محمد مظہر نیازی دی گیت کہاݨی

سرائیکی گیت نگاری وچ میانوالی دے لکھاری خصوصی سُنڄاݨ رکھدِن ۔ انھیں شاعریں وچ مظہر نیازی دا ناں کہیں توں ڳجھا کائنی ۔ اوئیں تاں کئی شعری ونکیاں تے کئی نثری لکھتاں مظہر نیازی دے ناں نال سُنڄاتیاں ویندین بھل مظہر نیازی دی ابتدائی شہرت گیت نگاری دی وجہ توں تھئی ۔ او ݙو سو توں وادھو گیت لکھ چکے جنھیں کوں مہاندرے گلوکار آپݨی آواز وچ پیش کرݨ کوں اعزاز سمجھدن۔ مظہر نیازی دی کتاب ’’گیت کہاݨی‘‘ سامݨے آئی تاں پتہ لڳا جو اوکوں ٻلپݨ توں شعر سُݨݨ ، یاد کرݨ تے لُک لُک کے ڳاوݨ دا شوق ہا ۔ ریڈیو تیں پیش تھیوݨ والے گیت سُݨ کے اونہہ انداز نال آواز لا کے ادا کرݨ دی کوشش وی ٻلپݨ دا حصہ ہئی ۔ ہوش سنبھالݨ دے بعد میانوالی دے ادبی ماحول اِچ رَل کے مظہر نیازی شاعری دا مُنڈھ ٻدھا تاں سب توں پہلے گیت لکھݨ وچ دِل مطمئن نظر آیا ۔ ایں طرحاں گیت کہاݨی دا پندھ شروع تھیا تاں اوندے کیتے کئی گیت مقامی گلوکاریں دی آواز وچ کیسٹ راہیں عوامی پذیرائی حاصل کریندے ریہے تے بعد اِچ اے سلسلہ ایں طرحاں اڳونہاں تھیا جو ہُݨ مظہر نیازی تے سرائیکی گیت لازم تے ملزوم دی شکل اختیار کر چکن۔

مظہر نیازی دا گیت وسیب نال جُڑیا ہویا ہے جیندے وچ وسیب دے کئی رنگ نشابر ہن۔انھیں رنگیں وچ تھل دی ثقافت تے خاص طور تیں میانوالی وچ ورتیے ونڄݨ والے لفظ تاں مُندری وچ نڳ دی مثال ہِن ۔ محبوب کیتے ورتیا ونڄݨ والا ’’ڈھولا‘‘ دا لفظ پورے وسیب وچ ٻولیا تے سمجھا ویندے تے ایں لفظ کوں مظہر نیازی دے گیتاں وچ ایں انداز نال پیش کیتا ڳئے جو کئی گیتاں دے ٻول سرائیکی ٻولݨ والے ٻال ٻال دی زبان تیں ہن۔ جیویں جو عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی دی آواز وچ ’’ݙٹھا ڈھولے کوں غیراں دے نال ساݙے کپڑاں کوں بھا لڳ ڳئی‘‘، ’’ڈھولے کوں ڳل سمجھائو ہا ساݙی تانگ لہا چھوڑے‘‘،’’میݙا ڈھولا جے انگلی دے نال ہووے ہا‘‘یا وت ’’ڈھولا توں ایں پتلا پتنگ ڈھولا‘‘ جھئیں گیت فضا وچ گونجدے پئے ہووِن تاں سُݨݨ والے نکے وݙے جھمدے ٻیٹھے ہوندن۔ حمیرا چنا دی آواز اِچ ڳایا ونڄݨ والا گیت ’’سچی سچی ݙس ڈھولا راتاں کتھے گزار آیا ہئیں‘‘ جھمراں لاوݨ تیں مجبور کر ݙیندے یا وت ڈھولے دے حوالے نال عطا محمد نیازی دائود خیلوی اے گیت چھیڑی ٻیٹھا ہووے ’’اللہ خیر آݨے ڈھولا نئیں آیا‘‘ تاں جیڑھی کیفیت ہوندی ہے تاں او پورے ماحول کوں آپݨے رنگ اِچ رنگ ݙیندی ہے۔

حمیرا چنا دی آواز وچ ڳایا ونڄݨ والا گیت ’’رُسا رُسا ودے تاںرُسا ودا راہوے‘‘مظہر نیازی دی بے نیازی دا ثبوت ہے تے ایہو جھیاں کوئی وݙا گیت نگار اِی لکھ سڳدے ۔ کیوں جو اے ہک نویکلا انداز ہے جیندے وچ ڈھولے کوں وی کھری کھری سُݨوا ݙتی ڳئی ہے ۔ عطا اللہ عیسیٰ خیلوی دی آواز وچ سامݨے آوݨ والا گیت ’’ہک اَدھ خان پچھے سارے خان پُݨیندے نئیں‘‘وی ایہو جھئیں رنگ دی ہک مثال ہے جیندے وچ کھرے تے کھوٹے وچ فرق رکھݨ دی ڳالھ سامݨے آندی ہے ۔ ایندے نال رَلدا مِلدا انداز شفا اللہ خان روکھڑی دی آواز وچ مشہور تھیوݨ والا مظہر نیازی دا اے گیت وی ہے ’’اُس بے وفا کوں آکھو ساکوں وِسار چھوڑے‘‘۔

میانوالی مظہر نیازی دا ڄم پَل ہے تے زیادہ وقت وی اوں میانوالی وچ گزاریے تاں آپݨے شہر نال پیار ہک فطری ڳالھ ہے ۔ تہوں کئی گیتاں وچ ایں شہر دا تذکرہ کیتا ڳئے جنھیں وچوں مشہور تھیوݨ والے گیتاں دا حوالہ ݙتا ونڄے تاں محمد حسین بندیال تے نادیہ جہاں دی آواز وچ ڳایا ونڄݨ والا گیت ’’پنڈی توں نہ ونڄ وے مری میں نہ وینی آں، جے میں میانوالی راہواں تاں میں راضی رہنی آں‘‘تے عطا اللہ عیسیٰ خیلوی دی پیش کش دے طور تیں پیش کیتا گیت ’’وے آ میانوالی رہواں دلدار‘‘اِتھوں دی نمائندگی کریندن ۔ ایویں حمیرا چنا تے شرافت علی تری خیلوی دا پیش کیتا ڳیا ڳاوݨ ’’وے مارا میانوالی دا شنا‘‘ کوں ݙٹھا ونڄے تاں اے گیت جتھاں میانوالی دے حوالے نال سامݨے آئے اُتھاں ایں علاقے وچ ٻولیا ونڄݨ والا لفظ ’’شنا‘‘ وی پورے وسیب اِچ متعارف تھئے ۔ ایویں ایں وسبے وچ ٻولیے ونڄݨ والے ٻئے وی کئی لفظ سنڄاپوں ہِن جیڑھے مظہرنیازی دی شاعری پاروں پورے وسیب اِچ سنڄاتے ونڄݨ لڳ پئے ۔ اِنھیں لفظیں وچوں ہک لفظ ’’لُڳا‘‘ وی ہے جینکوں میانوالی دے لہجے وچ ’’کلہا‘‘ دے معنے ݙتے ویندن ۔ جیویں جو نعیم زہرہ دی آواز وچ پیش تھیوݨ والے گیت ’’توں نہ سئی تیݙا ڳوانڈھی تاں ہے‘‘ وچ آکھیا ڳئے:

ݙکھ کے ہوندائے تنہائیاں دا

پتہ تاں لڳسی جدائیاں دا

جݙاں لُڳا لُڳا تھیسیں ، گُھٹ صبراں دا پیسیں

تیکوں جُدائی ساݙی کھاندی تاں ہے

توں نہ سئی تیݙا گوانڈھی تاں ہے

یا وَت ایں گیت وچ ایں ڳالھ کو ںواضح انداز نال آکھیا ڳئے:

’’کندھاں نپ نپ ٹُرسیں تے لُٖڳا لُڳا روسیں ودا‘‘

مظہر نیازی دے کلام دی وݙی خوبی اے ہے جو اے کلام عوامی رنگ اِچ رنگیا ہوئے۔ عوام دی ڳالھ عوام دی ٻول چال دے انداز وچ عوام تئیں پُچاوݨ دی کوشش کریندیں ہوئیں لوکیں دی آس اُمید ، خوشی غمی تے محبت نفرت دا خیال رکھیا ڳئے ۔ سماج دے کئی رنگ سامݨے ہووݨ دی وجہ توں کئی گیت لوکیں دے دِل دی آواز بݨ ڳئے ۔ اُنھیں گیتیں وچوں عطا اللہ عیسیٰ خیلوی دی آواز وچ ’’اساں ہکا بݨایائے یار وے‘‘ ، عطا محمد نیازی دائود خیلوی دی پیش کش’’وے جانیاں لڳیاں توڑ نبھا‘‘ نجی اللہ نجی تے ملکو دا ڳایا ہویا گیت ’’اَڄاں تاں خرچے کریندے ودے آں‘‘ یا وَت ملکو ، احمد نواز چھینہ تے شبنم مجید دی آواز وچ جڳ مشہور گیت ’’رولا ونگاں دا نئیں ،رولا کنڳݨاں دا نئیں‘‘ جھیاں مثالاں مظہر نیازی دے عوامی شاعرہووݨ دا جِیندا جاڳدا ثبوت ہِن۔

سرائیکی وسیب دے ڈھیر سارے گلوکاریں مظہر نیازی دے گیت آپݨی سُر دا حصہ بݨائن جنھیں وچوں اکثر گیت ہِٹ وی تھئین اِنھیں وچوں کجھ اہم فنکاریں دے حوالے پیش کیتے ڳئین اِنھیں دے علاوہ احمد نواز چھینہ ، ذیشان روکھڑی ، عبدالستار زخمی ، اعجاز راہی ، ایوب نیازی ، عابد اُتراء ، ریاض ماہی ، نعیم ہزارہ، بشیر احمد چوکی بھاگٹ ، پرنس علی ، عارف محمود ، کومل خان تے سارا سحر دے ناں خاص طور تیں مظہر نیازی دے گیتیں نال سُنڄاتے ویندن۔ جئیں کنوں ظاہر تھیندے جو کہیں وی فنکار دے گیت جتھاں اوندی آواز دے جادو نال سُنڄاتے ویندن اُتھاں گیت لکھݨ والے دے کلام دی اہمیت اوندے توں وی ودھ کے ہوندی ہے ۔ ایہا وجہ ہے جو وسیب دے مہاندرے فنکار مظہر نیازی جھئیں لکھاری دا کلام ڳاوݨ کہیں اعزاز توں گھٹ نئیں سمجھدے تے گیت سُݨݨ والے وی نِت ایہو جھئیں گیت سُݨݨ دی بھال وچ ہوندِن۔

حوالہ

لکھّت ویورا، ڈاکٹرحمیداُلفت ملغاݨی ،چھاپہ خانہ: جھوک پرنٹرز ملتان