پاکپتن ، وسیب دا اہم شہر

پاکپتن دا قدیم ناں اجودھن ہا۔ آکھیا ویندے جو ایہ ناں راجہ رام چندر دے خاندان ݙتا ہا۔ ہک روایت دے مطابق مہابھارت دی جنگ دے ویلھے ایں دا ناں دھارا نگری ہا۔ ویلھا بدلݨ تے ایں دے ناں وی بدلݨ لڳے۔ ایں کوں گانحیل والا، انحیل پتن وی آکھیا ڳیا۔ سکندر اعظم دے نال جیڑھے تاریخ نویس اتھوں لنگھئے انہاں ایں کوں اوہی ڈریک، سدڈریک، سوراکوسی تے ہائی ڈریک وی آکھیا۔ ابن بطوطہ اپݨے سفر نامے اچ ایں کوں اجودھن لکھیا۔ ایہ وی آکھیا ویندے جو پاکپتن دا ناں ایں کوں اکبر اعظم دے دور اچ ݙتا ڳیا۔ جیڑھا جو بابا فرید گنج شکر دی تقدس دے حوالے نال ہا۔ کئی صدیاں توں ایں جاہ دی اہمیت دریائے ستلج دے پتن دی وجہ توں ہئی، اتھوں دریا پار کیتا ویندے ، عرصہ دراز توں ایہ ݙو شاہراؤاں دا سنگم وی ریہا ہے۔ پراݨے زمانے اچ ہک سڑک دیرہ غازی خان تے دیرہ اسماعیل خان دی طرفوں تھیندی ہوئی منکیرہ ، شور کوٹ تے ہڑپہ آندی ہئی تے ݙوجھی ملتان توں آندی ہئی، ایں جاہ تے محمود غزنوی ، امیر تیمور ، ابن بطوطہ نے دریائے ستلج کوں پار کیتا ہا ۔ ایں جاہ تے قلعہ ہا، ایں کوں سبکتگین وی ہک روایت دے مطابق 977-78 ء اچ فتح کیتا۔ امیر تیمور دے حملے دے دوران لوک ایں علاقے کوں خالی کر تے اتھوں چلے ڳئے۔ہک روایت دے مطابق پتن تاں پہلے موجود ہا تے قدیم زمانے توں لوک اتھاں دریائے ستلج کوں پار کریندے ہن۔، لیکن بابا فرید گنج شکر دی وجہ توں ایں دے ناں دے نال پاک دا اضافہ تھی ڳیا۔ بابا دا انتقال 1265ء دے نیڑے تھیا، مزار تے ہُݨ وی انہاں دے خاندان دے سلسلے دے لوک گدی تے بیٹھے ہن۔

پاکپتن کوں 1990ء اچ ضلع دا درجہ ݙتا ڳیا، پاکپتن تے عارف والا ایں دیاں تحصیلاں ہن، ایں دے اُبھے اچ ضلع اوکاڑہ تے ساہیوال، پوادھ اچ ضلع اوکاڑہ، لمے پوادھی اچ بہاولنگر تے پِچھاد اچ ضلع وہاڑی ہے۔ سطح سمندر توں 150 میٹر اُچا ہے۔ کل رقبہ 2724 مربع کلومیٹر ہے۔ زمین ہموار تے ریگستانی ہے۔ شرح خواندگی 34.97 فیصد ہے۔ کل آبادی 1286680 نفوس تے مشتمل ہے۔ حضرت بابا فرید گنج شکرؒ ، حضرت عبداللہ المعروف بہ خواجہ عزیز مکی ؒ ، حضرت بابا سبز پیر، حضرت خواجہ عمیر مدنی ؒ، حضرت خواجہ بدر دیوان ؒ، حضرت چن پیرؒ، حضرت عارف شاہؒ، حضرت جج پیرؒ، حضرت ادھم شاہ ؒ، حضرت خواجہ محمد پناہؒ دے مزارات ایں ضلع اچ ہن ۔

حوالہ

کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء