معاہدہ عمر

معاہدہ عمر، جینکوں میثاقِ عمر، پیمانِ عمر یا قوانینِ عمر وی آکھیا ویندے، مسلماناں تے شام، میسوپوٹیمیا تے یروشلم دے مسیحیاں دے درمیان ہک معاہدہ ہئی جئیں بعد وچ اسلامی فقہ وچ مذہبی حیثیت حاصل کر ڳھدی۔ ایندے کئی ترجمے تے تشریحات موجود ہن۔ روایتی طور تے اینکوں الراشد خلیفہ عمر ابن خطاب نال منسوب کیتا ویندے، پر کڄھ فقہا تے مستشرقین نے ایں انتساب تے شک وی کیتا ہے تے اینکوں نویں صدی دے مجتہدین یا اموی خلیفہ عمر الثانی نال منسوب کیتا ہے۔ ایں معاہدے کوں ایلیا دے لوکیں دی جانب حفاظت دی ضمانتِ عمر (عہد عمر) نال نئیں رلاوݨا چاہیدا۔

اے معاہدہ عام طور تے غیر مسلم، ذمیاں دے حقوق تے پابندیاں تے مشتمل ہے۔ پابند کرݨ نال غیر مسلم دے افراد، خاندان، مال تے املاک دے امان دی ذمہ داری ڳھدی ویندی ہے۔ ٻئے حقوق تے شرائط وی لاگو تھی سڳدے ہن۔ ابن تیمیہ دے مطابق، ذمی کوں معاہدہ عمر توں خود کوں آزاد کرݨ دا حق حاصل ہوندے تے مسلمانیں دی حیثیت حاصل تھیندی ہے اگر اوہ مسلمان ریاستی فوج وچ بھرتی تھی ونڄے تے ٻئے مسلمانیں دے نال جنگ وچ لڑے۔

تھامس ڈبلیو آرنلڈ دے مطابق، اے معاہدہ حضرت عمر دی غیر مذہب رعایا نال رحمدلی تے انصاف دے نال مطابقت رکھدے۔ ایں معاہدے دے کئی مختلف نسخے ہن جنہیں وچ زبان تے شرائط دا اختلاف ہے۔