پیٹر ہگز

پیٹر ہگز

پیٹر ویئر ہگز (29 مئی 1929 – 8 اپریل 2024) ہک برطانوی ماہر طبیعیات ہن ، یونیورسٹی آف ایڈنبرگ وچ پروفیسر ، اتے ذیلی ایٹمی ذرات دے ماس تے کم کرݨ تے نوبل انعام برائے طبیعیات دے فاتح ہن ۔

1964 وچ ، ہگز فزیکل ریویو لیٹرز (PRL) وچ شائع تھیݨ والے ترائے سنگ میل پیپرز وچوں ہک دے واحد مصنف ہن جنہاں تجویز پیش کیتا جو الیکٹرو ویک تھیوری وچ خودکار سمیٹری بریکنگ عام طور تے بنیادی ذرات دے اتے خاص طور تے W اتے Z بوسونز دے ماس دی اصلیت کوں واضح کر سڳدی ہے ۔ ایں ہگز میکانزم ہک نویں ذرے ، ہگز بوسون دے وجود دی پیش گوئی کیتی ، جئیں دی کھوڄ طبیعیات دے وݙے اہداف وچوں ہک بݨ ڳئی ۔ 2012 وچ ، CERN لارج ہیڈرون کولائیڈر وچ ہگز بوسون دی دریافت دا اعلان کیتا ۔ ہگز میکانزم کوں عام طور تے پارٹیکل فزکس دے سٹینڈرڈ ماڈل دا ہک اہم جزو سمجھیا ویندے ، جئیں دے بغیر کجھ ذرات دا کوئی ماس نہ ہوندا ۔

ایں کم واسطے ، ہگز کوں طبیعیات دا نوبل انعام ملیا ، جئیں کوں انہاں 2013 وچ فرانسوا اینگلرٹ نال سانجھا کیتا ۔

ابتدائی زندگی اتے تعلیم

ہگز انگلینڈ دے نیوکاسل اپون ٹائن دے ایلسوک ضلعے وچ ڄمے ہن ، تھامس ویئر ہگز (1898–1962) اتے انہاں دی ذال گرٹروڈ ماؤڈ نی کوگل (1895–1969) دے گھر ۔ انہاں دے پیو بی بی سی واسطے بطور ساؤنڈ انجینئر کم کریندے ہن ، اتے ٻلپݨ دے دمہ دی وجہ توں ، انہاں دے پیو دی نوکری دی وجہ توں خاندان دے اتھاں اتھاں ونڄݨ اتے بعد وچ ݙوجھی عالمی جنگ دی وجہ توں ، ہگز کوں کجھ ابتدائی تعلیم نہ مل سڳی اتے گھر وچ پڑھایا ڳیا ۔ جݙاں انہاں دے پیو بیڈفورڈ منتقل تھی ڳئے ، ہگز برسٹل وچ اپݨی ماء دے کول رہ ڳئے ، اتے زیادہ تر اتھاں پرورش پائی ۔ انہاں 1941 توں 1946 تئیں برسٹل دے کوتھم گرامر سکول وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں او سکول دے سابق طالب علم ، پال ڈراک ، جیڑھے کوانٹم میکانکس دے شعبے دے بانی ہن ، دے کم توں متاثر تھئے ۔

1946 وچ ، 17 سال دی عمر وچ ، ہگز سٹی آف لندن سکول منتقل تھی ڳئے ، جتھاں انہاں ریاضی وچ مہارت حاصل کیتی ، ول 1947 وچ کنگز کالج لندن وچ ڳئے ، جتھاں انہاں 1950 وچ طبیعیات وچ فرسٹ کلاس آنرز ڈگری نال گریجویشن کیتی اتے 1952 وچ ماسٹر ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں کوں 1851 ریسرچ فیلوشپ رائل کمیشن فار دی ایگزیبیشن آف 1851 توں ݙتی ڳئی ، اتے انہاں چارلس کولسن اتے کرسٹوفر لونگیوٹ-ہگز دی نگرانی وچ مالیکیولر فزکس وچ اپݨی ڈاکٹریٹ پرکھ پرچول کیتی ۔ انہاں کوں 1954 وچ یونیورسٹی توں سم پرابلمز ان دی تھیوری آف مالیکیولر وائبریشنز دے عنوان نال تھیسس نال پی ایچ ڈی دی ڈگری ݙتی ڳئی ۔

کیریئر اتے تحقیق

ڈاکٹریٹ مکمل کرݨ دے بعد ، ہگز کوں یونیورسٹی آف ایڈنبرگ (1954–56) وچ بطور سینئر ریسرچ فیلو مقرر کیتا ڳیا ۔ ول انہاں امپیریل کالج لندن اتے یونیورسٹی کالج لندن وچ مختلف عہدے سنبھالے (جتھاں او ریاضی وچ عارضی لیکچرر وی بݨ ڳئے) ۔ او 1960 وچ یونیورسٹی آف ایڈنبرگ ول ڳئے تاں جو تائٹ انسٹی ٹیوٹ آف میتھمیٹیکل فزکس وچ لیکچرر دا عہدہ سنبھال سڳن ، جئیں نال انہاں کوں ایں شہر وچ رہݨ دی اجازت مل ڳئی جئیں توں او 1949 وچ طالب علم ہووݨ دے دوران ویسٹرن ہائی لینڈز وچ ہچ ہائیکنگ کرݨ ویلھے لطف اندوز تھئے ہن ۔ انہاں کوں ریڈر دے عہدے تے ترقی ݙتی ڳئی ، 1974 وچ رائل سوسائٹی آف ایڈنبرگ (FRSE) دے فیلو بݨئے اتے 1980 وچ تھیوریٹیکل فزکس دی ذاتی چیئر تے ترقی ݙتی ڳئی ۔ 1996 وچ انہاں دی ریٹائرمنٹ تے ، او ایمریٹس پروفیسر بݨ ڳئے ۔

ہگز کوں 1983 وچ رائل سوسائٹی (FRS) دا فیلو اتے 1991 وچ انسٹی ٹیوٹ آف فزکس (FInstP) دا فیلو منتخب کیتا ڳیا ۔ انہاں کوں 1984 وچ ردرفورڈ میڈل اتے انعام نال نوازیا ڳیا ۔ انہاں 1997 وچ یونیورسٹی آف برسٹل توں آنریری ڈگری حاصل کیتی ۔ 2008 وچ ، انہاں کوں پارٹیکل فزکس وچ انہاں دے کم واسطے سوانسی یونیورسٹی توں آنریری فیلوشپ ملی ۔ ایڈنبرگ وچ ، ہگز کوں پہلی وار ماس وچ دلچسپی پیدا تھئی ، ایہ خیال پیدا تھیا جو کائنات دے شروع وچ بے ماس ذرات - ہک سیکنڈ دے کجھ حصے بعد ہک نظریاتی فیلڈ (جیڑھا ہگز فیلڈ دے ناں نال ڄاݨیا ویندا ہئی) نال تعامل دے نتیجے وچ ماس حاصل کریندے ہن ۔ ہگز ایہ قیاس کیتا جو ایہ فیلڈ خلا وچ پھیلا ہویا اے ، جئیں نال ایں نال تعامل کرݨ والے تمام بنیادی ذیلی ایٹمی ذرات کوں ماس ݙیندا ہے ۔

ہگز میکانزم ہگز فیلڈ دے وجود دی پیش گوئی کریندے ، جیڑھا کوارکس اتے لیپٹونز کوں ماس ݙیندا ہے ۔ ایہ ٻئے ذیلی ایٹمی ذرات ، جیویں جو پروٹونز اتے نیوٹرونز دے ماس دا صرف ہک چھوٹا جیہا حصہ بݨیندا ہے ۔ انہاں وچ ، گلوونز جو کوارکس کوں ہک ٻئے نال ٻدھیندے ہن ، ذرہ ماس دا زیادہ تر حصہ ݙیندے ہن ۔ ہگز دے کم دی اصل بنیاد جاپانی نژاد ماہر نظریات اتے نوبل انعام یافتہ یوچیرو نامبو توں آئی ، جیڑھے یونیورسٹی آف شکاگو توں ہن ۔ نامبو ہک تھیوری تجویز کیتی جئیں کوں خودکار سمیٹری بریکنگ آکھیا ویندا اے جئیں دی بنیاد تے ایہ ڄاݨیا ویندا ہئی جو کنڈینسڈ مادے وچ سپر کنڈکٹیویٹی وچ کیا تھیندا اے ، جئیں غلط طور تے بے ماس ذرات (گولڈسٹون دا تھیوریم) دی پیش گوئی کیتی ۔

ہگز دے بارے وچ ایہ ݙسیا ڳیا اے جو انہاں اپݨی تھیوری دیاں بنیاداں اوں ویلھے تیار کیتیاں جݙاں او ایڈنبرگ دے نیو ٹاؤن اپارٹمنٹ وچ ہائی لینڈز وچ ہک ناکام ویک اینڈ کیمپنگ ٹرپ توں واپس آئے ۔ انہاں آکھیا جو تھیوری دی تیاری وچ کوئی "یوریکا لمحہ" نہ ہئی ۔ انہاں گولڈسٹون دے تھیوریم وچ ہک خامی دا فائدہ چیندے ہوئے ہک مختصر پیپر لکھیا (ریلیٹیوسٹک تھیوری وچ جݙاں مقامی سمیٹری خود بخود ٹٹ ویندی اے تاں بے ماس گولڈسٹون ذرات دا ہووݨ ضروری نہ ہوندے) اتے ایں پیپر کوں 1964 وچ سوئٹزرلینڈ وچ CERN وچ ایڈیٹ تھیݨ والے یورپی فزکس جرنل فزکس لیٹرز وچ شائع کروایا ۔

ہگز ہک ٻیا پیپر لکھیا جئیں وچ ہک نظریاتی ماڈل (ہگز میکانزم) بیان کیتا ڳیا ہا ، لیکن ایہ پیپر رد کر ݙتا ڳیا (فزکس لیٹرز دے ایڈیٹرز ایں کوں "طبیعیات نال کوئی واضح تعلق نہ" سمجھیا) ۔ ہگز ہک اضافی پیراگراف لکھیا اتے اپݨا پیپر فزیکل ریویو لیٹرز کوں بھیڄا ، جو ہک ٻیا معروف فزکس جرنل ہا ، جئیں ایہ بعد وچ 1964 وچ شائع کیتا ۔ ایں پیپر ہک نویں وݙے پیمانے تے سپن زیرو بوسون (بعد وچ ہگز بوسون دا ناں ݙتا ڳیا) دی پیش گوئی کیتی ۔ ٻئے ماہرین طبیعیات ، رابرٹ بروٹ اتے فرانسوا اینگلرٹ اتے جیرالڈ گورالنک ، سی ۔ آر ۔ ہیگن اتے ٹام کبل وی تقریباً ہیں ویلھے ایں طرح دے نتائج تے پہنچے ہن ۔ شائع شدہ ورژن وچ ، ہگز بروٹ اتے اینگلرٹ دا حوالہ ݙتا اے ، اتے تریجھا پیپر پچھلے پیپرز دا حوالہ ݙیندے ۔ ہگز ، گورالنک ، ہیگن ، کبل ، بروٹ اتے اینگلرٹ ولوں ایں بوسون دی دریافت تے لکھے ڳئے تریہاں پیپرز کوں فزیکل ریویو لیٹرز دی 50ویں سالگرہ دی تقریب سنگ میل پیپرز دے طور تے تسلیم کیتا ۔ جݙݨ جو انہاں مشہور پیپرز وچوں ہر ہک ملدے جلدے طریقے اختیار کیتے ، پر 1964 دے PRL سمیٹری بریکنگ پیپرز دے درمیان ݙات اتے اختلافات قابل ذکر ہن ۔ ایہ میکانزم 1962 وچ فلپ اینڈرسن تجویز کیتا ہا حالانکہ انہاں ہک اہم ریلیٹیوسٹک ماڈل شامل نہ کیتا ہا ۔

4 جولائی 2012 کوں ، CERN اعلان کیتا جو ATLAS اتے کمپیکٹ میون سولینائڈ (CMS) تجربات ہک نویں ذرہ دی موجودگی دے مضبوط اشارے ݙٹھے ہن ، جو ہگز بوسون تھی سڳدا اے ، جو 126 گیگا الیکٹران وولٹ (GeV) دے آلے دوالے ماس دے خطے وچ ہے ۔ جنیوا وچ سیمینار وچ ڳالھ کریندے ہوئے ، ہگز تبصرہ کیتا "ایہ واقعی ہک ناقابل یقین ڳالھ اے جو ایہ میری زندگی وچ تھیا ہے ۔" ستم ظریفی نال ، ہگز بوسون دی ایہ ممکنہ تصدیق ہیں جاہ تے تھئی جتھاں فزکس لیٹرز دے ایڈیٹر ہگز دا پیپر رد کر ݙتا ہا ۔

انعامات اتے اعزازات

ہگز کوں انہاں دے کم دی تعریف وچ ٻہوں سارے انعامات نال نوازیا ڳیا ، جنہاں وچ 1981 وچ رائل سوسائٹی دا ہیوز میڈل 1984 وچ انسٹی ٹیوٹ آف فزکس دا ردرفورڈ میڈل 1997 وچ انسٹی ٹیوٹ آف فزکس دا ڈراک میڈل اتے تھیوریٹیکل فزکس وچ شاندار ݙات واسطے انعام یورپیئن فزیکل سوسائٹی ولوں 1997 دا ہائی انرجی اینڈ پارٹیکل فزکس انعام 2004 وچ فزکس وچ وولف انعام رائل سویڈش اکیڈمی آف سائنسز ولوں 2009 دا اوسکر کلائن میموریل لیکچر میڈل 2010 امریکن فزیکل سوسائٹی جے ۔ جے ۔ ساکورائی انعام برائے تھیوریٹیکل پارٹیکل فزکس 2012 وچ رائل سوسائٹی آف ایڈنبرگ دا ہک منفرد ہگز میڈل اتے رائل سوسائٹی انہاں کوں 2015 دا کوپلے میڈل ، دنیا دا سب توں پراݨا سائنسی انعام ݙتا ۔

شہری انعامات

ہگز 2011 واسطے ایڈنبرگ ایوارڈ دے وصول کنندہ ہن ۔ او پنجویں شخص ہن جنہاں کوں ایہ ایوارڈ ملیا ، جو 2007 وچ سٹی آف ایڈنبرگ کونسل قائم کیتا ہا ہک شاندار فرد کوں خراج تحسین پیش کرݨ واسطے جئیں شہر تے مثبت اثر پایا اے اتے ایڈنبرگ واسطے قومی اتے بین الاقوامی سطح تے شناخت حاصل کیتی ہے ۔

ہگز کوں 24 فروری 2012 کوں سٹی چیمبرز وچ ہک تقریب وچ لارڈ پرووسٹ آف ایڈنبرگ دی جانب توں ہک کندہ شدہ محبت دا پیالہ پیش کیتا ڳیا ۔ ایں تقریب وچ سٹی چیمبرز کواڈرینگل وچ انہاں دے ہتھاں دے نشان وی ظاہر کیتے ڳئے ، جتھاں انہاں کوں پچھلے ایڈنبرگ ایوارڈ وصول کنندگان دے نال کیتھنیس پتھر وچ کندہ کیتا ڳیا ہا ۔

ہگز کوں جولائی 2013 وچ برسٹل شہر دی آزادی نال نوازیا ڳیا ۔ برسٹل وچ ڈراک-ہگز سائنس سینٹر وی انہاں دے ناں نال منسوب ہے ۔ اپریل 2014 وچ ، انہاں کوں نیوکاسل اپون ٹائن شہر دی آزادی وی ݙتی ڳئی ۔ انہاں کوں نیوکاسل کوئیسائیڈ تے نیوکاسل گیٹس ہیڈ انیشی ایٹو لوکل ہیروز واک آف فیم دے حصے دے طور تے لڳائی ڳئی پیتل دی تختی نال وی نوازیا ڳیا ۔

ہگز سینٹر فار تھیوریٹیکل فزکس

6 جولائی 2012 کوں ، ایڈنبرگ یونیورسٹی پروفیسر ہگز دے ناں تے ہک نویں سینٹر دا اعلان کیتا تاں جو تھیوریٹیکل فزکس وچ مستقبل دی پرکھ پرچول دی حمایت کیتی ونڄے ۔ ہگز سینٹر فار تھیوریٹیکل فزکس دنیا بھر دے سائنسداناں کوں اکٹھا کریندا اے تاں جو "ایہ سمجھݨ دی کوشش کیتی ونڄے جو کائنات کݙاں کم کریندی ہے ۔" ایہ سینٹر فی الحال جیمز کلرک میکس ویل بلڈنگ وچ قائم اے ، جو یونیورسٹی دے سکول آف فزکس اینڈ آسٹرونومی اتے iGEM 2015 ٹیم (ClassAfiED) دا گھر ہے ۔ یونیورسٹی پیٹر ہگز دے ناں تے تھیوریٹیکل فزکس دی چیئر وی قائم کیتی ہے ۔

طبیعیات وچ نوبل انعام

8 اکتوبر 2013 کوں ، ایہ اعلان کیتا ڳیا جو ہگز اتے فرانسوا اینگلرٹ 2013 دا نوبل انعام برائے طبیعیات سانجھا کریسن "ہک میکانزم دی نظریاتی دریافت واسطے جو ذیلی ایٹمی ذرات دے ماس دی اصلیت کوں سمجھݨ وچ مدد کریندا اے ، اتے جئیں دی تصدیق حال ہی وچ CERN دے لارج ہیڈرون کولائیڈر وچ ATLAS اتے CMS تجربات ولوں پیش گوئی شدہ بنیادی ذرہ دی دریافت دے ذریعے تھئی ہے ۔" ہگز اعتراف کیتا جو او میڈیا دی توجہ توں بچݨ واسطے ٻاہر ڳئے ہن ایں واسطے انہاں کوں گھر ویندے ہوئے ہک سابقہ ہمسائی ݙسایا جو انہاں کوں انعام ݙتا ڳیا اے ، کیوں جو انہاں کول موبائل فون نہ ہا ۔

آرڈر آف دی کمپینینز آف آنر دے ممبر

ہگز 1999 وچ نائٹ ہڈ ٹھکرا ݙتا ، لیکن 2012 وچ ، انہاں آرڈر آف دی کمپینینز آف آنر دی رکنیت قبول کر گھدی ۔ انہاں بعد وچ آکھیا جو انہاں ایہ آرڈر صرف ایں واسطے قبول کیتا کیوں جو انہاں کوں غلط یقین دہانی کرائی ڳئی ہئی جو ایہ ایوارڈ صرف ملکہ دی جانب توں ݙتا ویندا ہے ۔ انہاں آنرز سسٹم دے بارے وچ اتے جئیں طریقے نال ایہ سسٹم "برسر اقتدار حکومت ولوں سیاسی مقاصد واسطے استعمال تھیندا اے" دے بارے وچ وی شکوک دا اظہار کیتا ۔ ایں آرڈر نال کوئی خطاب یا ترجیح نہ ملدی ، لیکن آرڈر دے وصول کنندگان پوسٹ نومینل لیٹرز CH استعمال کرݨ دے حقدار ہوندے ہن ۔ ہیں انٹرویو وچ انہاں ایہ وی آکھیا جو جݙاں لوک پچھدے ہن جو انہاں دے ناں دے بعد CH دا کیا مطلب اے ، تاں او جواب ݙیندے ہن "ایدا مطلب اے جو میں ہک آنریری سوئس آں ۔" انہاں ایہ آرڈر ملکہ توں ہولی روڈ ہاؤس وچ 1 جولائی 2014 کوں ہک سرمایہ کاری وچ حاصل کیتا ۔

اعزازی ڈگریاں

ہگز کوں مندرجہ ذیل اداریاں توں آنریری ڈگریاں ݙتیاں ڳئیاں:

·        ڈی ایس سی یونیورسٹی آف برسٹل 1997

·        ڈی ایس سی یونیورسٹی آف ایڈنبرگ 1998

·        ڈی ایس سی یونیورسٹی آف گلاسگو 2002

·        ڈی ایس سی سوانسی یونیورسٹی 2008

·        ڈی ایس سی کنگز کالج لندن 2009

·        ڈی ایس سی یونیورسٹی کالج لندن 2010

·        ایس سی ڈی یونیورسٹی آف کیمبرج 2012

·        ڈی ایس سی ہیریئٹ-واٹ یونیورسٹی 2012

·        پی ایچ ڈی SISSA ، ٹریسٹ 2013

·        ڈی ایس سی یونیورسٹی آف ڈرہم 2013

·        ڈی ایس سی یونیورسٹی آف مانچسٹر 2013

·        ڈی ایس سی یونیورسٹی آف سینٹ اینڈریوز 2014

·        ڈی ایس سی فری یونیورسٹی آف برسلز (ULB) 2014

·        ڈی ایس سی یونیورسٹی آف نارتھ کیرولینا ایٹ چیپل ہل 2015

·        ڈی ایس سی کوئینز یونیورسٹی بیلفاسٹ 2015

·        ایس سی ڈی ٹرینیٹی کالج ڈبلن 2016

ہگز دا ہک پورٹریٹ کین کوری 2008 وچ پینٹ کیتا ہا ۔ یونیورسٹی آف ایڈنبرگ ولوں کمیشن کردہ ، ایہ 3 اپریل 2009 کوں ظاہر کیتا ڳیا ہا اتے جیمز کلرک میکس ویل بلڈنگ دے داخلی دروازے وچ لٹکایا ڳیا اے جو سکول آف فزکس اینڈ آسٹرونومی اتے سکول آف میتھمیٹکس دا گھر ہے ۔ لوسنڈا میکے دا ہک وݙا پورٹریٹ ایڈنبرگ دی سکاٹش نیشنل پورٹریٹ گیلری دے مجموعہ وچ ہے ۔ ہیں فنکار دا ہک ٻیا پورٹریٹ ایڈنبرگ وچ جیمز کلرک میکس ویل دی جائے پیدائش تے لٹکایا ڳیا ہے ۔ ہگز جیمز کلرک میکس ویل فاؤنڈیشن دے آنریری سرپرست ہن ۔ وکٹوریہ کرو دا ہک پورٹریٹ رائل سوسائٹی آف ایڈنبرگ کمیشن کیتا ہا اتے 2013 وچ ظاہر کیتا ڳیا ہا ۔

ذاتی زندگی اتے سیاسی خیالات

ہگز 1963 وچ ایڈنبرگ وچ لسانیات دی امریکی لیکچرر اتے نیوکلیئر ڈس آرمامنٹ (CND) واسطے مہم دی ہک ساتھی کارکن جوڈی ولیمسن نال شادی کیتی ۔ انہاں دا پہلا پتر اگست 1965 وچ ڄمیا ہا ۔ ہگز دے ݙو پتر ہن: کرسٹوفر اتے جونی ، ہک جاز موسیقار ۔ انہاں دے ݙو پوتے وی ہن: جو ، ہک لکھاری ، اتے بونی (کیمپلے) ، ہک موسیقار ۔ ہگز اتے ولیمسن 1972 وچ ہک ٻئے توں الگ تھی ڳئے لیکن 2008 وچ انہاں دی موت تئیں دوست ریہے ۔

ہگز لندن وچ اتے بعد وچ ایڈنبرگ وچ CND وچ ہک کارکن ہن لیکن جݙاں گروپ جوہری ہتھیاراں دے خلاف مہم چلاوݨ توں اپݨا دائرہ کار جوہری توانائی دے خلاف مہم چلاوݨ تئیں ودھایا تاں انہاں اپݨی رکنیت توں استعفیٰ ݙے ݙتا ۔ او گرین پیس دے ممبر ہن جݙݨ تئیں گروپ جینیٹکلی موڈیفائیڈ آرگنائزمز دی مخالفت نہ کیتی ۔ ہگز کوں 2004 دا وولف انعام برائے طبیعیات ݙتا ڳیا (ایہ انعام رابرٹ بروٹ اتے فرانسوا اینگلرٹ نال سانجھا کیتا ڳیا ہا) لیکن انہاں فلسطینیوں نال اسرائیل دے سلوک دے خلاف احتجاج وچ یروشلم وچ ایوارڈ دی تقریب وچ شرکت کرݨ توں انکار کر ݙتا ۔ ہگز ایڈنبرگ یونیورسٹی دی ایسوسی ایشن آف یونیورسٹی ٹیچرز دی شاخ وچ سرگرم عمل ہن ، جئیں دے ذریعے انہاں فزکس ڈیپارٹمنٹ دے انتظام وچ عملے دی زیادہ شمولیت واسطے تحریک چلائی ۔

ہگز 8 اپریل 2024 کوں ایڈنبرگ وچ اپݨے گھر وچ ہک مختصر بیماری دے بعد 94 سال دی عمر وچ فوت تھی ڳئے ۔