مولوی گل محمد عاشق ملتانی
(1858ء۔1933ء )
مولوی گل محمد عاشق ملتانی کوں چھوٹی عمراں توں اِی مرثیہ خانی دا شوق ہئی ۔ ہِیں شوق دی خاطر انہاں دل لا تے عربی فارسی دی تعلیم حاصل کیتی۔ آپ شروع توں اِی شعر و ادب دیاں محفلاں وچ شرکت کریندے ہن شاعری وچ او مضطرملتانی دے شاگرد ہن۔ عاشق ملتانی کوں مصائب دے بیان وچ ملکہ حاصل ہے ۔ عاشق ملتانی اپݨے نوحے ‘ مرثیے تے قصیدے وچ مضطر ملتانی دی طرح طویل ردیف دا انتخاب کریندن۔ ردیف دی سوہݨی تکرار انھاں دے کلام وچ ٻئی وی زیادہ تاثیر تے روانی پیدا کر ݙیندی اے ۔ عاشق ملتانی کوں رزمیہ نثر تے رزمیہ شاعری وچ ٻہوں مہارت ہئی۔ اکثر او مقفع تے مسجع نثر لکھدے ہن۔ نثر وچ فارسی ‘ عربی دے الفاظ دی وی کثرت ملدی اے۔ آپ ݙوہڑیں اتے مرثیے وچ آیاتِ قرآنی تے احادیث دا وی خوبصورت استعمال کریندے ہن۔ نمونہ کلام:
میں قرآن اوں ویلے دا جاں آئیاں زہرا ڄائیاں
وال پریشان چاک گریباں سر وچ خاکاں پائیاں
آمد خیر دی ہووے نانا آکھن درد ستائیاں
مارو تھل کنڈیالے وچ میں ویر مرا کر آئیاں
نہ کعبہ آرام ڈھیا احرام کوں تروڑ ݙتونے
کوفہ تک نہ پہونتے آہن آ کر ویڑھ گھدونے
مارو بݨ کر بل دے وچ آ مل کر ظلم کیتونے
پاݨی بند سادات دا کرکے رَڄ رَڄ آپ پتونے
ݙینہ ݙہانویں دے کیا ݙساں کیا کیتا ظلم دے بانی
روندے رہ ڳئے ٻال نماݨے کرکے پاݨی پاݨی
کہیں سینے وچ سانگ جھلی کہیں ڳل وچ جھلی کانی
من دریا تے ماریا ڳیا قبلہ حیدر ثانی
آخر پاک نواسے تیݙے سر سجدے وچ پایا
ہئی نماز سرور دی رہندی ظالم خنجر چلایا
ترہیں ݙینہاں دا بھکہ تسہ ماریا زہرا ڄایا
در خیمے تے روندی ریہم کہیں کوں ترس نہ آیا
بعد شہادت شاہ بیکس دی جو ہوئی سو ہوئی
چھوٹے چھوٹے ٻال رُلے آ کون کرے دلجوئی
ہر کوئی دشمن ڄاݨ ݙسے نہ محرم حال دا کوئی
ہے ارمان اے نانا سائیں مول نہ خبر گھدوہی(52)
مولوی گل محمد عاشق ملتانی دیاں وی ٻہوں ساریاں تصنیفاں یادگار ہن۔مصباح نورانی ‘ الواح نورانی ‘ مہتاب نورانی ‘ آئینہ نورانی ‘ مطلع نورانی ‘ مرقع نورانی‘ صحیفہ نورانی ‘ گوہر نورانی ‘ دربار نورانی ‘ تاج سلیمانی ‘ پیغامِ عاشق (حصہ اوّل ‘ دوم) یادرگارِ عاشق وغیرہ۔
حوالہ
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان