پاندھی ٹُردا ڄُل

سرائیکی اِچ اساں اَکھیندوں ’’پاندھی ٹُردا ڄُل، پاندھی ٹُردا ڄُل، منزل ملݨی اوڑک توں اے ڳالھ نہ بُھل‘‘۔ اُردو کہاوت اے جو ’’سفر وسیلہ ظفر ہے‘‘ایں لیکھے پندھ آلی ڳالھ چنگی لڳدی ہے ۔ سیاݨے اَکھیندن ’’ٹُردا پندھ کریندے‘‘ ۔ بندہ ہتھ تے ہتھ رکھ تے ٻہہ تھیوے تاں او کݙاہیں منزل تے نئیں پُڄ سڳدا ۔ پندھ چنگی شئے اے جو حیاتی دی بھاند ݙیندے ۔پاندھی چنگے لوک ہوندن تے جیرھے رَل تے پندھ کریندن او تاں چنگے ہوندن ۔ خواجہ فرید سئیں دی کافی ’’آ چُݨوں رَل یار ‘‘ ایں سانگے شاہکار کافی اے جو ایندے وچ رَل تے پیلھوں چُݨݨ دی ڳالھ کیتی ڳئی اے۔ رَل وَسݨ ، رَل تے ٹُرݨ تے رَل تے کھاوݨ اے ساریاں چنگائی دیاں ڳالھیں ہِن ۔ ’’رَلے پندھ کریسوں‘‘ کتاب دا ناں ݙاڈھا سوہݨا ہے ۔ سئیݨ زاہدہ اجمل ہاشمی کوں مبارک تھیوے جو اُنھاں دی چنگی کتاب دا ناں وی چنگا ہے ۔

سرائیکی وچ ݙو چیزیں دی کمی ہمیش محسوس کیتی ڳئی اے ، ہک نثر تے ٻیا خواتین لکھاری ۔ کتاب میکوں ایں سانگے چنگی لڳی اے جو اے سرائیکی وچ ہے ، نثر ہے تے ہک خاتون نے لکھی ہے۔ کتاب وچ سارے مضمون اپݨی اپݨی جاہ تے چنگے ہِن ۔ پہلے مضمون’’ اللہ دے گھر دی زیارت ‘‘دے ناں نال ہے ۔ اے مضمون حجاز مقدس دی پندھ وہاݨی ہے جو کہ مقدس وی تے معلوماتی وی ۔ کتاب دے ݙوجھے مضمون رسماں ریتاں، ڄمݨ دیاں ریتاں ، بچپن دیاں کھیݙاں ، سیلاب ،جوانی دیاں رسماں، برات شادی اپݨی اپݨی جاہ تے اے سارے مضمون چنگے ہِن ۔ انھاں مضموناں دے وچ وسیب دا اولھݨاں نظر اَمدے تے وسیب دی ثقافت جھلکدی اے ۔ ہک مضمون عورت دے استحصال دے ناں تے ہے ۔ ایں مضمون دا عنوان اِی کافی اے ۔ کتھائیں گھٹ تے کتھائیں زیادہ عورت دا استحصال ساری دنیا اِچ تھیندے ۔ اساݙا معاشرہ میل شاونزم دا معاشرہ ہے ۔عرب دے دورِ جہالیت دی ڳالھ اپݨی جاہ تے پر سرکارؐ دی آمد ایں سانگے چنگائی دا انقلاب ہئی کہ دھی کوں زندہ درگور کرݨ دی مذمت کیتی ڳئی ہئی پر کہیں نہ کہیں شکل وچ عورت دا استحصال اَڄ وی جاری ہے جینکوں ختم تھیوݨاں چاہیدے ۔ اینویں ’’واہ واہ ساݙی قسمت، بھولے لوکیں دی معصومیت ، موت دیاں رسماں ، دنیا عبرت دی جاہ ، توہم پرستی دے نال نال ٻے عنوان وی سارے چنگے ہِن ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے جو سرائیکی وچ ودھ توں ودھ نثر لکھی ونڄے ۔ خواتین دے مسائل کوں اُجاگر کیتا ونڄے تے اے کم خود خواتین سب توں بہتر طریقے تے کر سڳدین ۔ کہیں جاہ تے کائنی لکھیا ہویا جو عورت  صرف روٹی بھاڄی پکاوݨ ، کپڑے دھوݨ ، تھاں مانجݨ ، ٻوہاری تے ٻال ڄماوݨ واسطے پیدا تھئی اے ۔عورت کہیں وی لیکھے مرد توں گھٹ کائنی ۔ بعض ویلھے تاں عورت دا مقام مرد توں وی ودھ تے ہے جو عورت اساݙے مذہب اِچ پیغمبر کائنی پر پیغمبر دی ماء ضرور ہے۔ ایں سانگے تریمت ہر طرح دے احساس کمتری کوں پرے چا مارے تے حیاتی دے ہر شعبے اِچ حصہ گھنے ۔ مرد کوں وی اپݨی سوچ تے اپݨے رویے تبدیل کرݨے چہیدن ۔ تاڑی ہک ہتھ نال نی وڄدی ۔اساݙے مہاندرے دانشور سئیں مسیح اللہ خان جام پوری اَکھیندن جو ’’ناصرف اے جو عورت نصف توں زائد اے بلکہ آوݨ آلے وقتیں اِچ خواتین ڈھیر زیادہ تھی ویسن ۔‘‘ ایں سانگے ضروری اے جو اساں خواتین دی ہر محاذ تے ہر شعبے اِچ حوصلہ افزائی کروں تے چھیکڑ اِچ اے ڳالھ کیتی ونڄے جو خواتین جیڑھی جو ہمیش توں سوہݨی شاعری کریندن ،سہرے لکھدن ، ٻولیاں لکھدن تے ڳاوݨ لکھدن اُنھاں وچ اپݨا تخلص ضرور لکھن کیوں جو ہُݨ تک جو کجھ لکھیے اُنھاں دا ناں نئیں آیا ۔ہُݨ او وقت آ ڳئے جو ایں رویے کوں بدل ݙیون۔ بس میݙی اتنی گزارش ہے۔

ظہور دھریجہ

جھوک سرائیکی ملتان

حوالہ

کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز‘ ملتان