نَویں رُت دی لکھاری۔ رضوانہ تبسم درانی
میݙی مسات اے، ایندی ساری زندگی میݙے سامݨے گُذری ہے ۔اے پیدائشی لکھاری اے ۔شروع توں ادبی مزاج ہَس ،چھوٹی کلاساں اچ وݙے وݙے مضامین ٹیچرز کوں حیران کریندی ہئی۔ میں اُنھاں ٖڈینہاں مظفر گڑھ پڑھیندا ہَم تے ہفتے دے ہفتے گھر ڈیرہ غازیخان آندا ہَم۔ تھک ترُٹ سُتا پیا ہَم جو اَمی جان اَن جڳایا جو پُتر اُٹھی رضوانہ ٻہوں دیر دی اَئی ٻیٹھی اے۔
میں اُٹھی ایں اڳوں وَدھ سلام کیتا ’’ کیویں اَئیں بیٹا؟‘‘ بھائی جان میں ہک غزل لکھی اے ’’ میں حیرانی نال ݙٹھا ایں کاپی آلے ہِک صفحے تے لکھی اُردو غزل میکوں ݙتی ۔میں گھِن پہلا مصرعہ پڑھیا حیران تھی پُچھیا’’ کیڑھی کلاس اچ پڑھدیں‘‘ ۔ فَٹ جواب ݙتوس’’ ستویں اچ‘‘۔ میں حیران تھی شعر پڑھئیے میکوں یقین نہ آیا میں وَل پُچھیا ’’ اے تئیں لکھی اے‘‘۔جیا !بھائی جان’’ کِتھائیں پسند اَئی ہووی تے ولا لکھ گھدی ہووی رسالے تاں ٻہوں پڑھدیں ‘‘۔ نئیں بھائی جان میں آپ لکھی اے۔
میں پریشان ایں ڳالھوں ہَم جو بحر ،عروض، قوافی سب پرفیکٹ ہَن ،میں شاباش ݙتی تے حیران ہم جو نویں نویں مضامین تے اے پختگی ،ہک چھوٹی جھئیں ٻال اِچ کیویں آ ڳئے۔ میں پین منگیا تے کاغذ دے ݙوجھے پاسے ترائے چار اُستادیں دے مصرعے طرح دے طور ݙتے جو اِنھاں تے غزلاں لکھ کراہیں میکوں اگلے ہفتے ݙکھاویں ’’جی اچھا سئیں ٹھیک ‘‘۔ میں آکھیا پرفیکٹ۔ اے لگی ڳئی میں سوچیا ہُݨ پتہ لڳ ویسی ݙوجھے ݙینہہ اے سویرے سویرے آڳئی تے سارے مصرئیں اُتے گِرہ لگی ،چار غزلاں اڳوں تے واقعی میں حیرت اچ لڳا ڳیوم ،مزید حیرت اے تھئی جو ایں ہِک پاکٹ سائز دی ڈائری پڑھݨ کوں ݙتی جیندے اچ پنجوی تریہہ غزلاں لکھیاں ہویاں ہَن، میں جیویں پڑھدا ڳیاں، قائل تھیندا ڳیوم جو اے نابغہ ہے میں تعریف کِتھائیں ہک ٖڈو غزلاں اچ کمی بیشی اُو ٹھیک کیتی وَل آکھیا’’ بیٹا اے اُردو سمندر ہے تو سرائیکی اچ لکھ‘‘ اُوں ڳالھ ڳنڈھ ٻدھ گھدی جِتھوں سرائیکی زبان کوں ہِک وݙی ’’جینوئن‘‘ شاعرہ نصیب تھئی اے۔
اَٹھویں دی طالبہ ہئی جیڑھے میں ایکوں ریڈیو پاکستان مُلتان دے ادبی پروگرام اچ گھن آ مُتعارف کرایا کہیں کو یقین ناں آندا ہا میں طرح مصرعہ ݙتا اساتذہ وی طرح ݙیندے ڳئے تے گِرہ لیندی ڳئی ۔سبھے حیران پریشان تے وَل اوندے بعد اِی وَل تے پچھوں نئیں ݙٹھا ،وَل ہک ݙینہہ ایں میکوں سرائیکی اچ لکھیا اَفسانہ ݙکھایا اومظلوم عورت دی کہانی تمام تر فنّی تقاضئیں دے مُطابق ایندے افسانئیں دے کردار تے واقعات بالکُل اصلی لڳدن کیوں جو ایندے اُتے وی اوہا بیٹی چھوٹی عُمر دی شادی ،بجائے خوشی دے ݙینہہ اندے۔ݙکھ دا شکنجہ بݨی شوہر بالکُل اُلٹ معمولی ڳالھ تے جھیڑا وَل ٻیا ݙکھ جو اودلاد نئیں تھیندی ہر طرح چیک اَپ تھئے لیکن روائیتی ݙوھ ایندے تے آ ندا ریہا۔ خیر منتاں مُراداں نال وَل رَب العالمین ترائے پُتر عطا کیتے، پر خاوند لَٹ ہئی ۔گھروں لاتعلق تھی ڳیا ہُݨ ایندے سِرتے پہاڑ ترُ ٹ پیا ایں زندگی گُزارݨ واسطے کیا کیا ٻاݨ نئیں مارئیے ، ول ادبی حوالہ تے ریڈیو اُتے اے پروڈیوسر تھی ڳئی۔ میڑک تو ایم فِل تک سب پرائیویٹ کیتااُوں آپݨے ݙکھ کوں سبھو دا ݙکھ سمجھیا۔ ہر مظلوم عورت نال اَواز بݨ کھڑی ۔
سوشل سطح تے اوندے کم کوں پذیرائی مِلی، انٹر نیشنل مارگریٹ گولڈنگ ایوارڈ ملیا۔آل پاکستان مُقابلے اچ ملالہ یوسف زئی تے نظم لکھ تے پہلے انعام دی حقدار تھئی۔ ہر جاہ ایں آپݨی محنت نال مقام بݨایا۔سن اِکویہہ دے سیلاب اچ ݙینہہ رات، بُکھ تریہہ توں مردئیں دا مسیحا بݨی۔ 80 گھر بݨوائے ،ہِک سو اَٹھ نلکے لوائے تے اَج وی اُو کم جاری ہِن۔
تُساں آکھسو جومیں لکھݨاں تاں اوندے افسانیاں بارے ہا تے لکھ چھوڑی اوندی داستان، میں سمجھداں جو کہیں وی لکھاری دیاں لکھتاں دا پس منظر ناں جٖاݨسوں تاں اے جٖاݨݨ ضروری ہے، میکوں یاد پر ول رضوانہ میکوں یاد ݙیوایا جوافسانئیں دی کِتاب دا ناں میں چݨیاہا ’’ سُکے پتراں دا ݙسکار‘‘ایندے ٻہوں سارے افسانے میݙے پڑھیئے ہوئے ہِن ،اوہمیشہ اچھوتا دل تے اَثر کرݨ والا موضوع چُݨدی اے اوندا ݙونگھا مُشاہدہ تے ذخیرئہ الفاظ دی فروانی اوندی کہانی کوں ہج نواں رنگ ݙیندی اے، او کرداراں دی عکاسی ہووے بھانویں واقعات دی بھرپور توجہ ݙیندی ،اوندی کہانیاں دے عنوانات وی وَکھ ہوندے واقعات دا تانابانا کمال وݨدی اے کہیں دے عنوان ݙیکھو ’’ کَچ دے رِشتے خواب اویڑے ،ہیل وچھوڑے دی دَھاں، ویلھے دی لُک چھَپ ، جیوݨ کوڑ کہانی‘‘ تے ٻئے ٻہوں سارے اُو بھرپور لکھاری ہے ،میکوں یقین اے ‘‘ سُکے پتراں دا ڈُسکار‘‘ سرائیکی ادب دے وچ قابلِ قدر اِضافہ کریسی ۔ان شاء اللہ
عامرفہیم
مکیلن ٹیکساس USA
حوالہ
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]کتاب: سُکے پتراں دا ݙُسکار، رضوانہ تبسم درانی ، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ملتان