ملتان تہذیب و ثقافت کے آئینے میں

تاریخی شہر ملتان دی تہذیب و ثقافت کوں عوامی انداز وچ بیان کریندی اے ۔ تاب پنج حصیاں وچ ونڈی ڳئی ہے ۔ پہلا حصہ شہر دا پس منظر تے تاریخ، رسماں ، میلے ، عرس ، ݙوجھا حصہ تاریخی مقامات ، تریجھا حصہ عوامی ثقافت ، چوتھا حصہ عقائد تے آخری حصہ اہم شخصیات تے مشتمل ہے ۔ ظہور دھریجہ نے کتاب تے تبصرہ لکھیے تے مصنف کوں زندہ تہذیب دا شناور قرار ݙتے۔پروفیسر ڈاکٹر طاہر تونسوی لکھدن :

’’جھوک اخبار دے وݙے کارنامیاں وچ کتاباں دی اشاعت ہے ۔ ظہور دھریجہ اہتمام دے نال کتاباں شائع کیتی آندن ۔ گریٹر تھل جو ریسرچ پیپر ہے ٻہوں اعلیٰ کتاب ہے۔‘‘(78)

’’میں نے پاکستان بنتے دیکھا‘‘:

رضیہ بیگ دا تعلق صحافت نال ہے ۔ روزنامہ نوائے وقت نال بطور سٹاف رپورٹر منسلک ہن ۔ انھاں نے ایں پلیٹ فارم توں تحریک پاکستان تے ہجرت دے چشم دید گواہاں دے انٹرویو کیتے تے تاریخ کوں محفوظ کیتا ۔ اے انٹرویو نوائے وقت وچ شائع تھیندے ریہے ہن ۔ اِنھاں کوں ہُݨ کتابی شکل ݙے ݙتی ڳئی ہے ۔ کتاب تے ڈاکٹر مجید نظامی ، جاوید ہاشمی تے گلزار مرزا نے تبصرہ کیتے۔ جیڑھا فلیپ تے وی موجود ہے ۔ کتاب دا مقصد نوجوان نسل کوں تاریخ حقائق ، واقعات ، تے سیاسی پس منظر کنوں آگاہ کرݨ ہے ۔ تے تحریک پاکستان دیاں مشکلاں و مصائب توں واقف کرݨ ہے ۔ کتاب وچ تحریک پاکستان وچ شریک 67شخصیات دے انٹرویوز تے آپ بیتیاں موجود ہن۔

ظہور احمد دھریجہ رضیہ بیگ دی کتاب ’’میں نے پاکستان بنتے دیکھا‘‘ بارے بیک پیج ٹائٹل تے لکھدن:

’’1947ء میں سب سے بڑا مسئلہ انتقال آبادی تھا ۔ آزید کے بعد دونوں حکومتوں نے تبادلہ آبادی کی سکیم تیار کی لیکن غیر دانشمندی کا ثبوت یہ دیا گیا کہ انتقال آبادی کا محفوظ پلان تیار نہ ہو سکا ، پھر دونوں ملکوں میں اس طرح کے حالات پیدا کر دئیے گئے کہ دونوں طرف سے لاشیں گرنے لگیں۔ہندوستان خصوصاً مشرقی پنجاب سے سب سے زیادہ مہاجرین آئے ، ایک اندازے کے مطابق 70لاکھ آبادی کا ہندوستان سے انخلاء ہوا‘‘۔

حوالہ

ظہور احمد دھریجہ دی سرائیکی ادبی خدمات دا جائزہ (مقالہ نگار: شائستہ ظہور،بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان)  نگران مقالہ: ڈاکٹر محمد ممتاز خان کلیانی