ٻارہویں صدی عیسوی وچ سائنس دی ٹور
ٻارہویں صدی عیسوی وچ سائنس دی ٹور
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]ٻارہویں صدی عیسوی سائنس دے میدان وچ ہک اہم منتقلی دا دور ہئی ۔ اوں دور وچ اسلامی دنیا وچ سائنس تے علم دے میدان وچ مزید ترقی تھئی ، پر یورپ وچ وی سائنسی علوم دی نویں شروعات تھیاں ۔ ابن رشد تے جابر بن افلح ورڳے سائنسداناں مختلف شعبیاں وچ بھرویں اڳونہیں کیتی ۔ اوں دور وچ طب ، ریاضی ، ایسٹرونومی ، کیمسٹری ، تے فلسفہ دے شعبیاں وچ بھرویں اڳونہیں تھئی ۔ تجرباتی طریقیاں کوں مزید بہتر بݨایا ڳیا تے نویاں دریافتاں کیتیاں ڳئیاں ۔ ایں صدی وچ سائنسی علوم دی ترقی اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ سدھا کیتا ۔
طب دے میدان وچ ، ابن رشد گیلن دے کم تے تبصرے لکھئے تے طب دے میدان وچ اہم کم کیتا ۔ انہاں مختلف بیماریاں دے علاج دے نویں طریقے دریافت کیتے تے طبی آلات کوں بہتر بݨایا ۔ انہاں نفسیاتی بیماریاں تے وی کم کیتا ۔ ہسپتالاں وچ مریضاں دے علاج دے نویں طریقے متعارف کرائے ڳئے ۔ طبی علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔ اوں دور وچ طبی تجربات تے مشاہدات تے زیادہ زور ݙتا ڳیا ۔ اوں دور وچ یورپ وچ وی طبی علوم دی منتقلی شروع تھئی ۔
ریاضی دے میدان وچ ، جابر بن افلح ٹرگنومیٹری دے میدان وچ اہم کم کیتا تے "اصلاح المجسطی" (Islah al-Majisti) لکھی جیڑھی بطلیموس دے "المجسطی" (Almagest) تے تبصرہ ہئی ۔ شرف الدین طوسی الجبرا دے میدان وچ اہم کم کیتا تے کیوبک مساواتاں (cubic equations) حل کرݨ دے طریقے دریافت کیتے ۔ انہاں کیلنڈر دی اصلاح وی کیتی ۔ ریاضی دے علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے ریاضی داناں کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔ اوں دور وچ ریاضی دے ڳنجھل مسائل تے کم کیتا ڳیا ۔ اوں دور وچ یورپ وچ وی ریاضی دے علوم دی منتقلی شروع تھئی ۔
فلکیات دے میدان وچ ، جابر بن افلح (Geber) فلکیاتی مشاہدات دے ذریعے ستاریاں دی حرکات کوں مزید بہتر بݨایا ۔ انہاں زمین دی گردش تے سیاریاں دی حرکات دے بارے وچ درست معلومات ݙتی ۔ انہاں فلکیاتی آلات دے استعمال تے انہاں دی بہتری تے کم کیتا ۔ فلکیاتی رصد گاہاں وچ فلکیاتی مشاہدات کیتے ڳئے ۔ ایسٹرونومی دے علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے ایسٹرونومی دے ماہرین کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔ اوں دور وچ فلکیاتی مشاہدات تے حساب کتاب تے زیادہ توجہ ݙتی ڳئی ۔ اوں دور وچ یورپ وچ وی فلکیاتی علوم دی منتقلی شروع تھئی ۔ ایں صدی وچ سائنسی علوم دی ترقی اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ سدھا کیتا ۔