نیوٹن دا کشش ثقل دا قانون

ہک ڈینہہ نیوٹن سیب دے وݨ تلے ٻیٹھا ہا تے ہک سیب وݨ توں تلے ڈٹھا۔ نیوٹن ہوں وقت کیپلر دے نظریات دے بارے سوچیندا پیا ہا۔ اوں نے سیب دے تلے ڈھہݨ تے غور کیتا جیندے نال نیوٹن دا مسئلہ حل تھی ڳیا تے او ہک عظیم قانون دی دریافت تے پُڄ ڳیا۔ سیب ڈھہݨ دے واقعے دا  راوی والٹیر [VOLTAIRE]ہے۔ اونکوں اے واقعہ نیوٹن دی  بھتریجی کیتھرائن بارٹنCATHERINE BARTON]  [  نے سُݨایا ہا جیڑھی کہ ہک لمبا عرصہ نیوٹن دے نال رہ گئیٖ ہئی۔او نیوٹن دا گھر سنبھلیندی ہئی۔  

نیوٹن دا کشش ثقل دا قانون سائنس دی دنیا واسطے ہک قیمتی تحفہ ہا۔ نیوٹن اے ݙسایا ہا جو کائنات اچ ہر جسم ٻے جسم کوں آپ ݙو چھکیندے۔ کشش دی ایں قوت نال ساݙے سجھ دا نظام تے تارئیں تے سیارئیں دا نظام قائم اے تے او ہیں کشش دی قوت دے اثر نال خاص طریقے نال حرکت کریندے پن۔ ہیں قانون نال نیوٹن نے زمین تے سجھ دا وزن معلوم کیتا تے اوں اے وی آکھیا جو سمندر اچ پاݨی دیاں چھولیاں چندر تے سجھ دی ہیں کشش دی  وجہ کنوں وجود اچ اندئین۔

سائنسی طور تے نیوٹن دا کشش ثقل دا قانون اے آہدے:

کائنات اچ ہر جسم ٻے جسم کوں آپ ݙو چھکیندے۔ کشش دی اے قوت کہیں ݙو جسمیں دی کمیت دے حاصل ضرب دے راست متناسب ہوندی اے ،مطلب کمیت زیادہ ہووے تاں کشش وی زیادہ ہوسی تے کمیت اگر کم ہووے تاں کشش وی کم ہوسی (کہیں جسم اچ مادے دی جتنا مقدار ہووے ہوکوں اساں کمیت[MASS] آہدوں)۔

کشش دی اے قوت کہیں ݙو جسمیں دے فاصلے دے مربعے دے بالعکس متناسب ہوندی اے۔ مطلب اگر فاصلہ ودھ ونڄے تاں کشش دی اے قوت گھٹ ویسی تے اگر فاصلہ گھٹ ونڄے تاں کشش دی اے قوت ودھ ویسی۔

اے قانون زمین، چندر تے سیارئیں دے مداریں  دی ٹھیک ٹھیک پیش گوئی کریندے۔

ارسطو اے سمجھدا ہا جو زمین سکون دی حالت اچ ہے لیکن نیوٹن دے قوانین کنوں اے پتہ لڳدے جو سکون دا کوئی خاص معیار کینی۔ اساں اے آکھ سڳدوں جو جسم الف ساکن اے تے جسم ب ، جسم الف دے مقام دی نسبت نال حرکت اچ ہے یا اے آکھ سڳدوں جو جسم ب ساکن اے تے جسم الف،  جسم ب دے مقام دی نسبت نال حرکت اچ ہے۔

مثال دے طور تے زمین ساݙے لحاظ نال ساکن اے لیکن اگر کوئی بندہ چندر تے کھڑ کے زمین کوں ݙیکھے تاں زمین حرکت کریندی ہوئی ݙسسی۔ ایندا اے مطلب اے جو کائنات اچ مکمل سکون یا ریسٹ تے مکمل مقام یا پوزیشن دا وجود کینی۔

نیوٹن ایں ڳالھ تے ٻہوں پریشان ہا کیوں جو اے خیال مکمل خدا [ABSOLUTE GOD] دے تصور دے خلاف ہا۔ ایں وجہ کنوں او مکمل سکون یا مکمل مقام دے ایں تصور کوں نہ منیندا ہا حالانکہ اے ڳالھ نیوٹن دے آپڑیں قانون کنوں نکھتی ہئی۔

برکلے[BARCLAY] نے نیوٹن  دے ایں عقیدے تے ٻہوں تنقید کیتی ہوکوں یقین ہا جو تمام مادی اجسام اور زمان و مکان[TIME AND SPACE] ہک کوڑا خیال اے۔ جیڑھے ڈاکٹر جانسن[DR JOHNSON] کوں برکلے دی اے ڳالھ ݙسائی ڳئی تاں اوں زور لا تے آکھیا جو میں اینکوں نئیں منیندا تے اپݨا ہک پیر زور دا پتھر تے مارݙتا۔

ارسطو تے نیوٹن ݙوہیں مکمل سکون، مکمل مقام تے مکمل وقت تے یقین رکھیندے ہن۔

نیوٹن دی کتاب اصول ریاضی[PHILOSOPHY NATURALIS PRINCIPIA MATHEMATICA] ــ انسانی ذہانت دا عظیم ترین نمونہ ہے۔ ایں کتاب نے کائنات دے علم اچ ٻہوں زیادہ اضافہ کیتا تے ایں علم کوں سائنس دا درجہ ݙتا۔ ایں کتاب دی وجہ کنوں نیوٹن پوری دنیا اچ مشہور تھی ڳیا۔ ایں کتاب نے نیوٹن کوںٻہوں تھکا تے کمزور کر ݙتا۔ او کتاب اچ اینجھا غرق تھیا جو جہان تے ڳالھامشہور تھی ڳیا۔ کتاب ہوندے دماغ تے چھا ڳئی تے او ہر شئے بُھل ڳیا ہا۔ کئی کئی ویلھے تک روٹی نہ کھندا ہا تے او سمجھدا ہا جو میں روٹی کھا  چُکیاں۔

"اصول ریاضی" دے علاوہ نیوٹن نے ہک کتاب "بصریات" وی لکھی لیکن ہوکوں نہ ختم تھیوݨ والی مشہوری "اصول ریاضی" نے ݙتی۔ اے او کتاب اے جئیں انسان دے اڳوں کائنات دے علم دے دروازے کھول ݙتے۔

حوالہ

کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان