پنجاب وچ میڈیکل دی تعلیم

سندھ ، سرحد تے بلوچستان دے لوکین دے دل اچ وݙے بھرا دے احترام والا کوئی تاثر کائنی ، اُتھاں پنجاب کوں ہک غاصب صوبہ قرار ݙتا ویندے ، انہاندا تاثر ٹھیک ہے پر ایہ وی حقیقت ہے جوآبادی دے مقابلے وچ صوبہ پنجاب دے لوکاں کوں میڈیکل تعلیم اتے صحت دیاں ٻہوں گھٹ سہولتاں حاصل ہِن ۔ آبادی دے لحاظ نال پنجاب ملک دا وݙا صوبہ ہے ۔ کلھے پنجاب دی آبادی 62 فیصد تے ترائے صوبیاں دی مجموعی آبادی 38 فیصد ہے ۔ پنجاب دے ݙراکلے تے ݙیݨ نما حجم دے خلاف چھوٹے صوبے احساس محرومی دا شکار ہن ، انہاں دا آکھݨ ہے جو وݙا صوبہ ہووݨ دی وجہ توں پنجاب ملک دے سارے وسائل ہڑپ کریندا ہے تے  چھوٹے صوبیں دے مقابلے اچ پنجاب دے لوکاں کوں بہتر سماجی سہولتاں حاصل ہن ، چھوٹے صوبیاں دا احساس محرومی تے شکایات اپݨی جاہ بجا مگر ایں حقیقت توں وی انکار نی کیتا ونڄ سڳدا جو پنجاب دے عوام کوں بعض معاملات اچ چھوٹے صوبیاں توں وی کمتر سہولتاں حاصل ہن ، ایں موقع تے اے وی وضاحت ضروری ہے جو انہاں سطراں دا مقصد نہ تاں پنجاب دی وکالت ہے تے نہ چھوٹے صوبیاں کوں اہانت ، ایں تحری دا مقصد فقط اے ہے جو حکومت پنجاب میڈیکل تعلیمی ادارے دے کمی دے مسئلے دی طرف توجہ کرے تے پنجاب خصوصاً سرائیکی علاقے دے معصوم طلبہ دی پڑھائی دا اہم مسئلہ حل کرے ۔

پنجاب دے مقابلے اچ سندھ اچ ڈاکٹراں دی تعداد کئی گنا زیادہ ہے، پاکستان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کونسل دے اعداد و شمار دے مطابق پنجاب اچ 42 ہزار ڈاکٹر موجود ہن جݙݨ جو ڈاکٹرداں دی اتنی ای تعداد سندھ اچ پاتی ویندی پئی ہے، آبادی دے تناسب دے اعتبار نال سندھ دے مقابلے اچ پنجاب اچ ہک لکھ 50 ہزار ڈاکٹر موجود ہووݨے چہندن ۔ مگر اینویں کائنی وجہ اے ہے جو آبادی بہ نسبت پنجاب اچ میڈیکل کالجاں دی تعداد ٻہوں گھٹ ہے ، ڈاکٹراں دی کمی دے باعث سندھ دے مقابلے اچ پنجاب اچ علاج ٻہوں مہانگا ہے تے مریضاں دے نال اتھاں دے ڈاکٹراں دا رویہ وی انتہائی گھٹیا تے پست ہے ۔ ماسوا چند استشنیات ، پنجاب دے ڈاکٹریں نے ڈاکواں دا روپ دھار گھدا ہے تے اے لوک دولت دی ہوس اچ انسانی زندگی بچاوݨ دے ناں تے انسانیت کوں قتل کرݨ دے مرتکب تھیندے پن ۔ پنجاب اچ غریب مریضاں کوں قبرستاناں اچ ݙو گز زمین دی مشکل نال نصیب تھیندی ہے ، جݙݨ جو ڈاکٹراں دے کئی کئی ایکڑاں اچ آسمان بوس محلات تعمیر تھیندے پن ، انہاں دے مقابلے اچ سندھ خصوصاً کراچی اچ اکثر ڈاکٹر ہُݨ وی چھوٹے چھوٹے فلیٹس اچ زندگی گزیندے پن تے انہاں دے انسانی رویے پنجاب دے ڈاکٹراں توں بہتر ہِن۔

طبی سہولتاں دے نال پنجاب اچ میڈیکل تعلیم دی صورتحال ازاں بد تر ہے ، ایں ویلھے سرکاری سیکٹر اچ سندھ اچ 8 ، صوبہ سرحد اچ 4تے صوبہ بلوچستان اچ 2 میڈیکل کالج موجود ہن ، گویا ملک دی 38 فیصد آبادی کیتے 14 میڈیکل کالج تے صوبہ پنجاب دی 62 فیصد آبادی کیتے صرف اٹھ میڈیکل کالج موجود ہن ، جݙݨ جو ݙوجھے صوبیاں دے مقابلے اچ پنجاب اچ 17 میڈیکل کالج موجود ہووݨے چاہیدے ہن ۔ پنجاب اچ میڈیکل کلاجاں دی کمی دی وجہ نال میڈیکل دیاں سیٹاں محود ہن ، جیندی وجہ توں طلہ اچ مقابلہ سخت تھیندے ۔ ایں مقابلے اچ او طلبہ کامیاب تھی ویندن جیڑھے انگلش میڈیم کلاس نال تعلق رکھیندن ۔ انگلش میڈیم کلاس توں او طلبہ تعلق رکھیندن جنہاں دے والدین ٹیکس چور، صنعتکار ، رشوت خور ، وݙے افسر یا ول ٻہوں وݙے سمگلرہن۔ انہاندے مقابلے اچ غریب دا او ٻچہ جیڑھا ہک روپیہ جیب خرچ نہ ملݨ دی وجہ توں ہنجویں دی برسات دے نال سکول ونڄے تے کاپی پنسل نہ ہووݨ تے ٹیچر دے بیت دے زخم معصوم ہتھاں تے چا تے واپس آوے ۔ او لفظ مجبوری دے مفہوم توں نا آشنا انگلش میڈیم دا کئیں طرح مقابلہ کر سڳدے ؟

طب دے شعبہ مکمل طور تے ہمدردی تے غمگساری دا شعبہ ہے ۔ ہمدردی تے غمگساری صرف تے صرف او ونڈ سڳسے جئیں دے کول درد دی دولت ہوسے ، میڈیکل کالجاں اچ جیڑھے کلاس اسں بھڄیندے پیوں انہاندا تعلق ہمدرد کائنی بلکہ بے رحم نسل نال ہے ۔ بے رحم نسل دی پود جوان تھی تے واپس آؤسے تاں او  ڈاکٹر نی ڈاکو ہوسے ۔ جئیں طرح ڈاکٹر موت توں خوف ݙے تے دولت کٹھی کریندے ایں طرح دا عمل ڈاکٹر احف وی دہریندا پئے ۔ صرف ایں ڳالھ دی ضرورت ہئی جو غریب دی اولاد کوں میڈیکل کالجاں اچ بھیڄݨ دے اقدامات تھیندے مگر سابق گورنر پنجاب خالد مقبول پنجاب اچ سلیف فنانس سکیم دے تحت پنجاب دے ترائے شہراں لہور، سیالکوٹ تے رحیم یارخان اچ پنجاہ پنجاہ سیٹاں دے ترائے نویں میڈیکل کالجیں دا علان کر کے سرائیکی زباند دی مثال اچ ’’ کم اڳلی توں چڳلی ‘‘ کر ݙتے ۔ انہاں توں اساں بصد احترام پُچھدوں جو انہاں میڈیکل کالجاں اچ کیا کہیں غریب دا ٻچہ تعلیم حاصل کر سڳسے ؟ اگر ایندا جواب نفی ہے تاں پورے صوبے اچ ڈاکو راج ڈاکٹراں دے روپ اچ قائم تھیسے تے صوبے دے جنوبی حصے سرائیکی وسیب دی صورتحال مزید خراب تھیسے کیوں جو ہک بُکھ بیماری تے بے روزگاری نے عرصے توں دیرے لاتے ہوئے ہِن۔

میڈیکل تعلیم تے صحت دے حولے نال پورے صوبے پنجاب دی ڳالھ کرݨ دے نال اساں سرائیکی علاقے دے پاسے آندوں تے ݙیکھدوں جو پنجاب نے اپݨے صوبے دے جنوبی حصے کوں میڈیکل تعلیم دیاں سہولتاں ݙے رکھین ۔ پنجاب اچ ایں ویلھے اٹھ میڈیکل کالج ہن جنہاں دی تفصیل ایں طرح ہے ۔

1۔ کنگ ایڈورڈ میڈیکل کالج لہور ، 2 ۔ علامہ اقبال میڈیکل کالج لہور، 3 ۔ فاطمہ جناح میڈیکل کالج لہور ،4۔ پنجاب میڈیکل کالج فیصل آباد ، 5۔ پنڈی میڈیکل کالج پنڈی ، 6۔ آرمی میڈیکل کالج پنڈی ، 7 ۔ نشتر میڈیکل کالج ملتان ، 8۔ قائد اعظم میڈیکل کالج بہاولپور۔

صوبہ پنجاب 36 ضلعیاں تے مشتمل ہے جئیں وچوں 17 ضلعے سرائیکی علاقے اچ ہن تے 15 پنجاب و پوٹھوہار اچ ، گویا پنجاب سرکاری نے پنجاب و پوٹھوہار دے 15 ضلعیں وچوں چھ میڈیکل کالج ݙتن تے سرائیکی علاقے دے 17 ضلعیں کوں صرف ݙو ، ایندے اچ بہاولپور کالج تے لہور دے کنگ میڈیککل کالج کوں سہولتاں دا موازنہ انج بحث ہے ، مگر سرائیکی علاقے دے نال ایں توں وݙی زیادتی ٻئی کیا تھی سڳدی ہے جو صرف ہک شہر لہور اچ ترائے میڈیکل کالج تے پورے سرائیکی ریجن اچ ݙو میڈیکل کالج ، ہُݨ لہور اچ میڈیکل یونیورسٹی قائم کر ݙتی ڳئی ہے ۔ایں توں پہلے لہور اچ حیوانات دے کالج تے ہسپتال کوں یونیورسٹی دا درجہ ݙتا ونڄ چکیا ہے ۔ کیا سرائیکی علاقہ حیواناں توں وی ڳیا گزریا ہویا ہے۔ کیا سرائیکی علاقے دے طلبہ ( جئیں وچ سرائیکی ، پنجابی ، مہاجر سب شامل ہن ) کوں اعلیٰ تعلیم حاصل کرݨ دا حق کائنی ؟

آئین پاکستان دی رو نال ملک دے تمام علاقیاں تے تمام افراد کوں ملکی وسائل توں برابر سہولتاں حاصل کرݨ دا حق حاصل ہے ۔ آئین دی پاسداری کیتے قومی تے صوبائی اسمبلیاں وجود اچ آوݨ آلیاں ہن ۔ اساں نومنتخب ارکان اسمبلی توں گزارش کریندوں جو او اپر پنجاب دی طرح سرائیکی علاقے اچ وی بنیادی انسانی سہولتاں ،خصوصاً تعلیم دے برابر مواقع فراہم کرن تے کم از کم چار نویں میڈیکل کالجاں ، ہک انجینئرنگ ، ہک زرعی ، ہک خواتین ،ہک ٹیکسٹائل ، ہک انفارمیشن تے ہک میڈیکل یونیورسٹی دے نال کیڈٹ کالج تے کیڈٹ سکولز دا انتظام کراون ، کیونجو مذکورہ بالا تعلیمی سہولتاں اپر پنجاب دے طلبہ کوں پہلے توں حاصل ہن ۔

حوالہ

معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی وسیب) وچوں چوݨ