مسجد ملک واہن

میلسی توں چڑھدے پاسے تقریباً پنج میل دے پندھ تے موضع ملک وہن واقع ہے ، جیندی اپݨی ہک تاریخی اہمیت ہے ،ہک تریخی مسیت اتھاں بݨی ہوئی ہے ۔

’’ملتان دیاں کنجیاں میݙے پیٹ اچ ہِن‘‘:

1818ء دے شروع اچ مسلماناں دے غدار نواب عبدالصمد خان بادوزئی نے رنجیت سنگھ کوں ملتان تے حملے دی دعوت ݙتی جیندے نتیجے اچ سکھاں دی بھنگی مثل جدید اسلحہ تے  جنگی سازو سامان نال سنبھر تے ملتان تے حملہ کر ݙتا، قلعہ ملتان کوں فتح کرݨ کیتے ترائے مہینے جنگ تھیندی رہی ، پر سکھا فوج ملتان دا قلعہ فتح نہ کر سڳی، ایندے بعد سکھاں نویں کمک منگوائی، چنانچہ سکھاں دی بارہ مثلاں نال ہزاراں گھڑ سوار فوج ملتان تے حملہ آور تھئے ، جنہاں آندے ای ملتان تے چڑھئی کر ݙتی تے قلعے دی دیوار تے دراڑ پا تے اندر داخل تھی ڳئے ، ایں موقع تے متلان دی سیاہ دے نال نال نواب مظفر خان تے انہاں دے پُتر سرفراز خان ،ذوالفقار خان ،شاہ نواز خان ، ممتاز خان ، شہباز خان ، اعزاز خان ، امیر باز خان تے ہک دھی صبیحہ بی بی جنگ اچ شریک تھئے، جنگ دے دوران رنجیت سنگھ دی طرفوں نواب مظفر کان کوں ہتھیار سٹݨ دا حکم ݙتا ڳیا، نواب مظفر خان انکار کیتا تے آکھیا جو مسلمان کافر دے اڳوں ہتھیار نی سٹیندا ۔ انہاں آکھیا جو مسلمان کوں جان دی نی ایمان دی فکر ہووݨی چاہیدی اے ۔ نواب مظفر خان چند سو سپاہیاں  دے نال ہزاراں سکھاں دا مردانگی دے نال مقابلہ کریندے رہے تے سینکڑاں سکھاں کوں دوزخ پُڄایا ۔ ایں دوران نو اب مظفر دا پُتر ذوالفقار خان شہید تھی ڳیا ۔ سکھا فوج دی طرفوں ول سنیہا آیا جو ’’ ٻڈھا مظفر ! ہیل تیݙی چیل ترٹ ڳئی ہُݨ ملتان دی کنجی اساݙے حوالے کر ݙے ‘‘۔ نواب مظفر خان آکھیا ’’ او میݙے پیٹ اچ اے ‘‘ ۔ سکھاں ݙو ٻئے پُتر تے دھی کوں وی شہید کر ݙتا تے آکھیا جو ہُݨ ہتھیار سٹ ݙیو ، نواب مظفر خان جواب ݙتا جو ایں مٹی تے اٹھ تاں کیا اٹھ لکھ پُتر ہوون تاں وی ہک ہک کر تے قربان کر سڳداں ، نواب مظفر خان چھیکڑی دم تئیں سکھ فوج دے نال جنگ کیتی تے ہتھیار نہ سٹ تے رسم شبیری ادا کیتی ۔ نواب مظفر خان دی شہادت دے بعد وݙے پُٹر سرفراز خان تے سب توں چھوٹے امیر ایاز خان عمر 3 سال کوں قید کر تے لاہور چا ڳئے تے ملتان تے ہک دفعہ ول لُٹ مار تے قتل و غارت دا بازار گرم کریندے ہوئے ظلم دے پہاڑ توڑ ݙتے۔ تاریخ دیاں کتاباں گواہ ہن جو سکھا فوج دے ملتان دے قبضے دے بعد گھراں اچ داخل تھی ڳئی ، گھریں کوں لُٹیا ، سونا، ڳئو، ڳہݨا چاتا تے نال عصمت مآب تریمتاں دی آبرو ریزی کرݨ دی کوشش کیتی ۔ تاریخ عالم اچ پہلی واری تھیا جو سرائیکی وسیب دے غیرت مند چھوکریاں تے عورتاں عزتاں بچاوݨ کیتے کھوہ تے کھوہیں اچ ترپ مار ݙتے، جان ݙے ݙتی، آن نہ ݙتی ، بعد اچ نہ ملتان بلکہ وسیب دے اکثر علاقیاں وچ کھوہ لاشین نال ٹٻ تھی ڳئے تے انہاں کوں اجتماعی قبراں قرار ݙتا ڳیا ۔

حوالہ

کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء