موسیٰ ٹھٹھار ۔ پڳ دا مزاخ

ریاست بہاولپور دے ہک سوہݨے شہر خانپور وچ ہک محلہ ٹھٹھاراں ہے، ایں محلے اچ وݙے محنتی تے کاریگر ٹھٹھار رہندے ہن ، اے لوک کُٹ دے کٹورے بݨیندے ہن ، انہاں دے بݨیے ہوئے کٹورے دلی تے ولائت تک مشہور ہن، انہاں دی وجہ توں خانپور دا ناں خانپور کٹورہ مشہور تھیا ۔ محلہ ٹھٹھاراں دے ٹھٹھاریں دا کاروبار ݙاڈھاچکمیا ہا ، پیسہ پا ڈھیر ہوندا ہا، لوک اپݨی روایت دے پکے، بھلے مانس تے سادمرادے ہن، پا پیسے والے لوک چِٹی چادر ، چِتا چولا تے کئی گز دی اُچی پڳ پیندے ہن۔ انگریز دور ہا ، خانپور ( جیڑھا پہلے ضلع ہا ) دا وݙا افسر پڳ والے لوکیں نال مزاخاں کریندا ہا تے کہیں ویلھے پڳ کوں ہنٹر نال چھیڑݨ دی کوشش کریندا ہا، ہک ݙینھ انگریز افسر اپݨی گھوڑی تے ہوا خوری تے ویندا پیا ہا، چوک اچ اُچے قد، سوہݨی شکل تے اپثی پڳ والا بندہ نظر آیا تاں اپݨے تَلھڑ نال پڳ کوں تلے لہا ماریا ، پڳدار ہک کیتی نہ ٻئی انگریز افسر دے منھ تے بھنی دوری دا ٹھیٻر مار تے اوندا منہ بھن ݙتا۔ کیس وائسرائے تئیں ڳیا پر کجھ نہ بݨیا ، اوں عزت مند سرائیکی پڳدار دا ناں ہا موسیٰ ٹھٹھار ۔ اڄ قوم کوں موسیٰ ٹھٹھار جہے غیر مند پُتریں دی ضرورت اے ۔

موسیٰ لکھ پال ۔ لکھ مرے لکھ پال نہ مرے

خواجہ سئیں آکھئے ’’ کھا ساڳ پُسی دی پنڑی ، نِبھ ویندے وقت سکھڑے ، اِتھ درد منداں دے دیرے ، جِتھ کِرڑ کنڈا ٻوئی ڈھیرے ‘‘ ۔ ساڳ پُسی کھاوݨ والا ہک نینگر انگریز دے زمانے اچ ݙاکے مریندا ہا، سرکار دا مال گودام لُٹ گھندا ہا، چلدی ریل گاݙی دے مال ݙبے کپ گھندا ہاتے مال جنگلیں اچ سٹ ݙیندا ہا ،چلدی ڳاݙی تے چڑھ وی ویندا ہا تے لہہ وی امدا ہا، ݙاڈھا بہادر، سخی تے دلیر ہا، لُٹ دا سارا مال غریبیں کوں نسری مݨکا ، بِدام ، گھیو، شکراں تے میوے کھیوندا ہا تے ونوون دیاں چیزیں دے مزے کرویندا ہا ، پر خوس پُسی دا ساڳ کھمدا ہا ، روہی دے رہݨ آلا ہا ، اپݨے آپ کوں فخر نال ریاست اکھویندا ہا ، تے ݙاکھے مار ، مال ونڈا وہا کر تے اپݨے علاقے روہی ول ویندا ہا ، جݙاں او فوت تھیا تاں ریاست بہاولپور دے ہر گھر اچ سوگ ہا ، لوک ہک ٻئے دے ڳل لڳ روندے پئے ہن تے آکھدے پئے ہن ’’ لکھ مرے ہا پر لکھ پال نہ مرے ہا ‘‘ ۔ وسیب دے اوں سخی حریت پسند دا ناں ہئی موسیٰ تے لوک اونکوں موسیٰ لکھ پال آکھدے ہن۔

حوالہ

معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی وسیب) وچوں چوݨ