وسیب دی زبان دا ناں

’’سرائی‘‘ وسیب دا ہک قدیم تے پراݨاں لفظ اے جیندا مطلب ہے معزز تے سردار،اے لوظ وسیب ءِ چ صدیں توں الایا ویندے ،احترام دے طور تے اے لوظ کجھ لوکیں دے ناں دا حصہ بݨدا رہ ڳے جیویں حکیم الٰہی بخش سرائی آف لیہ اتے احترام دے طور تے اے لوظ کجھ قبلییں دا حصہ وی بݨدا رہ ڳے جیویں خان پور ءِ چ ہک ٻہوں وݙا قبیلہ کورائی ہے پر احترام دے طور تے اس سارا قبیلہ سرائی اکھویندے ۔ایں قبیلے دے وݙے آݙت خاں سرائی ٻہوں وݙے آدمی ہن ،عبدالرحیم خاں سرائی خان پور دے ٻہوں وݙے زمیندار تے سیاستدان ہن ، سردارمرید خان سرائی یونین کونسل کوٹلہ ماہی دے ہمیش توں ناظم تے چیئر مین بݨدن ۔سرائی دے ناں تے ٻہوں ساریاں آبادیاں تے وستیاں وی ہن جیویں جو دھریجہ نگر دے نال آلی دھریجییں دی وستی دا ناں ’’سرائی دا کھوہ ‘‘ ہے ۔ سرائی لوظ توں سرائیکی بمعنی سردار  معزز تے وݙے لوکیں دی زبان ۔اے ہک وجہ تسمیہ ہے جو کہ خطے دی خوشحالی دی وجہ توں سامھے آیا ، کیوں جو سرائیکی خطے کوں ایندے دریاویں دی وجہ توں ’’ سیت سندھو‘‘ یعنی ست دریاویں دی سر زمین آکھیا ڳیا تے سیت سندھو ءِ چ رہݨ آلے لوکیں کوں سرائی آکھیا ڳیا جو کہ بعد ءِ چ سرائیکی ءِ چ بدل ڳیا ۔ سردار یا معزز دراصل اتھاں رہݨ آلے صرف او نی جو سرائی اکھویندن بلکہ سارے لوک ہن ، سرائی توں سرائیکی وی تے سکنی حوالے نال سرائیکستان وی ہے ۔ ایں خطے کوں سرائیکی دیس ، سرائیکی ݙیس تے سرائیکی دیش وی آکھیا ڳے ۔ دیس ݙیش تے دیش ، ہکو لوظ اے ، بعض علاقیں ‘‘دیس ‘‘ بعضءِ چ’’ ݙیس ‘‘ تے بعض ءِ چ ’’دیش‘‘ الایا ویندے ۔ جیویںملتان بہاولپور دال تے دیرہ اسماعیل خان ءِ چ ’’ݙال ‘‘ الایا ویندے اے تھولے تھولے فرق دنیا دے سارے زبانیں ءِ چ ہوندن ۔اساݙے خطے کوں سرائیکی وسیب وی آکھیا ویندے ، اے ناں وی ݙاڈھا من بھاوݨا ہے ، میݙی ہک کتاب دا ناں ’’سرائیکی وسیب ‘‘ ہے ، ایں ناں تے میں روزنامہ خبریں وچ پندھراں سال توں زائد عرصہ کالم وی لکھیے ،جݙان میݙی کتاب ایں ناں نال آئی تاں معروف ریسرچ سکالر خواجہ طاہر محمود کوریجہ سئیں آکھیا جو دھریجہ صاحب ! تیݙی بخشش سانگے لفظ ’’سرائیکی وسیب ‘‘ ہی کافی ہے ،جو اپݨے خطے کوں ریاستی بہاولپور ی یاملتانی اکھواوݨ نکی ڳالھ ہئی ہݨ صادق آباد توں ڈی آئی خان تک اساں اپݨے علاقے کوں اپݨا وسیب آکھ سڳدوں ۔

حوالہ

کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء