نچاری

قلات دی تاریخ ٻہوں قدیم ہے۔ قبل از تاریخ ایں علاقے کوں "قلات سیوا" آکھیا ویندا ہئی۔ اوں ویلے ایہ جاہ قدیم ہندو مذہب دے منݨ آلیاں دے زیرنگیں ہئی۔ بعد وچ ایں جاہ کوں "قلات نیچاری" آکھیا ونڄݨ لڳا۔ ایندی وجہ بروہی بان نیچاری قبائل ہن، جو ایں علاقے دے اولین باسی شمار تھیندے ہن۔ ایہ قبائل پوادھ توں قلات وچ داخل تھئے تے انہاں نے آپݨی رہائش کیتے اتھاں قلعے وی تعمیر کیتے۔ بلوچ قبائل دی آمد انہاں دے بعد پچادھ توں تھئی۔ بروہی قبائل نے پندرہویں صدی وچ اتھاں ہک ٻہوں طاقتور ریاست بݨا گھدی ہئی، پر دہلی دے مغل حکمرانیں دے سامݨے ایں ریاست دی کجھ نہ چل سڳی تے ایویں قلات دا علاقہ مغل سلطنت دا باجگزار بݨ ڳیا۔ دہلی توں طویل فاصلے دے باعث مرکزی حکومت دی گرفت ٻہوں کمزور رہی۔ چنانچہ مغل اعصاب دی کمزوری دے نال ہی سترہویں صدی عیسوی وچ ایہ علاقہ ولا آزاد تھی ڳیا تے بروہی سرداریں دی سیادت ہک واری ولا اتھاں قائم تھی ڳئی۔ 1876ء وچ تاج برطانیہ دے غروب نہ تھیوݨ آلے سورج نے قلات تے وی ہک معاہدے دے ذریعے آپݨی حکومت قائم کر ڳھدی۔ گورا سامراج رخصت تھیا تاں قلات دا علاقہ ݙو قومی نظریے دی ٹھڈی چھاں وچ آسودہ حال تھی ڳیا۔

نیچاری قبیلہ عددی حیثیت نال وی اہم ہے۔ تاہم ایہ ہک قدیم قبیلہ ہے۔ ایں قبیلے نے آپݨے سابقہ ایام وچ براہوئی دار الحکومت کوں آپݨاں ناں ݙتا ہئی، جیہڑا آئین اکبری وچ قلات نیچارہ دے ناں نال مشہور ہے۔ بعد وچ قلات بلوچ مشہور تھیا۔ مقامی روایات دے مطابق نیچاری الیکو زئی افغان ہن۔ انہاں دا مورث الیکو اپݨے ڑیوڑاں سمیت افغانستان توں نیچارہ آیا ہئی، جیہڑا اوں ویلے ہک جدگال دے قبضے وچ ہئی تے اوہ وادی امیری وچ رہندا ہئی۔ رند بلوچ موسیٰ تے بنگلزئی براہوئی دا مورث بنگل بعد وچ نیچارہ آیا تے الیکو نال مل کے جدگال کوں مار ݙتا تے امیری دا علاقہ آپس وچ ونڈ ڳھدا۔ نیچاری قبیلہ، جیہڑا اڳوں ونڄ کے زہری قبیلے وچ مل ویندے، دا بنیادی علاقہ نیچارہ قلات بلوچستان ہے تے ٻولی براہوئی ہے۔ پر آبادی ودھݨ دے نال نال ایہ لوک پھیلدے ڳئے تے ہݨ بلوچستان سمیت پورے پاکستان وچ موجود ہن۔ ایندے علاوہ افغانستان تے ایران وچ وی انہاں دی کافی وݙی تعداد موجود ہے۔ موجودہ قبائلی سردار عبدالکریم نیچاری ہے، جیہڑا مرحوم سردار فاضل محمد نیچاری دے فرزند ہن۔ ایہ لوک بہادر، ملنسار تے مہمان نوازی وچ مشہور ہن۔ تاریخی کتابیں دے مطالعے توں پتہ لڳدے کہ ایہ قبیلہ ہر دور وچ خوانین قلات دے دست راست رہے ہن۔ انہاں دے بارے وچ ہک ݙو کہاوتیں وی مشہور ہن۔ ہک ایہ کہ نیچاری جے جیت نہ سڳیے تاں ہارے وی کائنی۔