پراݨا دیرہ

ڈیرہ غازی خان دی انفرادیت اے ہے جو اے ضلعی ہیڈ کوارٹر ہووݨ دے باوجود ایں امر تے قائم ریہے جو پراݨاں ڈیرہ غازی خان شہر دریا بردتھی ڳیا جیڑا ایں جاہ تے آباد ہا جتھاں ایں ویلے غازی گھاٹ دا پُل ہے جتھاں دریائے سندھ چلدا پے نواں تے موجودہ دیرہ غازی خان شہر سال 1910ء ءِچ منصوبہ بندی دے تحت بلاک سسٹم دے تحت آباد کیتا ڳیا پُراݨاں دیرہ غازی خان شہر 500 سال پہلے غازی خان میرانی آباد کیتا ہا ۔ایندے درمیان توں کستوری نہر رواں ہئی پُراݨے دیرہ غازی خان آلی جاہ تے وی کݙاہیں دریا ئے سندھ رواں ہا ۔شہر پورے دریا برد ہووݨ توں پہلے 1856ء چھائوݨی تے سول لائنز دا علاقہ جیڑا شہر دے شرقی پاسے واقع ہا۔ سیلاب دی نذر تھی ڳیا تے 1862ء ءِ چ نویں چھاونی تعمیر کیتی ڳئی تے پُراݨاں دیرہ غازی خان موجود ہا ۔تھاݨہ دراہمہ دی عمارت دے نیڑے تئیں آباد ہا ۔بعد ءِ چ موجودہ شہر توں تقریباََ 9,10میل پاسے غریب آباد کیتا ڳیا ۔انگریزاں قبضہ دے بعد ضلع دی چار تحصیلاں دیرہ غازی خان سنگھڑ داجل تے کوٹ مٹھن آباد کیتیاں تونسہ دے علاقہ کوں سنگھڑ آکھیا ویندا ہا ۔ جیندا ہیڈ کوارٹر منگھروٹھہ ءِ چ ہا ۔بعد ءِ چ تحصیل دا ہیڈ کوارٹر تونسہ منتقل کر ݙتا ڳیا اَتے ناں وی تونسہ تحصیل رکھ ݙتا ڳیا ۔ 1853ء ءِ چ تحصیل کوٹ مٹھن قائم کیتی ڳئی 1866ء  ء ِچ راجن پور کوں تحصیل ہیڈ کوارٹر مقرر کیتا ڳیا کیوں جو پُراݨاں کوٹ مٹھن سال 1862ء ءِ چ سیلاب دی نذر تھی ڳیا تے موجودہ قصبہ پُراݨے قصبے دے پاسے غرب پنج میل دے فاصلے تے موجودہ جاہ آباد کیتا ڳیا ۔سال 1861ء ءِ چ داجل دے بجائے جام پور ءِ چ تحصیل ہیڈ کوارٹر کوں منتقل کیتا ڳیا کیوں جو داجل ہک گوشہ ءِ چ واقع ہا ۔

حوالہ

کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء