معززین مونہہ دُھویندے وَدن

کَلھّ دی ٻٹ کڑاک اِچ ’’کَھلّے‘ پَولے‘‘ میݙا مطلب اے ‘ مہانگیں جُتیں دی ڳالھ تھئی ہئی ‘ ہک سنگتی پُچھیا ۔ ہاں سئیں احمد پور دے کُھسے بُھل ڳے ہاوے؟ مَیں اونکوں وَلدی ݙتی جو احمد پور دے کھسے پاتے تاں ہاسے ’’کھادے‘‘ کݙاہیں کینسے جو چیتے اِچوں نہ لہن ہا ۔ اونویں ہک شعر پڑھیا ہاسے ‘ جیرھا ہُݨ اِی یاد اے۔

کہہ رہے تھے رات ارشد حضرت طالوت سے

ملک میں ہیں جوتیاں مشہور احمد پور کی

جینویں اساݙے پاسے احمد پور دے کُھسے مشہوراِن اینویں پنجاب اِچ ’’تھل‘‘ دی جُتی مشہور اے پر ایہہ جُتی ہک پنجابی لوک گیت دے موجب مَروڑا نی جھل سڳدی‘ اوہو لوک گیت ’’بَلّے بَلّے بھئی ٹور…… دی۔ جُتی تھل دی مروڑا نیں جھلدی بھئی ٹور…… دی ۔ جُتی تے ٹور دی ڳالھ اٖݨی ہک سرائیکی لوک گیت اِچ وی اَئی ہے:

جُتی تیݙی چیک مچیکاں وِچ تِلے دی دھار وے

نِکیاں نِکیاں ٹوراںٹُردی ہاں کلیجہ پار وے

اَپݨے اُڑدو آلے مہربان تاں ’’دال‘‘ وی جُتیں اِچ ونڈیندن ‘ اُنہائیں جمنا پار آلیں دی سلیم شاہی مشہور ہے ‘ پر سلیم شاہی چھکدی ہونکوں اے جئیں چَوڑی دار پنجامہ ‘ انگھرکھا‘ رام پُوری ٹوپی یا دوپلی پاتی ہوئی ہووے ۔ منہ اِچ ’’پان‘‘ یا ’’گلوری‘‘  ہووے اَتے ہتھ اِچ ’’ٻیڑا‘‘ ہووے ۔ اساں گریب ‘ سرائیکی ایں جو ڳے کتھوں ؟ ۔ اُڑدو اِچ جُتی نال ڳنڈھیئے ہوئے ٻہوں سارے ٻئے محاورے تے اَکھاݨاں وی ہِن تے شعر وی ۔ ہک مشہور شعر اے ہے:

اپنے جوتوںسے رہیں سارے نمازی ہوشیار

اک بزرگ آ تے ہیں مسجد میں خضر کی صورت

اردو دے مشہور شاعر اکبر الٰہ آبادی وی آکھیے جو :

بوٹ ڈاسن نے بنایا ہم نے اک مضمون لکھا

اپنا مضمون رہ گیا ’’ڈاسن‘‘ کا جوتا چل گیا

ڈاسن دے ٻوٹ آلی کار ’’باٹا‘‘ دا ٻوٹ اِی ساری دنیا اِچ مشہور اے جیویں جو ہک فلمی شعر آکھیئے:

دنیا کی گاڑیاں چلتی ہیں جھوٹ پر

دُنیا کو مار دے ’’باٹا‘‘ کے بوٹ پر

اَکھیندن جو پُراݨی جُتی وی وݙی کم دی شئے ہوندی اے ۔ ڈھیر ساریاں پُراݨیاں جُتیاں کٹھیاں کر تے اِنہائیں دا ہَار وی بݨیندے رہندن اَتے اُنہائیں کوں ڳل اِچ پیندن‘ جنہائیں کوں چھکدے پُراݨیں ’’لِتر‘‘ دے ودھݨ اَتے کھلا کھڑکاوݨ آلی ڳالھ تاں کݙاہیں نہ کݙاہیں سُݨدی یا کیتی ہوسوے ۔ ایہ وی اَکھیندن جو کئی لوک ایہو جیہے ہوندن جیرھے کھلے دے یار ہوندن اَتے کئی وَت ایہو جیہے ہوندن جو کھلا اُنہائیں تے ’’عاشق‘‘ ہوندے ۔ وقفے وقفے نال انہائیں دی تاج پوشی تھیندی رہندی اے تے کئی ’’مر ڳی‘‘ دے مارئیے ۔ ایجھے ہوندن جو جِتے تئیں اُنہائیں کوں کھلا نہ سنگھائو کسر نِیں پَمدی ۔

اسیݙے وسیب دے ہک وݙے زمیندار دی موٹر تلوں آ تے ہک مزدور مر ڳیا ۔ جیرھے ویلھے مُک مُکا دے بعد تھاݨے توں تھی تے وَل آیا ‘ منڈی اِچ اپݨی دُکان دے اڳوں ٻہہ تے وَݙے فخر نال اَکڑیج تے آکھیُس ’’اوئے اساݙے کول ڈھیر سارے چِھتر ہِن ‘ پنج ہزار دا چھتر‘ ݙاہ ہزار دا چھتر ‘ پنجاہ ہزار دا چھتر ‘ لکھ دا چھتر ‘ جیہو جیہا مونہہ ہووے ‘ اوہو جیہا چھتر ‘ مریندوں ۔

الیکشن آیا کھڑے وَل اوہو دھن دولت دے ’’چِھتر‘‘ ہوسِن ‘ جیرھے اِتھاہوں دے معتبر تے معزز کھمدے اِی وَدے ہوسن تے چا ‘ چا تے ݙیندے وَدے ہوسن۔ سچ آکھیا ہا مرݨ آلے جیہو جیہے ’’مونہہ‘‘ اوہو جیہے ’’چھتر‘‘ معززین اَڄکل مونہہ دَھوݨ اِچ لڳے پِن…!

22؍جنوری1990ء

حوالہ

ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان