پندھ جیوݨ دا
لکھت: شبنم قادر (چیئرپرسن سیوا)
احٖ ٻہوں عرسے بعد شیشے دے اڳوں ٻیٹھی تاں حیران تھی ڳئی۔ شیشے وچ میں نظر نہ آندی پئی ہم بلکہ میݙی اماں دا عکس میݙے وچ واضح ہئی۔ شیشے وچ ہی میݙا بچپن ، میݙیاں اکھیں دے اڳوں گھمݨ پئے ڳیا، ہک شرمیلی جئیں ٻالڑی اپݨی ماں کوں ڳولیندی ہوئی نظر آئی ، اماں … اماں… میݙا ابا جو کافی رعب دار شخصیت دا مالک ہئی نوکر ماما وسایا کوں اکھیندے ونڄ ایندی ماں دے پیکے ݙے آ۔ اماں اپݨی ماء کنوں سݨدی پئی ہئی کہ گھر وچ کجھ کھاوݨ کوں کائینی۔ پئے کوں آکھ اٹا گھیو وغیرہ تاں گھن ݙیوے یا اپݨے گھروں چا تے پٹھ ݙیووے۔
تصور دی اَکھ نال میں اپݨے ارد گرد ݙٹھم ہک کمزور جئیں ٻچی وݙے ٻالاں کنوں ݙردی اپݨی اماں دی قمیض پکڑی کھڑی ہم نانی دے گھر غربت ہئی، ابے دے گھر ہر چیز دی فراوانی ہئی، ابا ہمیشہ اماں کنوں نراض تے اماں ابے کنوں نراض، اوں ویلے تاں کجھ سمجھ نہ آندی ہئی جیلے میں زندگی وچ اماں دی جوانی دی عمر وچ پنم تاں ماء دے حالات وچوں گزریم تاں ہر ڳالھ سمجھ آ ڳئی، میݙی زندگی وچ اتنے موڑ آئے کہ ہر ویلے لڳدا ہئی بس زندگی اڳوں نی ودھ سڳدی، میݙی زندگی مک ڳئی اے جمود دا شکار تھی ڳئی اے، بی اے تک تاں اپݨی ذات وچ گم ہم صرف ہک شوق ہئی میݙی شادی تھی ویسی۔ بس میݙی زندگی وچ خوشیاں ہی خوشیاں ہوسن۔
میکوں میݙے سکول دی ڳالھ یاد اے میݙا داخلہ کیویں تھیا۔ میݙی نانی میکوں گھن تے ڳئی سکول ݙوں نوجوان استانیاں ہک پاسوں ٻیٹھیاں ہن، بچے کھیݙدے پئے ہن۔ ہرا سمندر گوبھی چندر، بول میری مچھلی کتنا پانی ، ٻے پاسوں ٻیاں بچیاں ڈوپٹہ پکڑ تے چھکیندیاں کھڑیاں ہن، جل جلیبی توا کھڑوچڑی، اے ایجھیاں چیزاں ہن جیڑھیاں میکوں مائل کریندیاں پیاں ہن دل کریندا ہا میں وی کھیݙاں لیکن ݙر لڳدا ہا وݙے ٻالاں کنوں وݙیاں چھوکریاں کنوں، میں ݙٹھا میݙی نانی انہاں کوں اکھیندی پئی ہئی سکول وچ ایندا ناں داخل کرو انہاں نے میݙا ناں پُچھیا انہاں آکھیا ایندی ماء ایندا ناں شبانہ رکھے، مس پروین ٻیٹھے ہن انہاں آکھیا اے کیا پراݨا ناں اے احٖ کل نویں ناں چلدے پن، شبنم ناں ٻہوں سوہݨا اے ٻچی ٻہوں پیاری اے ایندا ناں شبنم رکھ ݙیوو۔ کیوں کہ میݙے نال ہک ٻئی ٻچی ٻیٹھی ہئی اوندا ناں ہئی یاسمین انہاں آکھیا یاسمین شبنم کوں سݙ آ تے ہک دم ݙوجھی مس ٻیٹھی ہئی اوں آکھیا شبنم یاسمین ہی ہیندا ناں رکھ ݙیوو میکوں سݙیو نے تیکوں اے ناں ٹھیک لڳے میں چُپ چاپ کھڑی ریہم ایں میݙا ناں شبنم یاسمین کلاس وچ تھی ڳیا۔
میں اپݨے بچپن وچ جیلے ویلے ݙیکھدی ہاں تاں اندر ہر چیز نظر آندی اے کہ ہک شرمیلی جئیں لڑکی ہر کہیں کنوں ݙردی لڳدی ماں دے پچھوں لڳدی کہیں ویلے ابے کنوں کوئی فرمائش کریندی نظر آندی اے۔ الحمد للہ گھر وچ کہیں شئے دی کمی کینا ںہئی۔ والد ذیلدار ہن، گھر دے وچ ہر چیز دی فراوانی ہئی، خواہش منہ وچوں کڈھیندے ہاسے پوری تھیندی ہئی مگر میں اپݨے گھر دے ٻاہر ٖݙٹھا بکھ نچدی ہئی، غربت ہئی پریشانی ہئی، لوکاں دے مسئلے مسائل ہن جیندے وچ میݙا دل پریشان تھیندا ہئی، میکوں ٻاہر نکلݨ دا ہکو ہی رستہ ہئی جو میں سکول ونڄ تے اُتھاں ٻالاں نال کھیݙاں خوش تھیواں ایں طرح گھروں فرار دا ہکو ہی رستہ زندگی وچ سمجھ آندا ہئی سکول، کالج ، یورنیورسٹی۔
اساں پنج بھیݨیں تے ہک بھرا ہاسے ، ول اللہ نے ہک ٻیا بھرا ݙٖتا تاں اوندا ناں میں ہی ہک کہانی وچ پڑھیا ہئی شہروز میکوں پسند ہئی میں اٹھویں جماعت وچ ہم جیڑھلے میݙا چھوٹا بھرا پیدا تھیا، میں وݙی خوشی نال ایندی سالگرہ کیا کریندی ہم اپݨی وی سالگرہ نال رلیندی ہم اساں بس ساریاں کوں سݙ تے کوئی دیگ چا پکوائوں ہا تے ساریاں کوں سݙ تے خوشیاں منووائوں ہا، بس ہر ویلے خوشی خوشی ہی نظر آندی ہئی خوش تھیوݨ دے بہانے لبھیندے ہاسے ، ایویں ہسدے کھیݙدے میݙی بی اے مکمل تھی ڳئی۔ میݙی پیدائش ہک ایجھے علاقے وچ تھئی ہئی جیڑھا نہ شاہر ہئی نہ دیہات بس جیڑھیاں کیڑھیاں ضرورتاں جو ہن گھر دے اڳوں پوریاں تھی ویندیاں ہن۔ گھر وچ ہی ہر شئے مل ویندی ہئی۔
میݙے ابّے د ا تعلق ماڑی اللہ بچایا نال ہئی، اللہ بچایا ہک یونین کونسل ہے جیڑھی میݙے ݙاݙے دے ناں تے ہے، میݙے والد اتھوں دے ذیلدار وی ہن تے زمیندار وی ہن۔ لکھ لوک انہاں کوں سلام کریندے نظردے ہن، ہر ویلے میں اپݨے ابے کوں لوکاں دے فیصلے کریندے ݙیہدی ہم میں انہاں دے پچھوں بھڄدی ہم جو میں نال ڄلساں۔
میݙے ابو دی شادی میݙی والدہ نال تریجھی شادی ہئی، لیکن میݙے ابو ساکوں اپݨے گائوں کیناں ونڄݨ ݙیندے ہن، او آہدے ہن کوئی کائینی تہاݙا تساں صرف بھیݨیں بھرا آپس وچ ہیوے، ٻاہر دی دنیا نال تہاݙا کوئی تعلق کائینی، گھر وچ جیڑھی شئے تساں اَکھیسو تہاکوں ملسی ، ٻاہر نی ونڄݨاں، جیندی وجہ کنوں میݙے اندر ہک تڑپ ہئی ٻاہر کیا ہے میں ٻاہر لوکاں کوں ملݨ چاہندی ہم، گھبراہٹ تھیندی ہئی گھر دے ہکو ماحول کنوں۔ احٖ اپݨی زندگی کوں پچھوں مُڑ تے ݙٖیکھاں تاں ہک تڑپ جیڑھی میکوں ٻاہروں نکلݨ دی لوکیں کوں ملݨ دی ہئی ، جیڑھلے میں یونیورسٹی ڳئی تاں ہک افسانہ ہئی کیا ہئی کندھی دے پرہوں، کندھی دے ایݙے آلے لوک اوݙے ونڄݨ واسطے بے چین ہن تے اوݙوں آلے ایݙے آوݨ کیتے بے چین، لیکن سکون کتھائیں وی کینی، اتھاں ونڄ تے میکوں احساس تھیا کہ کتاباں ݙوجھیاں کوں سمجھاوݨ کیتے ہوندن، کاش لوک انہاں کوں سمجھن ، سبق حاصل کرن، ایں واسطے ہی ہے کہ حفیظ طاہر میݙا بھرا میکوں ہمیشہ اکھیندے جو کجھ لکھ ، شاید لوکاں کوں رہنمائی ملے، لیکن میں سمجھدی آں جیلے اساں رہنمائی کائیناںڳھدی ہئی کہیں وݙے دی ڳالھ کائیناں سݨی ہئی نہ سمجھی ہئی ، زندگی دی دوڑ وچ بس دوڑ لا ݙتی ہئی مڑ تے نہ ݙ ٖٹھا کہ کیا تھیندا پے تے احٖ کندھی دے پرہوں او ناول ہمیشہ میݙی زندگی وچ میکوں یاد رو ویندے تے ݙوجھا ہئی کہ ہر درخت تے باندر ٻیٹھے جیڑھا چݨے کھمدے انہاں ݙوں چیزاں ہمیشہ میکوں زندگی وچ راغب کیتا جو زندگی دے وچ سبق حاصل کرݨاں چہیدا ہے کہیں نہ کہیں کنوں سمجھ گھننڑی چاہیدی اے ۔لیکن ہمیشہ اپݨیاں بے وقوفیاں تے حرکتاں دی وجہ کنوں پچھاں رہ ڳیُم، زندگی وچ روز نواں تجربہ نویں ڳالھ ݙیکھݨ کوں ملدی ہئی۔
میݙی ماء ہک غریب پیو دی دھی ہئی، تیرھاں چوݙاں بھیݨ بھرا ہن، اُنہاں دی پرورش اُنہاں دی پھپھو کیتی ہئی جیڑھی بے اولاد ہئی ، اماں کوں اَٹھ جماعتاں پڑھایاں ، قرآن پاک پڑھایا ،ا چھے برے دی تعلیم ݙتی ول میݙا ابا میݙی اماں دی زندگی وچ آیا، اساں پیدا تھی ڳئے ، اماں نے اپݨا آپ ونڄا ݙتا، ساݙے وچ او اساݙے وچ ہی اپݨی جوانی بچپن ݙیہدی رہ ڳئی ، خیر انہاں ہیں گھر دے وچ ہی ساݙے مترائے بھیݨ بھرا چاچے کزن کہیں ویلے آ ویندے ہن، انہاں کوں مل تے ہمیشہ میکوں خوشی تھیندی ہئی تے خواہش تھیندی ہئی جو کوئی پروگرام رکھے ونڄن انہاں ساریاں کوں خوش کیتا ونڄے۔
(پہلاپلو)