاؤڈ چیمبر دی ایجاد تے انہاں 1927 وچ طبیعات دا نوبل انعام ملیا۔ انہاں ایہ انعام امریکی طبیعات دان آرتھر کومپٹن نال ونڈیا، جنہاں کوں تابکاری دی پارٹیکل فطرت تے کم کرݨ تے انعام ݙتا ڳیا ہا۔ ولسن دی پارٹیکل فزکس وچ وݙی شراکت دے باوجود، او اپݨے پورے کیریئر وچ ماحولیاتی طبیعات، خاص طور تے ماحولیاتی بجلی وچ دلچسپی رکھدے ہن۔ مثال دے طور تے، انہاں دا آخری تحقیقی پیپر، جیڑھا 1956 وچ شائع تھیا ہا جݙاں انہاں دی عمر اٹھارہاں سال توں وی ودھ ہئی (اوں ویلھے او رائل سوسائٹی دے جرنلز وچ پیپر شائع کرݨ والے سب توں وݙے ایف آر ایس ہن)، جو ماحولیاتی بجلی تے ہا۔ چندر تے الیگزینڈر ولسن تے رالف ایلمر ولسن دے ناں تے چندر تے ولسن کریٹر دا ناں رکھیا ڳیا ہے۔ ولسن کنڈینسیشن کلاؤڈ فارمیشن جیڑھے وݙے دھماکیاں، جیویں جو ایٹمی دھماکیاں دے بعد تھیندے ہن، انہاں دے ناں تے رکھے ڳئے ہن۔ ولسن سوسائٹی، سڈنی سسیکس کالج، کیمبرج دی سائنسی سوسائٹی دا ناں انہاں دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے، جیویں جو سی ٹی آر ولسن انسٹی ٹیوٹ فار ایٹموسفیرک الیکٹریسٹی، رائل میٹورولوجیکل سوسائٹی دا ایٹموسفیرک الیکٹریسٹی سپیشل انٹرسٹ گروپ دا ناں وی انہاں دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے۔ سی ٹی آر ولسن دے آرکائیوز یونیورسٹی آف گلاسگو دے آرکائیوز کول ہن۔ 2012 وچ رائل سوسائٹی آف ایڈنبرگ ولسن، "عظیم سکاٹش ماہر طبیعات" دے اعزاز وچ ہک میٹنگ منعقد کیتی۔

ذاتی زندگی

1908 وچ ولسن گلاسگو دے ہک منسٹر دی دھی جیسی فریزر نال شادی کیتی۔ جوڑے دے چار ٻال ہن۔ انہاں دا ٹبر انہاں کوں صابر تے متجسس سمجھدا ہا، تے انہاں کوں اپݨے گھر دے قریب پہاڑیاں وچ ٹہلݨ دا شوق ہا۔ او 15 نومبر 1959 کوں کارلوپس وچ اپݨے گھر وچ اپݨے ٹٻر دے وچال فوت تھئے۔