نوبل انعام اساں وی تاں گھن سڳدوں

اساں اپݨے اکھیں دے سامھے جو وی ترقی ݙیکھدے بٖیٹھوں ، اے ساری ترقی علم تے سائنس دے ذریعے حاصل تھئی اے ۔ چھومنتر تے اکھ مندر نال اے سب کجھ نی تھی سڳیا۔ وسیب کوں علم تے سائنس توں پرے رکھݨ سانگے کجھ لوکیں اڄ وی جہالت دیاں ہٹیاں کھولیاں ہوئین۔ الف کوں کلی آکھݨ آلے عامل بݨ تے عملیات دے ناں تے آپ کوں آپ پروفیسر لکھدن ۔ جنہائیں کوں اپݨے لیکھ تے نصیب دا پتہ کائنی او طوطا فال دے ذریعے قسمت دے حال بٖیٹھے ݙسیندن ۔ ڈھیر سارے لوک درباراں مَلی بٖیٹھن، ڈبہ پیر بݨیئے بٖیٹھن۔ انہائیں ظالمیں توں بچو ، مکری مُلاں ، ٹھڳو پیر تے ظلمی جاگیردار‘ اے ظالم اساݙیاں نسلاں کھا ڳن۔ انہائیں توں بچ تے علم تے ہنر آلے پاسے آوݨ دی ضرورت اے ۔ یورپ ہک ہزار سال توں علم آلے پاسے ہے اساں اڄ وی جہالت دے اندھے کھو ءِ چ ݙیݙر بݨئے کھڑوں ۔ میݙے وطن دے نینگرو اکھ پٹو ، اُشاک تے سیاݨے تھیوو۔

میݙی ڳالھ درگھی تھی ڳئی اے ۔ میں اصل ءِ چ نوبل انعام دی ڳالھ کرݨ چہنداں تے اے آکھݨ چہنداں جو نوبل انعام اساں وی تاں گھن سڳدوں ۔جیرھے لوک گھندے کھڑن انہائیں کوں سرخاب دے پَر تاں نی لڳئے ہوئیے۔ ہاں اے ڳالھ ضرور اے جو او پڑھدن ، محنت کریندن تے ول مقام پیندن ۔ سب توں پہلے اسیکوں پتہ ہووݨا چہیدے جو نوبل انعام ہے کیا ؟ نوبل انعام دا قصہ ایویں ہے جو سویڈن دا ہک شخص ہا اوندا ناں ’’ Alfared ‘‘ ہا ۔ سرائیکی وچ اساں ایں کوں ’’ الفرید ‘‘ وی پڑھ سڳدوں ۔ الفریڈ پڑھیا لکھی تے سیاݨا بندہ ہا ۔سائنس دے شعبے ءِ چ کمال حاصل کیتا تے ’’ ڈائنا مائٹ ‘‘ دا موجد بݨیا۔ اونکوں سائنس تے علم نال عشق ہا۔ پا پیسہ تے دھن دولت ڈھڳ ہئی۔ اپݨی حیاتی ءِ چ سائنسی علم دے ودھارے سانگے ڈھیر کم کیتاتے وݙا کم اے کیتا جو مرݨ توں پہلے ساری جائیداد ( منقولہ تے غیر منقولہ ) علم تے سائنس دی ترقی سانگے وقف کر ݙتُس تے وصیت کیتُس جو ہر سال سائنس سانگے کم کرݨ آلئیں کوں نوبل انعام ݙتا ونجٖے۔ لہٰذا 1895ء ءِ چ نوبل پرائز دا اجراء تھیا ۔ ایں ویلھے تئیں کیمیا، فزکس  ، میڈیکل، ادب دے شبعیاں ءِ چ کم کرݨ آلے سینکڑاں لوکیں کوں نوبل انعام ملئے پر ماسوا چند ہک سارے دے سارے یورپ دے لوک اِن ۔ وجہ اے ہے جو او لوک پڑھدن ۔ یورپ ءِ چ ہک ہزار سال پہلے یونیورسٹیاں بݨ ڳیاں ہن۔ سرائیکی وسیب ءِ چ اڄ کائنی ، جیکر چند ہک ہِن وی سہی تاں سارے سفارشی تے نالائق لوک کٹھے تھئے پِن ۔ یونیورسٹی دے استاد پڑھاوݨ کیا آؤسن جو انہائیں کوں آپ کجھ امدا ویندا کائنی ۔ یونیورسٹیں ءِ چ صرف گپاں مارݨ ، چہوں پیوݨ تے چھوہرچھوہریں نال دل پشوری کرݨ امدن۔ انہائیں ءِ چ چند ہک قابل ہن وی سہی تاں او وی جیویں خربوزہ خربوزے کوں ݙیکھ تے رنگ وٹیندے ، انہائیں دا حال ایہو ہے۔ یونیورسٹیں ءِ چ فیس دے ناں تے ڈگریاں وِکدین۔ میݙے سرائیکی وسیب دے بٖالو! انہائیں دے خلاف بغاوت کرو ۔ پڑھو ، پڑھو تے بس پڑھو ۔ خدا دے ناں تے تحقیق تے ریسرچ آلے پاسے آؤ جو نوبل انعام تہاݙا وی ہے۔

2013ء دے نوبل انعام یافتگان وچ ایلس منرو ( ادب ) ، میڈیکل وچ جیمز روتھ مین ( امریکا ) ، رینڈی شیلمین ( امریکا ) ، تھامس سوئد ہاف ( جرمنی ) ، کیمیا وچ اریح وارشل ، مائیکل لیوٹ کارپلس ( امریکا ) ، طبیعات وچ پیڑ ڈبلیوبگز ( برطانیہ ) ، فرانکو اینکلرٹ ( بیلجیم ) ، معاشیات ءِ چ یوجین فارما ، لارس پیڑہینسن، رابرٹ شلر( امریکا ) تے امن وچ آرگنائزیشن فار دی پروبیبیشن آف کیمیکل ویپنز دے ناں شامل ءِ ن ۔میݙا ہاں ٹھر پوسے جݙاں سرائیکی وسیب دے کہیں پُنل ، سانول ،بھورل ، بلاول ،مٹھل یا بختیاور، سیاݨی، وادُھل ، جمل ، اللہ جیوائی تے اللہ وسائی دا ناں نوبل انعام دی تندیر ءِ چ آؤسے۔

حوالہ

معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ