لوک قصیاں وچ بوذ بلائیں تے ݙئیݨیں

بوذ بلائیں دے کردار وی مافوق الفطرت ہِن تے انہاں دا علمی اظہار بالکل انسانی اَتے فطری ہے ۔ ایہ ہک ظالم ، قاتل ، جابر انسان یا حکمران دا علامتی کردار ہے جیڑھا لوکیں تے ظلم کریندے انہاں دے رزق روزی کوں کھا ویندے اَتے بندے تئیں وی کھا تے چٹ کر ویندے ، ایہ انسان دشمن کردار ہے ۔ انہاں دے آوݨ اَتے ونڄݨ دا منظر نامہ ٻہوں خوفناک تے ہیبت ناک ہوندے اَتے ایندا عمل ٻہوں ظالمانہ اَتے قاتلانہ ہوندے ۔

ڈاکٹر سعدیہ نسیم ’سرتاج‘ بودبلائیں تے ݙیݨیں بارے لکھدیاں ہِن:

’’بود بلائیں اور ڈائنیں انسانی گروہ میں شامل ہیں۔ یہ آدم خور عورتیں ہیں جو خاص طرح انسانوں کا کلیجہ کھا جاتی ہیں ۔ وہ منتر اور طلسم بھی جانتی ہیں ۔ عام وہم کے مطابق ڈائنیں رات کو جب لوگ سو جاتے ہیں تو اپنا گھر چھوڑتی ہیں ۔ چراخ جانور ان کے قبضے میں ہے جس پر وہ سواری کرتی ہیں اور قبرستانوں میں جا کر مردوں کا دل کھا جاتی ہیں ۔ لوک کہانیوں میں ان کے کرداروں کی یہی بدی بیان کی گئی ہے کہ ڈائن مُردوں کا دل کھاتی ہیںاور ڈائن شہزادے کی نعش کھانے آتی ہے ۔ سات ڈائنیں کسی ویرانے میں محل بنا کر شہزادیاں بن کر بیٹھ جاتی ہیں اور وہاں آنے والے انسانوں کو کھا جاتی ہیں۔ ان کے پاس سمندری گھوڑے ہیں اور ان کے کرشموں اور عمل کادائرہ مقرر ہے اس دائرے کے اندر وہ انسان پر قابض ہیں لیکن جو اس دائرے کو پھلانگ کر نکل جاتا ہے وہ سلامت بچ رہتا ہے۔ ‘‘

’’او شام شہر تے قیامت بݨ تے لہندی ہئی ۔ جݙاں بلاں پھیرامارے ہا اوندے آوݨ دی نشانی ہئی ۔ پہلوں جھاکڑا ، وت کالی دھوں انھیری، وَل کِݨ مِݨ تے مُڑ زور دا مینہ۔مینہ ڄمے ہا تاں تیز ہوا دے شوکاٹ وچ شیڑی دی کار بلاں شہر لہہ پووے ہا ۔ اوندی شکل توبہ توبہ شالا دشمن کوں وی نہ ݙکھاوے… روتھ دی روتھ، کالا منہ ، وات کُنالی، ݙند پھہوڑے ، سر تے بالاں دا جھنڈ ، مشالاں رِیت ٻلدیاں اَکھیں ، ہتھاں تے وݙے وݙے نئو ، مُڑئے ہوئے پیر ، قصہ کوتاہ ٻہوں کوجھی تے بدشکل ۔ ݙیکھݨ نال بندے کوں تاپ تھی ونڄے… تے جݙاں دِل آوِس ہا ٻوہا تروڑ کے وڑ ونڄے ۔ نہ ہٹک نہ ہوڑ گھر دا رِدھا پکا چَٹ کر ونڄے ۔ پر وَل وی اوجھ نہ بھریوس تے ویندی جھا تے شہر دے ہک چوݨویں تے نکھیڑ ڳبھرو کوں پھد تے ہݙیاں سودھ رَڑک ونڄے ۔ بلاں دی ایݙی دہشت جو کوئی سدھی ݙنگی نہ آکھے۔‘‘

بود بلائیں ، آمر حکمرانیں ، مارشل لاء ، ظالم تے آمر ریاستاں اَتے انہاںدے ظالم قوانین تے ݙڈھپ دا علامتی اظہار ہِن۔ جنہاں کوں چھڑا اپݨا ڈھڈھ بھرݨ عزیز ہوندے ۔ انسانی جان و مال انہاں کیتے خوراک دا کم کریندی اے ۔ رحم ،صبر اَتے معافی جیہے روئیے تاں دوردی ڳالھ الفاظ وی انہاں کیتے بے معنی ہوندن۔ حملہ آور حکمران اَتے ریاست بود بلائیں دی عملی عکاسی کریندن جیڑھیاں وستیاں تے وستیاں ، شہراں دے شہر اَتے ملکاں دے ملک تباہ کر ݙیندن ۔ جینویں کشمیر،افغانستان ، فلسطین ، صومالیہ تے بوذ بلائیں لتھیاں ہوئیاں ہِن اَتے ایہ انہاں دے رزق (دال دے کنے اَتے تھمب روٹیاںدا) وی کھا ویندن اَتے انہاں دی جان (ہک چوݨواں جوان) وی ہݙیاں سودھا نڳلی ویندیاں ہِن کیوںجو ایں صبر ، اِستحصال ، ظلم اَتے ݙڈھپ دے خلاف نوجوان اِی کھڑے تھیندن تہوں استحصالی طاقتاں دے ظلم دا نشانہ وی ایہو نوجوان بݨدن۔

حوالہ

سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ‘ ملتان