مارٹی آہتیساری

مارٹی اوئیوا کالیوی آہتیساری (23 جون 1937 – 16 اکتوبر 2023) ہک فن لینڈ دے سیاستدان ، فن لینڈ دے ݙاہویں صدر ، 1994 توں 2000 تئیں ، نوبل امن انعام یافتہ ، اتے اقوام متحدہ دے سفارتکار اتے ثالث ہن جیڑھے انہاں دے بین الاقوامی امن دے کم کیتے ڄاݨے ویندے ہن ۔

ابتدائی زندگی تے تعلیم

مارٹی آہتیساری فن لینڈ دے شہر ویبرگ وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دا تعلق ہک متوسط گھرانے نال ہئی ۔ انہاں دے والد ناروے نال تعلق رکھدے ہن اتے انہاں دی والدہ فن لینڈ دی ہن ۔ آہتیساری اپݨی تعلیم اوولو وچ شروع کیتی اتے بعد وچ تعلیم حاصل کرݨ کیتے امریکہ ڳئے ۔ انہاں کولمبیا یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی اتے 1960 وچ گریجویشن کیتی ۔

سفارتی کیریئر

گریجویشن مکمل کرݨ دے بعد آہتیساری اقوام متحدہ وچ شامل تھی ڳئے ۔ انہاں ترقی پذیر ملکاں وچ تعلیم دے شعبے وچ کم کیتا ۔ 1970 دے ݙہاکے وچ انہاں نمیبیا دی آزادی کیتے کم کیتا ۔ 1980 دے ݙہاکے وچ انہاں اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل دے خصوصی نمائندے دے طور تے نمیبیا وچ خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں نمیبیا دی آزادی وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

فن لینڈ دے صدر

1994 وچ مارٹی آہتیساری فن لینڈ دے صدر منتخب تھئے ۔ انہاں 2000 تئیں صدر دے عہدے تے خدمات انجام ݙتیاں ۔ انہاں دے دور صدارت وچ فن لینڈ یورپی یونین وچ شامل تھیا ۔ انہاں فن لینڈ دی خارجہ پالیسی کوں وی نویں شکل ݙتی ۔

امن کیتے کوششاں

صدر دے عہدے توں ریٹائر تھیوݨ دے بعد آہتیساری امن دے قیام کیتے کم کرݨ وچ مصروف رہے ۔ انہاں کئی ملکاں وچ تنازعات دے حل کیتے ثالثی کیتی ۔ انہاں انڈونیشیا وچ آچے دے تنازعے ، کوسووو دے مسئلے اتے عراق دے مسئلے سمیت کئی اہم تنازعات دے حل وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

نوبل امن انعام

2008 وچ مارٹی آہتیساری کوں امن دا نوبل انعام نال نوازیا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی دنیا بھر وچ امن دے قیام کیتے کوششاں دا آدر ہئی ۔

مارٹی آہتیساری دی وفات

مارٹی آہتیساری 16 اکتوبر 2023 کوں 86 سال دی عمر وچ انتقال کر ڳئے ۔ انہاں دی وفات نال دنیا ہک عظیم اڳواݨ توں محروم تھی ڳئی ۔ تاہم ، انہاں دی میراث ہمیشاں زندہ رہسے ۔