ٹمپل دے قصے
اِیں کتاب وچ سخی سرور دے ست قصّے شامل ہِن ۔
(1)…سخی سرور تے دانی ڄٹّی:
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]’’نِہالے‘‘ شاعر دی ایہ نظم 163مصرعیاں اُتّے مشتمل ہے ۔ اِیں حکایت وچ سخی سرور دی ہک کرامت دا ذکر ہے جیندے مطابق سخی سرور ہک موئے ٻال کوں جِیندا کر ݙتّا۔ واقعہ تفصیل نال بیان کیتا ڳے ۔163مصرعیاں دی ایہ نظم قدیم زبان کوں ظاہر کریندی ہے ۔ (حکایت نمبر2۔ جلد اوّل)
……………
(2)…سخی سرور دے ترے ڳاوݨ:
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]پہلے ڳاوݨ اِچ سخی سرور دے ڄمݨے کنوں شادی تئیں دا ذکر ہے ۔ ݙوجھے ڳاوݨوچ ککّی گھوری دے ٻول پووݨ تے تریجھے اِچ دانی ڄٹی دا واقعہ بیان کیتا ڳے ۔ 100 مصرعیاں دے ایہ ترے ڳاوݨ واقعات دا تکرار ہِن ۔ اے سارے واقعات پہلے آ چُکن ‘ دانی ڄٹی دا واقعہ وی پہلی کہاݨی اِچ آ چُکے ۔ (حکایت نمبر4جلد اوّل)
(3)… عیسے بنیے دا گیت:
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]ایں گیت وچ نگاہہ وچ سخی سرور دی خنگاہ دی تعمیر بارے ݙسیّا ڳے ۔ عیسے بنیے سوا لکھ روپیہ دان کرݨ دا فیصلہ کیتا پر بعد اِچ مُکر ڳیا ۔ سخی سرور کوں کنڈ کرݨ دی وجہ کنوں اُوکوں ’’کوڑھ‘‘ تھی ڳیا ۔ وَل اوہ ’’سنگ‘‘ دے نال پیر کول ڳیا تاں صحت مند تھی ڳیا ۔ 89مصرعیاں دی ایہ نظم وی قدیم زبان گوں ظاہر کریندی پئی ہے ۔ ایں نظم وچ اندھے کوں ’’سُڄاکا‘‘ کوڑھی کوں صحت وند تے خُسرے کوں ٹھیک کرݨ جیہاں کرامتاں دا ذکر وی ہے ۔
(حکایت نمبر7 ۔ جلد اوّل)
(4)…عیسے وپاری دا گیت
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]ایں کہانی وچ وی عیسیٰ وپاری اُوہو ہے جیندا اُتلّی کہاݨی اِچ ذکر کرآ چُکے ۔ ٻس ایندے وچ اوندے اُٹھ دی لت تُرٹݨ ‘ سخی سرور دی کرامت نال اُوکوں ٹھیک کرݨ دا ذکر ہے تے وَل عیسے دا سخی سرور دی خنگاہ بݨواوݨ دا محض حوالہ ہے ۔ ساریاں ڳالھیں پچھلی کہاݨی اِچ آ چُکِن ٻس اِتھّاں بیان دا اندازا لڳ ہے۔ (حکایت نمبر8۔ جلد اوّل)
(5)…سخی سرور اَتے جاتی
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]ایہ کہاݨی ہک ٻامݨ پھیرو ‘ دی ہے جیکوں لہور اِچ ریکارڈ کیتا ڳے ۔ کہاݨی اِچ ہک کرامت دا ذکر ہے جہڑی چِھیویں کہاݨی اِچ کرامت نمبر تَرے دے طور تے آ چُکی ہے ۔ کہاݨی دی زبان پُراݨی ہے جیندے اُتّے ہندی تے سنسکرت دے اثرات ٻہوں زیادہ ہِن ۔ تہوں اصل متن دے نال اُوندا ترجمہ ٹمپل دے ݙتے ہوئے انگریزی ترجمے کنوں سرائیکی اِچ نال کر ݙتا ڳے ۔ متن دے نال نال وضاحت اُردو وچ کیتی ڳئی ہے جیکوں ٹمپل انگریزی اِچ ترجمہ کر ݙتّا ہا ۔ میں ایں ترجمے کوں سرائیکی اِچ لِکھّے ۔ ایں طرحاں متن دا ترجمہ تے وضاحتاں دا ترجمہ سرائیکی اِچ میݙا کیتا ہوئے جبکہ متن ٹمپل دا آپݨاں ہے۔105مصرعیاں دی ایہ نظم نٹ دی اُوں دور دی اصل زبان کوں ظاہرکریندی پئی ہے۔
(حکایت نمبر21 جلد دوم)
(6)… سخی سروردی شادی
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]ایں کہاݨی وچ سخی سرور دی شاعری دا ذکر ہے ۔ آکھیا ویندے جو ملتان دے حاکم گھنّوں خاں نے آپݨی دھی دی شادی ایں لئوں کر ݙتّی جو اوہ سخی سرور دی کرامت کنوں متاثر تھی ڳیا ہا ۔ اِیں کہاݨی وچ حضرت سخی سرور دے سارے خاندان دا ذکر ہے ۔ جیندے مطابق سخی سرور دا ناں سُلطان ہا ۔ والد دا ناں زین العابدین ہا ‘ اوہ ذات دے سیّد ہَن ۔ اُنہاں دی ماء دا ناں مائی عائشہ خاتون ہا ۔ بھرا دا ناں ڈھوڈا خان ہا ۔ مترائی ماء دا ناں رستم خاتون ہئی ۔ اِنہاں دے مترائے بھرا ترے ہَن ۔ نا نی دا ناں صاحب زادی ہا ‘ (وغیرہ وغیرہ) کہاݨی وچ مساتاں دی عداوت دا ذکر ہے ‘ نال اِی سخی سرور دی کرامت دا ذکر ہے ۔ اَخیر تے سخی سرور دی شادی دا ذکر ہے ۔ شادی دی رسم وی ݙسّی ڳئی ہے۔
ایں نظم دا خالق شاعر نہالا ہے ۔نظم کوں لاہور اِچ ریکارڈ کیتا ڳیا ۔ نظم دے کل مصرعے 164ہِن ۔ (حکایت نمبر22۔ جلد دوم)
(7)… سخی سرور دیاں کرامتاں:
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]ایں کہاݨی وچ ترے کرامتاں دا ذکر ہے۔ پہلی کرامت مطابق اُنہاں گھوڑا زندہ کر ݙتّا ۔ ایں کہاݨی وچ سخی سرور دا آپݨے بھراواں ہتھوں قتل تھیوݨ دا ذکر ہے ۔ اِیں نظم دا خالق بھرائیں شاعر عبداللہ ہے ۔ ݙوجھی کرامت وچ گھوڑے دا زندہ تھیوݨ تے ملتان دے حاکم دی دھی نال سخی سرور دی شادی دا حال ہے ۔ تریجھی کرامت مطابق پھیرو ٻامݨ پیر کوں کنڈ کیتی تاں اُوکوں کوڑھ تھی ڳیا ۔ توبھاں کرݨ دے بعد اوہ وَلا چنگا بھلا تھی ڳیا ۔ ایہ ساریاں کرامتاں مختلف کہاݨیاں کوں گڈ مڈ کرݨ نال مِل ڳیاں ہن ۔ برحال اِیں کہاݨی دا مقصد سخی سرور دی وݙائی ݙسّݨ ہے ۔ ایں کرامت دا خالق ’’نہالا‘‘ شاعر ہے۔ تریہاں کرامتاں دے ترتیب وار مصرعے ایہ ہن :59 , 107 , 122(کل 288مصرعے)
(حکایت نمبر53۔ جلد سوم)
……………
اُتلیاں ساریاں حکایتاں ؍کہاݨیاں محض ’’سخی سرور‘‘ دے کامل پیر ہووݨ کوں ظاہر کریندیاں ہِن ۔ ایہ کہاݨیاں پنجاب دے اُوں دور دے نٹ بیان کریندے ہَن جنہاں کوں مسٹر ٹِمپل کیتے ریکارڈ کیتا ڳیا ۔ زبان وی قدیم ہے تے انداز بیان وی ۔ واقعات دی تکرار وی ہے تے واقعات وچ خلا وی ہِن۔ وَل وی ایہ نظماں ٹمپل دی محنت کوں ظاہر کریندیاں ہِن۔
٭
حوالہ
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]وسیبی قصے، ترجمہ /لکھت وٹاندرا : شوکت مغل ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز ‘ ملتان